Γαλάτεια Σαράντη

Η Γαλάτεια Σαράντη γεννήθηκε στην Πάτρα το 1920· το ιστορικό αρχείο των Αρσακείων σχολείων και ο ελληνικός βιογραφικός ιστότοπος «Σαν Σήμερα» αναφέρουν ως ημερομηνία την 8η Νοεμβρίου. Φοίτησε στο Αρσάκειο, ένα γνωστό ελληνικό σχολείο θηλέων, και πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η οικογένειά της εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Εκεί σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως στράφηκε νωρίς στη λογοτεχνία και δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου.

Το πρώτο της διήγημα, Το κάστρο, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία το 1945. Η νουβέλα της Το βιβλίο του Γιοχάνες και της Μαρίας έγινε δεκτή με θέρμη από τον μυθιστοριογράφο Γρηγόριο Ξενόπουλο. Τις επόμενες δεκαετίες δημοσίευε τακτικά σε λογοτεχνικά περιοδικά και ετοίμαζε λογοτεχνικές εκπομπές για την κρατική ραδιοφωνία. Μετέφρασε επίσης πεζογραφία στα ελληνικά, ανάμεσα σε άλλα ένα μυθιστόρημα της Ουγγαρέζας συγγραφέα Μάγκντα Σάμπο.

Στις 20 Μαρτίου 1997, σύμφωνα με το «Σαν Σήμερα», εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών. Ελληνικές εφημερίδες και το αρχείο του Αρσακείου την παρουσιάζουν ως την πρώτη γυναίκα που έγινε τακτικό μέλος της Ακαδημίας. Το 2005 τιμήθηκε με ανώτερο βαθμό του Τάγματος του Φοίνικος. Πέθανε στην Αθήνα στις 28 Δεκεμβρίου 2009, σε ηλικία 89 ετών.

Η Σαράντη έγραψε κυρίως πεζογραφία: μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα, καθώς και βιβλία για παιδιά και λίγα ραδιοφωνικά έργα. Το πρώιμο μυθιστόρημά της Πασχαλιές (1949) ακολούθησαν η Επιστροφή (1953), που κέρδισε το Βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα, και Το παλιό μας σπίτι (γύρω στο 1959), που τιμήθηκε με το δεύτερο Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Στα μεταγενέστερα μυθιστορήματά της ανήκουν Τα όρια (1966) και οι Ρωγμές (1979), που κέρδισαν το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών το 1979. Η συλλογή διηγημάτων Να θυμάσαι τη Βίλνα (αρχές της δεκαετίας του 1970) κέρδισε το πρώτο Κρατικό Βραβείο Διηγήματος· σύμφωνα με τη λιθουανική εθνική εγκυκλοπαίδεια, το ομότιτλο διήγημα αφορά το Βίλνιους και τη λιθουανική ιστορία. Οι πηγές δίνουν διαφορετικές χρονιές για τα δύο Κρατικά Βραβεία, γι’ αυτό δεν χρονολογούνται εδώ.

Οι κριτικοί περιγράφουν την πεζογραφία της ως ήσυχη και όχι δραματική. Στη νεκρολογία του 2009 η εφημερίδα «Το Βήμα» εξήρε την ευαισθησία της γραφής της, τους χαμηλούς τόνους και την ατμοσφαιρικότητα, και τη συνέδεσε με την αστική πεζογραφία της γενιάς του ’30. Το αρχείο του Αρσακείου σημειώνει τη στέρεη δομή, τη λίγη εξωτερική δράση και την προσεκτική ματιά στην ψυχολογία των ηρώων της, μέσα στο κοινωνικό τους περιβάλλον. Στα μεταγενέστερα βιβλία της ανήκουν Τα νερά του Ευρίπου και Το ποτάμι (1992). Έργα της μεταφράστηκαν σε αρκετές γλώσσες, ανάμεσά τους στα αγγλικά, γερμανικά, ρωσικά, πολωνικά και ισπανικά.

Η εκλογή της Σαράντη το 1997 μνημονεύεται ακόμη στον ελληνικό Τύπο ως σημείο καμπής για τις γυναίκες στην Ακαδημία Αθηνών. Τα βιβλία της κυκλοφόρησαν από το Βιβλιοπωλείον της Εστίας στην Αθήνα, που επανεξέδωσε αρκετούς τίτλους της στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Τα Αρσάκεια σχολεία διατηρούν τη μνήμη της στο ιστορικό τους αρχείο, και η ΕΡΤ αφιέρωσε σε αυτήν ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Μονόγραμμα. Για μια άσκηση στα ελληνικά, πάρτε τη φράση της για τη γραφή από την ενότητα «Μια φράση για να θυμάστε» και μεταφέρετέ την σε πλάγιο λόγο, αρχίζοντας με «Η Σαράντη είπε ότι…». Έπειτα κοιτάξτε τον τίτλο Να θυμάσαι τη Βίλνα: το «να» με το «θυμάσαι» δίνει μια ήπια, διαρκή προτροπή, διαφορετική από την άμεση προστακτική «θυμήσου». Γράψτε δύο δικές σας προτάσεις που αρχίζουν με «Να θυμάσαι…».

• Τιμήθηκε με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για τις Ρωγμές το 1979, δεκαοκτώ χρόνια πριν γίνει η ίδια μέλος της Ακαδημίας.
• Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά προτίμησε τη λογοτεχνία από μια νομική καριέρα.
• Μετέφρασε το ουγγρικό μυθιστόρημα Το ελαφάκι της Μάγκντα Σάμπο, που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 1990.
• Η πρώιμη νουβέλα της για τον Γιοχάνες και τη Μαρία επαινέθηκε από τον Γρηγόριο Ξενόπουλο, έναν από τους πιο γνωστούς Έλληνες μυθιστοριογράφους της εποχής του.