grecfacilegrecfacile
Ρωμαϊκό ψηφιδωτό από τη Γέρασα της Ιορδανίας (τέλη 2ου–3ος αιώνας μ.Χ.) με την επιγραφή ΑΛΚΜΑΝ· φανταστική απεικόνιση του ποιητή, φτιαγμένη αιώνες μετά τον θάνατό του, όχι πραγματικό πορτρέτο.
Ρωμαϊκό ψηφιδωτό από τη Γέρασα της Ιορδανίας (τέλη 2ου–3ος αιώνας μ.Χ.) με την επιγραφή ΑΛΚΜΑΝ· φανταστική απεικόνιση του ποιητή, φτιαγμένη αιώνες μετά τον θάνατό του, όχι πραγματικό πορτρέτο. · ellenm1 · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

B2Antiguidade · Poeta coral

Álcman

Αλκμάν

Esparta · Sardes (origem discutida)

Álcman foi um poeta coral grego que trabalhou em Esparta no século VII a.C. Compunha cantos para coros, sobretudo παρθένεια (partênios), cantos de donzelas executados por grupos de raparigas em festas religiosas. O seu poema mais conhecido sobrevive num papiro encontrado no Egito e hoje guardado no Louvre. Um breve fragmento em que montanhas, animais e aves adormecem faz dele uma entrada suave para descrever a noite em grego.

A vida

Sabe-se com certeza muito pouco sobre a vida de Álcman. A investigação moderna situa a sua atividade em Esparta na segunda metade do século VII a.C., quando a cidade estava aberta à música, à poesia e às festas públicas. O léxico bizantino conhecido como Suda, compilado muitos séculos depois, chama-lhe lacónio de Messoa, um bairro de Esparta. Relata também que o gramático Crates de Malos fazia dele um lídio de Sardes e que os seus pais teriam sido escravos. A Suda data o seu nascimento da 27.ª Olimpíada (672–669 a.C.), mas os editores modernos consideram esta cronologia discutível.

A questão da sua origem já era debatida na Antiguidade e continua em aberto. O que é claro é que os seus cantos foram escritos para o público e as festas de Esparta. Compunha na forma lacónia local do dórico, misturada com formas eólicas e expressões homéricas, e gostava de palavras raras, várias de origem lídia. Os eruditos antigos organizaram os seus poemas em seis livros de cantos líricos. As grafias Alcman e Alkman remetem ambas para o grego Ἀλκμάν; em grego moderno chama-se Αλκμάν ou Αλκμάνας.

A obra

Álcman é conhecido sobretudo pelos seus παρθένεια (partênios), cantos cantados e dançados por coros de raparigas, normalmente em cerimónias religiosas públicas. O exemplo conservado mais longo, o fragmento 1 da edição de Page, é muitas vezes chamado simplesmente o Partênio. Foi encontrado num papiro em Sakkara, no Egito, em 1855, durante as escavações de Auguste Mariette, e encontra-se hoje no Louvre. O poema teria provavelmente cerca de 140 versos em estrofes de catorze versos; sobrevivem 101, inteiros ou danificados. O início conservado narra o mito dos filhos de Hipocoonte, castigados pela sua arrogância. Depois o coro volta-se para a própria festa e elogia as suas duas líderes, Agido e Hagesícora, comparando-as a cavalos vencedores, ao ouro e ao sol. Que deusa era honrada e como decorria o ritual continua incerto.

Um segundo partênio, mais fragmentário, o fragmento 3, elogia uma rapariga chamada Astimelesa, que atravessa a multidão como uma estrela cadente. Outros fragmentos breves sobrevivem porque autores posteriores os citaram. No fragmento 26, o cantor diz às raparigas que os seus membros já não o aguentam e deseja ser um cerilo, ave marinha que voa com os alcíones. No fragmento 39, Álcman diz que encontrou as suas palavras e a sua melodia a ouvir as perdizes. O fragmento 89 descreve toda a natureza adormecida: cumes e ravinas, criaturas da terra, abelhas, criaturas do mar e aves.

O legado na Grécia de hoje

Álcman lê-se hoje em antologias gregas de lírica arcaica. A antologia em linha do Centro da Língua Grega apresenta os seus fragmentos no original com traduções em grego moderno de filólogos como I. Th. Kakridis e I. N. Kazazis, de modo que os mesmos versos antigos se podem comparar em várias versões. O fragmento 89 é um bom ponto de partida. O nível B2 refere-se à leitura adaptada em grego moderno desta página, não à leitura autónoma do original dórico. Primeiro faça uma lista de tudo o que dorme no fragmento. Depois escreva quatro frases suas sobre uma noite calma, por exemplo Τα βουνά κοιμούνται (As montanhas dormem) e Ο δρόμος φωτίζεται από το φεγγάρι (A estrada é iluminada pela lua). Leia-as em voz alta, devagar.

Sabia que…?

  • O papiro do Partênio no Louvre mede cerca de 22 por 27,5 cm e não está exposto ao público.
  • A Suda afirma que Álcman foi o primeiro a compor cantos em metros diferentes do hexâmetro épico.
  • Num fragmento, Álcman diz que encontrou a sua melodia a ouvir as perdizes.
  • As fontes antigas discordam sobre se ele vinha de Esparta ou de Sardes, na Lídia.

Obras principais

Título gregoTítuloAno
Παρθένειο (απόσπ. 1 PMG)Partênio (canto de donzelas) — fragmento 1 PMG, papiro do Louvre?
Παρθένειο για την Αστυμέλοισα (απόσπ. 3 PMG)Partênio para Astimelesa — fragmento 3 PMG?
Οι εποχές (απόσπ. 20 PMG)As estações — fragmento 20 PMG?
Ο κηρύλος (απόσπ. 26 PMG)A ave cerilo — fragmento 26 PMG?
Οι πέρδικες (απόσπ. 39 PMG)As perdizes — fragmento 39 PMG?
Εὕδουσι δ᾽ ὀρέων κορυφαί (απόσπ. 89 PMG)A natureza adormecida — fragmento 89 PMG?

