Απολλώνιος ο Ρόδιος

Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος, γνωστός και ως Apollonius Rhodius, εργάστηκε στον ελληνικό λογοτεχνικό κόσμο του τρίτου αιώνα π.Χ. Η Αλεξάνδρεια της πτολεμαϊκής Αιγύπτου ήταν κεντρική σε αυτόν τον κόσμο: ποίηση, συγκέντρωση βιβλίων και μελέτη παλαιότερων κειμένων ανήκαν στο ίδιο πνευματικό περιβάλλον. Αρχαίες αφηγήσεις τον συνδέουν με τη βασιλική βιβλιοθήκη της. Ωστόσο, τα στοιχεία για την πορεία του είναι διάσπαρτα και η γέννηση και ο θάνατός του δεν χρονολογούνται με ασφάλεια. Η προσωνυμία Ρόδιος τον συνδέει με τη Ρόδο, αλλά δεν αποδεικνύει νησιωτική γενέτειρα. Οι διηγήσεις για αποτυχημένη δημόσια ανάγνωση, αναχώρηση για τη Ρόδο και διαμάχη με τον Καλλίμαχο απαιτούν προσοχή.

Η διαρκής παρουσία του οφείλεται στο έπος «Αργοναυτικά», που σώζεται σε τέσσερα βιβλία. Επέστρεψε στον παλιό μύθο της εκστρατείας του Ιάσονα με την Αργώ και τον μετέτρεψε σε συνεχή αφήγηση διαμορφωμένη από ανάγνωση και ερμηνεία. Άλλα ποιήματα και φιλολογικές μελέτες σώζονται αποσπασματικά ή μέσα από αναφορές. Το πλήρες έπος προσφέρει επομένως ασφαλέστερη αφετηρία από τις παραστατικές βιογραφικές ιστορίες. Φανερώνει επίσης το εύρος των ενδιαφερόντων του: ταξίδια, τοπικές παραδόσεις, σχέσεις προσώπων και τη γλώσσα που κληρονόμησε από τον Όμηρο. Η προσοχή του αφηγητή στην αγωνία της Μήδειας ανήκει στη μυθοπλασία και δεν αφηγείται άμεσα την ερωτική ζωή του ποιητή.

Το έπος «Αργοναυτικά» ακολουθεί την εκστρατεία για το χρυσόμαλλο δέρας. Τα βιβλία Α΄ και Β΄ οδηγούν την ομάδα από την ελληνική αφετηρία στην Κολχίδα, μέσα από θάλασσα γεμάτη συναντήσεις και εμπόδια. Στο Γ΄ βιβλίο, ο έρωτας της Μήδειας για τον Ιάσονα και η βοήθειά της στους άθλους που επιβάλλει ο βασιλιάς Αιήτης γίνονται κεντρικά θέματα. Το Δ΄ βιβλίο αφηγείται την αρπαγή του δέρατος, τη διαφυγή και την περίπλοκη επιστροφή. Πρόκειται για τέσσερα μέρη ενός ποιήματος, που παρουσιάζονται παρακάτω με αφηγηματική σειρά. Οι χωριστές χρονολογίες σύνθεσής τους είναι άγνωστες.

Ο Απολλώνιος γράφει σε εξάμετρο και λόγια επική γλώσσα διαμορφωμένη από τον Όμηρο. Συνδυάζει περιγραφές τόπων και παραδόσεων με προσεκτική παρατήρηση του δισταγμού, της επιθυμίας και του φόβου. Η αναμονή της Μήδειας πριν συναντήσει τον Ιάσονα αποδίδεται με ανήσυχα βλέμματα, ήχους και σωματικές αντιδράσεις. Ο παρατιθέμενος στίχος περιγράφει τη σιωπή των δύο πριν από τη συνομιλία. Έτσι η συναισθηματική ευαλωτότητα εντάσσεται σε περιπέτεια γνωστή κυρίως για ηρωικές πράξεις. Η επιστροφή συνδυάζει επίσης γεωγραφία και μύθο: είναι λογοτεχνική διαδρομή, όχι σύγχρονος οδηγός πλεύσης. Η δραστηριότητα Α2 χρησιμοποιεί επομένως ένα απλοποιημένο βέλος μετάβασης. Οι νεοελληνικές λέξεις από / προς περιγράφουν την αφετηρία και την κατεύθυνσή του. Αποτελούν νέα γλώσσα εξάσκησης, όχι παράθεμα του αρχαίου ποιήματος.

Ανοίξτε την παρουσίαση των τεσσάρων βιβλίων των «Αργοναυτικών» στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας και χρησιμοποιήστε τη νεοελληνική περίληψη μαζί με το αρχαίο κείμενο. Σχεδιάστε δύο σημεία για την Ιωλκό και την Κολχίδα, με ένα βέλος μετάβασης. Πείτε «Η Αργώ ταξιδεύει από την Ιωλκό προς την Κολχίδα». Σημειώστε το από δίπλα στην αφετηρία και το προς δίπλα στην άκρη του βέλους. Έπειτα φτιάξτε σημερινή διαδρομή με δύο γνωστούς τόπους, κρατώντας το ίδιο σχήμα. Προσθέστε «Το πλοίο φεύγει από το λιμάνι». Εξασκείτε αφετηρία και κατεύθυνση στα Νέα Ελληνικά· οι αρχαίοι εξάμετροι παραμένουν υποστηριζόμενη ανάγνωση με απόδοση και όχι υλικό συνομιλίας Α2.

• Οι τέσσερις εγγραφές του πίνακα είναι βιβλία ενός έπους, όχι τέσσερα ανεξάρτητα ποιήματα.
• Η προσωνυμία Ρόδιος συνδέει τον Απολλώνιο με τη Ρόδο, αλλά δεν τεκμηριώνει με ασφάλεια τη γενέτειρά του.
• Η παρατιθέμενη σιωπή ανήκει στην περιγραφή του Ιάσονα και της Μήδειας από τον αφηγητή, όχι σε προσωπική εξομολόγηση.