Ο Κολοσσός της Ρόδου

Η Ρόδος είναι ένα μεγάλο νησί στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, κοντά στις ακτές της σημερινής Τουρκίας. Στην αρχαιότητα, η κύρια πόλη της, που λεγόταν επίσης Ρόδος, ήταν πλούσια. Τα πλοία της εμπορεύονταν σε όλη τη Μεσόγειο, και το λιμάνι της είχε πάντα κίνηση.

Το 305 π.Χ. ένας ισχυρός Μακεδόνας πρίγκιπας, ο Δημήτριος, επιτέθηκε στην πόλη. Ήρθε με στρατιώτες, πλοία και τεράστιες πολεμικές μηχανές, όπως ξύλινους πύργους με ρόδες. Αυτή η μεγάλη επίθεση λέγεται πολιορκία. Κράτησε περίπου έναν χρόνο, αλλά οι Ρόδιοι δεν παραδόθηκαν. Το 304 π.Χ. ο Δημήτριος έκανε ειρήνη και έφυγε με τα πλοία του. Άφησε πίσω πολλές από τις πολεμικές μηχανές του. Από τότε τον θυμόμαστε ως Δημήτριο τον Πολιορκητή.

Οι Ρόδιοι ευχαρίστησαν τον θεό που τους προστάτευε, τον Ήλιο, τον θεό του ήλιου. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Πλίνιος λέει ότι πλήρωσαν ένα γιγάντιο άγαλμά του με τα χρήματα από τις μηχανές που είχε αφήσει ο Δημήτριος.

Ο γλύπτης ήταν ο Χάρης, από τη Λίνδο της Ρόδου. Είχε μάθει την τέχνη του από τον Λύσιππο, έναν διάσημο γλύπτη. Η δουλειά κράτησε 12 χρόνια, και το άγαλμα τελείωσε μάλλον γύρω στο 280 π.Χ.

Το άγαλμα είχε ύψος περίπου 70 πήχεις. Ο πήχης ήταν ένα παλιό μέτρο, η απόσταση από τον αγκώνα ως τις άκρες των δαχτύλων, άρα αυτό σημαίνει πάνω από 30 μέτρα: περίπου όσο ένα δεκαώροφο κτίριο. Ήταν το ψηλότερο άγαλμα του αρχαίου κόσμου. Το εξωτερικό ήταν από χαλκό, δηλαδή μπρούντζο, ένα μέταλλο που φτιάχνεται από χαλκό και κασσίτερο. Μέσα υπήρχαν βαριές πέτρες και μεταλλικές ράβδοι. Αυτές κρατούσαν τον χαλκό στη θέση του και κρατούσαν τον γίγαντα σταθερό.

Κανείς δεν ξέρει ακριβώς πώς τα κατάφερε ο Χάρης. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι έφτιαξε το άγαλμα σε επίπεδα, ξεκινώντας από τα πόδια και ανεβαίνοντας προς τα πάνω. Κάθε καινούργιο κομμάτι χαλκού φτιαχνόταν επιτόπου, πάνω στο προηγούμενο. Οι άνθρωποι θαύμαζαν τόσο πολύ το άγαλμα, που το έβαλαν στα Επτά Θαύματα του κόσμου. Στα ελληνικά, κάτι που μας εντυπωσιάζει είναι ένα θαύμα.

Ο Κολοσσός δεν έμεινε όρθιος για πολύ. Περίπου 56 χρόνια αφού τελείωσε, ένας δυνατός σεισμός χτύπησε τη Ρόδο. Οι ιστορικοί τον τοποθετούν γύρω στο 227 ή το 226 π.Χ. Το άγαλμα έσπασε στα γόνατα και έπεσε στο έδαφος.

Οι Ρόδιοι δεν το ξανάστησαν. Ο Έλληνας γεωγράφος Στράβων γράφει ότι ένας χρησμός, ένα μήνυμα από τους θεούς, τους είπε να μην το σηκώσουν ξανά. Έτσι ο σπασμένος γίγαντας έμεινε εκεί που έπεσε για εκατοντάδες χρόνια, και οι επισκέπτες έρχονταν να τον δουν. Ο Πλίνιος γράφει ότι λίγοι άνθρωποι μπορούσαν να αγκαλιάσουν τον αντίχειρά του, και ότι τα δάχτυλά του ήταν μεγαλύτερα από τα περισσότερα αγάλματα. Μέσα στα σπασμένα μέλη, οι άνθρωποι έβλεπαν μεγάλες τρύπες, σαν σπηλιές, και τις πέτρες που τον κρατούσαν σταθερό.

Τι έγινε τελικά ο χαλκός; Ένα βυζαντινό χρονικό λέει ότι το 653 ή το 654 μ.Χ. Άραβες στρατιώτες κατέλαβαν τη Ρόδο, και ότι ο χαλκός πουλήθηκε σε έναν έμπορο και μεταφέρθηκε με 900 καμήλες. Αυτή η ιστορία γράφτηκε πολύ μετά τα γεγονότα, και μερικοί ιστορικοί την αμφισβητούν.

Ίσως έχεις δει εικόνες του Κολοσσού να στέκεται με το ένα πόδι σε κάθε πλευρά της εισόδου του λιμανιού, ενώ τα πλοία περνούν ανάμεσα από τα πόδια του. Αυτό είναι ένας θρύλος από πολύ μεταγενέστερα χρόνια, όχι ιστορία. Κανένας αρχαίος συγγραφέας δεν λέει ότι το άγαλμα στεκόταν έτσι. Η ιδέα έγινε δημοφιλής τον Μεσαίωνα, όταν οι προσκυνητές είδαν τα ερείπια από παλιά τείχη και πύργους δίπλα στο λιμάνι και νόμισαν ότι ήταν κομμάτια του αγάλματος. Αργότερα, καλλιτέχνες ζωγράφισαν τη διάσημη εικόνα ξανά και ξανά.

Ένα χάλκινο άγαλμα τέτοιου μεγέθους δεν θα μπορούσε να σταθεί με τα πόδια τόσο ανοιχτά πάνω από το νερό. Στην πραγματικότητα, κανείς δεν ξέρει ακριβώς πού στεκόταν ο Κολοσσός. Μια πρόσφατη μελέτη προτείνει ότι βρισκόταν σε έναν λόφο της πόλης, σε ένα ιερό του Ήλιου, εκεί όπου σήμερα υπάρχει ένα κάστρο του Μεσαίωνα. Άλλοι ειδικοί πιστεύουν ότι βρισκόταν κοντά στο λιμάνι. Από το άγαλμα δεν έχει βρεθεί ποτέ τίποτα.