Uma frase para reter

εὕδουσι δ᾽ ὀρέων κορυφαί τε καὶ φάραγγες

Em grego de hojeΟι βουνοκορφές και τα φαράγγια κοιμούνται.

heúdousi d’ oréōn koryphaí te kaì pháranges

Dormem os cumes das montanhas e as ravinas.

Αλκμάν, απόσπ. 89 PMG, στ. 1
B2

Ler sobre Álcman em grego (B2)

Palavras do texto

  • durmo
  • cume, pico
  • ravina, desfiladeiro
  • silêncio
  • sou guardado
  • defendo; apoio
  • incerto
  • espalho-me

Experimente uma lição B2 gratuitaSem conta para os três primeiros exercícios.

Outros do nível B2

Grécia moderna · PoetisaKiki Dimoula1931 – 2020Grécia moderna · PoetaAngelos Sikelianos1884 – 1951Antiguidade · TragediógrafoEurípidesc. 480 BC – 406 BCGrécia moderna · PoetaKostis Palamas1859 – 1943Grécia moderna · Contista e poetaGeorgios Vizyinos1849 – 1896Antiguidade · Historiador e soldadoXenofontec. 430 BC – c. 354 BCAntiguidade · Biógrafo e ensaístaPlutarcoc. 46 – c. 120Antiguidade · FilósofoHeraclitoc. 535 BC – c. 475 BCAntiguidade · EstadistaPériclesc. 495 BC – 429 BCGrécia moderna · EstadistaEleftherios Venizelos1864 – 1936Grécia moderna · Primeiro governador da GréciaIoannis Kapodistrias1776 – 1831Grécia moderna · PoetaLorentzos Mavilis1860 – 1912Grécia moderna · Romancista, contistaAndreas Karkavitsas1865 – 1922Grécia moderna · Realizador de cinema e encenador de teatroMichael Cacoyannis1922 – 2011Grécia moderna · CompositorVangelis1943 – 2022Grécia moderna · RomancistaDido Sotiriou1909 – 2004Grécia moderna · Dramaturgo e letristaIákovos Kambanellis1922 – 2011Grécia moderna · Primeiro-ministro, reformadorCharilaos Trikoupis1832 – 1896Grécia moderna · Romancista, ensaístaGiorgos Theotokas1905 – 1966Grécia moderna · RomancistaPandelis Prevelakis1909 – 1986Grécia moderna · PoetaTasos Livaditis1922 – 1988Grécia moderna · MatemáticoConstantin Carathéodory1873 – 1950Grécia moderna · PintorKonstantinos Parthenis1878 – 1967Grécia moderna · PintorYannis Moralis1916 – 2009Grécia moderna · EscultorTakis (Panagiotis Vassilakis)1925 – 2019Grécia moderna · MaestroDimitri Mitropoulos1896 – 1960Grécia moderna · Atriz de teatroMarika Kotopouli1887 – 1954Grécia moderna · Escritor, crítico de arteZacarias Papantoniou1877 – 1940Grécia moderna · ArqueólogoSpyridon Marinatos1901 – 1974Grécia moderna · BenfeitorEvangelos Zappas1800 – 1865Grécia moderna · Cantor de rock, cantautorPavlos Sidiropoulos1948 – 1990Grécia moderna · Compositor de rebetiko, bouzoukiYannis Papaioannou1913 – 1972Grécia moderna · QuímicoLeónidas Zervas1902 – 1980Grécia moderna · ArqueólogoJorge Mylonas1898 – 1988Grécia moderna · PintoraAglaia Papa1904 – 1984Grécia moderna · Atriz de teatroAmalia MoutousiGrécia moderna · Coreógrafa · bailarinaAngeliki Stellatou1963Antiguidade · Compilador literárioAteneu2nd c. ADAntiguidade · Biógrafo · história filosóficaDiógenes Laércio3rd c. ADGrécia moderna · Historiadora · bizantinistaEleni Glykatzi-Arveler1926 – 2026Grécia moderna · AutobiógrafaElisavet Moutzan-Martinengou1801 – 1832Antiguidade · Poeta cómicoEpicarmoc. 540 BC – c. 460 BCGrécia moderna · Romancista · poetaErsi Sotiropoulou1953Grécia moderna · Romancista; contistaGalateia Saranti1920 – 2009Grécia moderna · Realizador · argumentistaYorgos Lanthimos1973Grécia moderna · Romancista de ficção especulativaIoanna Bourazopoulou1968Grécia moderna · Atriz · diretora de companhiaKakia Analyti1934 – 2002Grécia moderna · Atriz de teatro e televisãoKatia Dandoulaki1948Antiguidade · Escultor em bronzeLisipoGrécia moderna · RomancistaMargarita Karapanou1946 – 2008Grécia moderna · Poeta, dramaturga e tradutoraMaria Laina1947 – 2023Grécia moderna · Cantora · compositoraMaria PapageorgiouGrécia moderna · Cantor · compositorMichalis Hatzigiannis1978Antiguidade · Historiador · investigação políticaPolíbioc. 200 BC – c. 118 BCGrécia moderna · Romancista · ficção históricaRea Galanaki1947Antiguidade · Poeta líricoEstesícoroc. 630 BC – c. 555 BCAntiguidade · Filósofo · fundador estoicoZenão de Cítioc. 334–333 BC – c. 262–261 BCGrécia moderna · Romancista · contistaZyranna Zateli1951

Todas as personalidades →