Κάτια Δανδουλάκη

Η Κάτια Δανδουλάκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1948· ορισμένες πηγές αναφέρουν το 1947. Μεγάλωσε μοναχοπαίδι. Σε τηλεοπτική συνέντευξη το 2024 θυμήθηκε ότι η μητέρα της αγαπούσε το θέατρο, αλλά δεν της επέτρεψαν ποτέ να παίξει. Μετά το σχολείο πέτυχε και στη Νομική και στη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης, του θιάσου που ίδρυσε ο Κάρολος Κουν. Διάλεξε την υποκριτική, παρόλο που οι γονείς της αντέδρασαν και ο πατέρας της την έβαλε να υποσχεθεί ότι θα σταματούσε αν δεν πετύχαινε.

Η πορεία της ξεκίνησε γύρω στο 1970 και το 2021 η εφημερίδα «Το Βήμα» σημείωσε τα πενήντα χρόνια της στο θέατρο. Από την αρχή συνδύασε σκηνή και τηλεόραση, μια επιλογή που έχει υπερασπιστεί σε συνεντεύξεις. Η κρατική τηλεόραση της έδωσε μεγάλους ρόλους τη δεκαετία του 1970: τη Μαριώρη στο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» (1975), τη Μάρμω στους «Πανθέους» (1977–1979) και τη Σαπφώ στη «Δασκάλα με τα χρυσά μάτια» (1979). Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 συνεργάστηκε στη σκηνή με τον σκηνοθέτη Ζυλ Ντασσέν, στον «Ένα μήνα στην εξοχή» του Τουργκένιεφ και στις «Ακρότητες».

Το 1991 έγινε η Βίρνα Δράκου στη «Λάμψη», την καθημερινή σειρά του Νίκου Φώσκολου στον ΑΝΤ1, που προβλήθηκε ως το 2005. Εδώ και πολλά χρόνια διευθύνει επίσης δικό της θίασο, σηκώνοντας το οικονομικό ρίσκο των παραγωγών. Το 2023 επέστρεψε στους «Πανθέους» σε νέα μεταφορά του ΣΚΑΪ, αυτή τη φορά ως Χρυσοστόμη, η ανύπαντρη αδελφή της οικογένειας.

Μεγάλο μέρος της πιο γνωστής τηλεοπτικής δουλειάς της Δανδουλάκη έφερε νεοελληνικά μυθιστορήματα σε ευρύ κοινό. Το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», βασισμένο στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη για χωρικούς που επιλέγονται να παραστήσουν τα Πάθη, προβλήθηκε το 1975 με πολυπληθή διανομή, στην οποία εκείνη υποδύθηκε τη Μαριώρη. Οι «Πανθέοι» μετέφεραν την οικογενειακή τοιχογραφία του Τάσου Αθανασιάδη, που τιμήθηκε με το βραβείο πεζογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών το 1959· η ιστορία αρχίζει το 1939 σε ένα αρχοντικό στην Κηφισιά. Ως Μάρμω, η νέα γυναίκα που μπαίνει στην οικογένεια των Πανθέων και γίνεται πέτρα του σκανδάλου, βρήκε αυτό που αργότερα ονόμασε ορόσημο, έναν ρόλο που σημάδεψε την πορεία της. Στη «Δασκάλα με τα χρυσά μάτια», από το μυθιστόρημα του Στρατή Μυριβήλη, υποδύθηκε τη Σαπφώ, τη χήρα του Βράνα, συμπολεμιστή του ήρωα Λεωνή Δρίβα. Ο «Χατζημανουήλ», σε σκηνοθεσία Γιάννη Σμαραγδή από το μυθιστόρημα του Θράσου Καστανάκη, της χάρισε έναν ακόμη λογοτεχνικό ρόλο, την Τασούλα, το 1984.

Η θεατρική δουλειά της ως επικεφαλής θιάσου περιλαμβάνει δημοφιλή αστυνομική κωμωδία, όπως το «Διάλεξε τον θάνατό σου, αγάπη μου», μια εκδοχή του 2023 του «Double Jeu» του Ρομπέρ Τομά στο δικό της θέατρο. Η διεύθυνση θιάσου σημαίνει και εμπορικό ρίσκο: σε συνέντευξη του 2019 είπε ότι μια παραγωγή, «Το παιχνίδι των θεών», της κόστισε 500.000 ευρώ, αλλά εξακολουθεί να την εκτιμά καλλιτεχνικά. Η πορεία της δείχνει δύο όψεις της ζωής ενός ηθοποιού στην Ελλάδα: τη διαμόρφωση ενός χαρακτήρα και τη συντήρηση ενός θεάτρου.

Η Δανδουλάκη ανήκει στη γενιά ηθοποιών που έκαναν τα νεοελληνικά μυθιστορήματα οικεία στους τηλεθεατές. Πολλές σειρές της από τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 είναι καταγεγραμμένες στο διαδικτυακό αρχείο της ΕΡΤ, όπου οι καρτέλες των επεισοδίων αναφέρουν τη διανομή και τον ρόλο κάθε ηθοποιού. Ανοίξτε την καρτέλα του πρώτου επεισοδίου της «Δασκάλας με τα χρυσά μάτια» (1979) και βρείτε το όνομά της και τον χαρακτήρα της. Έπειτα γράψτε δύο δικές σας προτάσεις στα ελληνικά. Μεταφέρετε τα λόγια της: «Η ηθοποιός είπε ότι ο ρόλος ήταν ορόσημο». Περιγράψτε μια κίνηση στη σκηνή με βάση το πορτρέτο της σελίδας από την υπόκλιση του 2023: «Η ηθοποιός σηκώνει τα χέρια και χαιρετά το κοινό». Είναι προτάσεις εξάσκησης, όχι λόγια από κάποια σειρά ή παράσταση.

• Πέτυχε στη Νομική, αλλά διάλεξε τη δραματική σχολή του Θεάτρου Τέχνης.
• Έπαιξε και στις δύο τηλεοπτικές εκδοχές των «Πανθέων»: ως Μάρμω το 1977 και ως Χρυσοστόμη το 2023.
• Σε εκπομπή της ΕΡΤ το 1999 είπε αστειευόμενη ότι ήταν η επίσημη μεταφράστρια του Ζυλ Ντασσέν, που απέδιδε τα ελληνικά του σε καθημερινά ελληνικά.
• Το 2021 γιόρτασε πενήντα χρόνια στο θέατρο.