Koine (Yeni Ahit) Yunancası ve Modern Yunanca

κοινή sözcüğü “ortak” demektir. Antik dil bilginleri, yerel diyalektlerin karşıtı olarak sıradan Yunancaya ἡ κοινή derdi. Klasik dönemde her Yunan bölgesi, resmî işlerde bile, kendi diyalektini kullanırdı. Koine, tek bir bölgenin çok ötesinde paylaşılan bir Yunanca biçimi oldu.

Her şey Atina'da başladı. MÖ 4. yüzyılda Atina'nın diyalekti olan Attika dili, kentin dışında da yaygın olarak kullanılıyordu. Makedonya Kralı II. Filip onu diplomasi ve yönetim için benimsedi. Oğlu İskender'in fetihleri de onu Mısır'a, Suriye'ye, Küçük Asya'ya ve Mezopotamya'ya taşıdı. Yayıldıkça değişti ve yalınlaştı. Attika dilinde deniz θάλαττα idi, Koine ise İyon diyalektinden bilinen θάλασσα biçimini kullandı; bugünkü Yunanca sözcük de budur.

Koine'nin tarihleri kitaptan kitaba değişir: yaklaşık olarak MÖ 4. yüzyılın sonundan MS 5. veya 6. yüzyıla kadar.

Yeni Ahit Koine ile yazıldı. Bilim insanları tek tek kitapların tarihleri konusunda anlaşamaz, ama en eskileri olan Pavlus'un mektupları genellikle MS 50–60 dolaylarına, diğerlerinin çoğu da sonraki on yıllara yerleştirilir. İbrani Kutsal Kitabı'nın Yunanca çevirisi olan Septuaginta da büyük bir Koine metnidir.

Yeni Ahit'in bazı temel sözcükleri, yeni veya daha dar bir anlamla, hâlâ her gün kullanılır:

• ἐκκλησία (Matta 16:18) klasik Atina'da yurttaşlar meclisiydi. Hristiyan anlamı Helenistiktir ve bugün εκκλησία kilise demektir.
• εὐαγγέλιον (Markos 1:1) önce iyi haber için verilen ödül, sonra iyi haberin kendisi anlamına geldi. Bugün ευαγγέλιο bir İncil'dir.
• ἀγάπη (1. Korintliler 13:13) Triantafillidis sözlüğünde Helenistik döneme tarihlenir ve Yunanlar bugün sevgiye αγάπη der.

Günlük sözcükler. Bazı modern sözcükler, Yeni Ahit'te bulunan küçük “küçültme” biçimlerine dayanır. Yuhanna 6:9'da bir oğlanın beş ekmeği, ἄρτους, ve iki balığı, ὀψάρια, vardır. “Hazırlanmış yiyecek” anlamındaki ὄψον sözcüğünün küçültmesi Ὀψάριον, günlük konuşmada daha eski ἰχθύς sözcüğünün yerini alan ψάρι sözcüğünü verdi. Yuhanna 21 iki sözcüğü de kullanır. Ψωμίον (Yuhanna 13:26) yalnızca bir lokmaydı: “ekmek” anlamı ancak Orta Çağ'daki ψωμί ile geldi. Παιδίον (Markos 5:39) παιδί sözcüğünü, ὠτίον (Matta 26:51) ise kulak anlamındaki αυτί sözcüğünü verdi.

Dil bilgisi. Markos 6:25'te Θέλω ἵνα, “istiyorum ki…”, ardından bir fiil, δῷς, “veresin” bulunur. Daha sonra ἵνα kısalarak να oldu ve Yunanlar bugün θέλω να μου δώσεις der. Mastar yavaş yavaş bu tür cümlelere yerini bıraktı. Yönelme durumu olan datif, 10. yüzyıl dolaylarında tamamen ortadan kalktı.

Sesler. Helenistik ve Roma dönemlerinde η, ι gibi okunmaya başladı, ünlü uzunluğu kayboldu ve müzikal vurgu, güçlü vurguya dönüştü. Kesin tarihler hâlâ tartışılıyor.

İlahi Ayin, Ortodoks Kilisesi'nin ana ayinidir ve Mektuplar ile İnciller'den okumalar içerir. Yunanistan'daki gelenek, bunları özgün Koine ile, bugünkü telaffuzla okumaktır. Ayinin tamamına sık sık “Koine” denir, ama dualarının ve ilahilerinin çoğu daha sonra, Bizans döneminde yazılmıştır. Cemaatin ne kadarını izlediği tartışmalıdır ve güvenilir rakamlar bulamadık.

Çeviri uzun zamandır hassas bir konudur. 1901'de Alexandros Pallis'in İncilleri günlük dil olan Dimotiki'ye çevirisi Akropolis gazetesinde yayımlandı; aynı yılın başında Kraliçe Olga'nın girişimiyle yapılan başka bir çeviri de yayımlanmıştı. Atina'da İncil ayaklanmaları izledi ve 8 Kasım'da (eski takvim) sekiz kişi öldü. 2004'te Kutsal Sinod, gençlerin izleyemediği kaygısıyla, Yeni Ahit okumalarını Modern Yunanca olarak tekrarlayan bir pilot programı Atina'da onayladı. 2010'da, haberlere göre, Nikopolis piskoposluğunda Modern Yunanca bir ayini kınadı. Atina programının ne kadar yayıldığı belli değildir, bu nedenle uygulama kiliseden kiliseye değişebilir.