Manto Mavrogenous

Manto Mavrogenous werd in 1796 geboren in Triëst, toen een Oostenrijkse haven met een rijke Griekse koopmansgemeenschap. Haar vader, Nikolaos Mavrogenis, was een handelaar uit Mykonos, en de familie was verwant aan de Fanariotische adel. Manto kreeg een opleiding die weinig Griekse meisjes van haar tijd hadden: ze studeerde oud-Griekse geschiedenis en filosofie en leerde Frans en Italiaans. Na de dood van haar vader vestigde de familie zich op Mykonos.

Toen de Revolutie in het voorjaar van 1821 uitbrak, was Manto ongeveer vijfentwintig. Ze overtuigde de notabelen van Mykonos om zich bij de opstand aan te sluiten en gebruikte haar erfenis om schepen uit te rusten en hun bemanningen te betalen. Toen Ottomaanse troepen in 1822 probeerden op het eiland te landen, wordt ze herinnerd als de leider van de plaatselijke mannen die hen terugdreven. Daarna ging ze naar de Peloponnesos en Euboea, waar ze strijdersgroepen financierde en vergezelde, en ze schreef brieven aan vrouwen in West-Europa, vooral in Parijs, met de vraag de Griekse zaak te steunen. In deze jaren was ze verloofd met Dimitrios Ypsilantis, een van de leiders van de Revolutie, maar de verloving werd verbroken.

Na de onafhankelijkheid woonde ze in Nafplion, de eerste hoofdstad van de nieuwe staat, en vroeg ze de regering om hulp, want van haar rijkdom was bijna niets over. Ze kreeg weinig. Haar laatste jaren bracht ze door op Paros, arm en grotendeels vergeten, en ze stierf daar in juli 1848.

Manto Mavrogenous schreef geen boeken en won geen beroemde veldslagen; wat ze deed, was geven. Revoluties hebben evenveel geld als moed nodig, en in 1821 was er geen Griekse staat, geen schatkist en geen regulier leger. Schepen moesten door particulieren worden gekocht, bewapend en bemand, en soldaten moesten worden gevoed. Manto stak haar erfenis, een van de grootste op Mykonos, in deze inspanning, en aan het eind van de oorlog had ze die bijna helemaal uitgegeven.

Ze wordt om drie dingen herinnerd. Ten eerste bracht ze haar eiland in de Revolutie en hielp ze de vloot te organiseren. Ten tweede nam ze zelf deel aan de gevechten: het afslaan van de Ottomaanse landing op Mykonos in 1822 is de episode die elk verhaal over haar leven vertelt, en later reisde ze met gewapende mannen over het vasteland. Ten derde begreep ze de kracht van de publieke opinie in het buitenland. Opgeleid in Triëst en vloeiend in Europese talen, schreef ze aan Europese vrouwen om hun sympathie en steun te vragen, in een tijd waarin het filhellenisme zich over Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland verspreidde.

Samen met Laskarina Bouboulina van Spetses is ze een van de twee vrouwen die Griekse schoolkinderen als eerste leren kennen wanneer ze over 1821 leren: twee rijke eilandvrouwen die hun fortuin in schepen omzetten. Haar verhaal is ook een stille les over de jonge staat, die traag was om wie ervoor had betaald te bedanken.

Ga naar Mykonos en u ontmoet haar meteen. Het plein bij de haven van Mykonos-stad heet in de volksmond Πλατεία Μαντώς (Mantoplein), en daar staat haar bronzen standbeeld. Ook haar familiehuis in de stad wordt aan bezoekers gewezen. Grieken van een zekere leeftijd herinneren zich haar gezicht op de munt van twee drachme, die in omloop was tot de komst van de euro in 2002. Straten met de naam Μαντώς Μαυρογένους bestaan in Athene, Piraeus en vele andere steden, en scholen vieren haar elk jaar rond 25 maart, de nationale feestdag van de Revolutie. Haar leven inspireerde een Griekse speelfilm, Μαντώ Μαυρογένους (1971), met Jenny Karezi in de titelrol, en verschillende romans en biografieën.

• Ze werd niet in Griekenland geboren maar in Triëst, dat toen deel uitmaakte van het Keizerrijk Oostenrijk.
• Ze sprak Frans en Italiaans en schreef aan de vrouwen van Parijs om hulp voor Griekenland te vragen.
• Haar portret stond op de Griekse munt van twee drachme, terwijl Bouboulina op die van één drachme stond.
• Hoewel ze een van de rijkste vrouwen van de Egeïsche Zee was geweest, stierf ze in 1848 arm op het eiland Paros.