Ευγενία Φακίνου

Η Ευγενία Φακίνου γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1945 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε γραφικές τέχνες, εκπαιδεύτηκε ως ξεναγός και έπειτα εργάστηκε ως γραφίστρια σε περιοδικά. Το 1975 δημιούργησε τη «Ντενεκεδούπολη», αντικειμενοθέατρο από πεταμένα δοχεία και άλλα καθημερινά υλικά. Δίνοντας στα αντικείμενα κίνηση και λόγο, μετέτρεψε τη μικρή σκηνή σε χώρο ερωτημάτων για την κοινότητα και την εξουσία. Σε συνέντευξη του 2025 θυμήθηκε πέντε έργα που παίχτηκαν από το 1975 έως το 1981. Το εγχείρημα ανήκει στις πολιτισμικές αλλαγές μετά τη δικτατορία, όταν το παιδικό θέατρο μπορούσε να αγγίζει πολιτικά θέματα με τη φαντασία.

Το πρώτο της μυθιστόρημα, η «Αστραδενή», κυκλοφόρησε το 1982. Παρότι κεντρικό πρόσωπο είναι ένα κορίτσι, η Φακίνου έχει εξηγήσει ότι δεν το έγραψε ως εφηβικό μυθιστόρημα. Στη συνέχεια δημιούργησε εκτεταμένη πεζογραφία για ενηλίκους, δίπλα στα παλαιότερα εικονογραφημένα βιβλία και στο θέατρό της. «Η μέθοδος της Ορλεάνης» τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών το 2005. Οι «Φιλοδοξίες κήπου», που εκδόθηκαν το 2007, έλαβαν το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για το 2008. Η πεζογραφία της ταξίδεψε σε μεταφράσεις, ενώ οι ελληνικές φωνές της διατηρούν διαφορές ανάμεσα σε γενιές, τόπους και όσα οι άνθρωποι φαντάζονται αλλά δύσκολα εκφράζουν.

Στη «Ντενεκεδούπολη», πεταμένα τενεκεδάκια σχηματίζουν μια κοινότητα, της οποίας οι συναντήσεις κάνουν ορατές την εξουσία, τη συνεργασία και την αντίσταση. Το αντικειμενοθέατρο αλλάζει το βλέμμα μας απέναντι σε κάτι που συνήθως πετάμε. Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος επέστρεψε στο υλικό με το «Στη Ντενεκεδούπολη», παράσταση του 2011 που συνδύαζε αντικειμενοθέατρο, μαύρο θέατρο και κινούμενο σχέδιο. Το πρόγραμμα πιστώνει το κείμενο στη Φακίνου και τη μουσική στον Γιάννη Μαρκόπουλο. Η συνέχεια ανάμεσα στην ιστορία, στο υλικό και στην παράσταση εξηγεί την παρουσία του έργου πέρα από την αρχική μικρή σκηνή.

Η «Αστραδενή» προσεγγίζει την εσωτερική μετανάστευση μέσα από ένα κορίτσι που μετακινείται οικογενειακώς από τη Σύμη στην Αθήνα. Το σχολείο, η δουλειά και οι άγνωστες απαιτήσεις κάνουν τη μετακόμιση κάτι περισσότερο από αλλαγή διεύθυνσης. «Το έβδομο ρούχο» (1983) συνδέει τρεις γενιές γυναικών με την ιστορική μνήμη και τον μύθο. Τα διηγήματα στις «Φιλοδοξίες κήπου» (2007) φέρνουν μορφές όπως η Ιφιγένεια, η Αριάδνη και ο Ροβινσώνας Κρούσος σε νέους διαλόγους. Τα «Γράμματα στη Χιονάτη» (2020) εστιάζουν σε μια γυναίκα σε εγκαταλειμμένο χωριό και σε ένα μυστηριώδες αμίλητο κορίτσι. Πραγματικότητα και φαντασία συνυπάρχουν. Το αντικειμενοθέατρο προσφέρει στον μαθητή συγκεκριμένη πρώτη επαφή πριν από αυτές τις πιο απαιτητικές αφηγηματικές φωνές.

Το αντικειμενοθέατρο της Φακίνου συνεχίζεται με παραγωγές όπως το «Στη Ντενεκεδούπολη» του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος. Ανοίξτε την παρουσίαση της παράστασης του 2011 και βρείτε το άδεια στην περιγραφή των τενεκεδακίων. Έπειτα ζωγραφίστε ένα κουτί και το καπάκι του. Δώστε στην κούκλα της φαντασίας σας καινούριο όνομα και δύο ατάκες. Για καθημερινή εξάσκηση, αδειάστε ένα κουτί με κουμπιά: «Το κουτί είναι άδειο». Βάλτε τα πάλι μέσα: «Το κουτί είναι γεμάτο». Και τα δύο επίθετα, άδειο και γεμάτο, συμφωνούν με το ουδέτερο ουσιαστικό κουτί. Περιγράψτε το σχέδιο σε έναν συνεργάτη και εξηγήστε ποιο αντικείμενο χρειάζεστε μετά. Η άσκηση συνδέει τη θεατρική φαντασία με χρήσιμη γλώσσα του σπιτιού.

• Εργάστηκε ως γραφίστρια σε περιοδικά.
• Στη «Ντενεκεδούπολη» έπαιζαν πεταμένα αντικείμενα.
• Το 2025 εξήγησε ότι δεν έγραψε την «Αστραδενή» ως εφηβικό μυθιστόρημα.