古希腊语基础词汇：最先要学的50个词

我们没有找到所有学校课程共用的50词表。各国课程共有的是“基础词汇”这个想法。西班牙卡斯蒂利亚-莱昂的 Griego II 指南提到编制 «un vocabulario básico griego de frecuencia» 的方法。荷兰 SLO 为 vwo 低年级制定的目标，要求学生运用 Griekse basiswoorden 读懂简单的文章。图宾根大学的 Graecum 课程使用 Altgriechisch-Grundwortschatz，考试文本出自柏拉图和色诺芬。因此，下面的50个词是我们自己的选择。

选择从词频出发。威尔弗雷德·梅杰估计，约1100个词条构成典型希腊语文本的80%；克里斯托弗·弗朗切塞的 Greek Core Vocabulary（Dickinson College Commentaries）按词频排列了约500个词条。只靠这个排名，第一份词表并不好用：前50位中只有六个动词（εἰμί、λέγω、γίγνομαι、ἔχω、φημί、ποιέω），只有两个名词（λόγος、θεός），其余很多是语法词：ὁ、καί、δέ、γάρ。所以我们从整张表的第3位到第395位之间挑选，优先选动词和名词，并在特里安达菲利迪斯现代希腊语词典中逐一查证现代形式。

词典说明这些词直接来自古希腊语。不同的是书写符号和读音：έχω 读 [éxo]，θεός 读 [θeós]。箭头从古代指向现代，括号里是今天的意思。词义可能转移：καλός 最初指美丽、优秀，而今天词典里的第一义是善良、好。

• 动词: ἔχω → έχω (有), γράφω → γράφω (写), ἀκούω → ακούω (听见), μένω → μένω (停留), ἔρχομαι → έρχομαι (来), ζάω → ζω (活)
• 名词: ἄνθρωπος → άνθρωπος (人), θεός → θεός (神), λόγος → λόγος (言语、理性), πόλεμος → πόλεμος (战争), νόμος → νόμος (法律), ψυχή → ψυχή (灵魂), σῶμα → σώμα (身体), ἡμέρα → ημέρα (日子)
• 其他: καλός → καλός (好), κακός → κακός (坏), πολύς → πολύς (多), ἄλλος → άλλος (别的), καί → και (和), ἀλλά → αλλά (但是)

表外提醒一句。παιδεύω 是初学者练习讲义里的操练动词，例如加州大学圣克鲁兹分校的讲义。它今天仍是希腊语动词，但现代的第一义是折腾别人：«μη με παιδεύεις άλλο»，别再折磨我了。

这些是同一批词，只是换了形状。三个习惯可以解释其中许多。有些现在时是在不定过去时词干上重建的：μαθαίνω 来自 ἔμαθον，πεθαίνω 来自 ἀπέθανον，δίνω 来自 δωσ-，λύνω 来自 λυσ-。有些名词出自宾格：ἄνδρα 变成 άντρας，γυναῖκα 变成 γυναίκα，πατέρα 变成 πατέρας。还有些是指小词：παιδί 来自 παιδίον，χέρι 来自 χέριον。色诺芬《远征记》开篇有 παῖδες δύο，用今天的希腊语说是 δύο παιδιά。变化最大的是小词：δεν 来自中性形式 οὐδέν，σε 来自 εἰς，για 来自 διά。

• 动词: λέγω → λέω (说), εἰμί → είμαι (是), φέρω → φέρνω (带来), δίδωμι → δίνω (给), μανθάνω → μαθαίνω (学习), εὑρίσκω → βρίσκω (找到), πίπτω → πέφτω (落下), λύω → λύνω (解开、解决), ἀποθνῄσκω → πεθαίνω (死)
• 名词和形容词: ἀνήρ → άντρας (男人), γυνή → γυναίκα (女人), πατήρ → πατέρας (父亲), παῖς → παιδί (孩子), χείρ → χέρι (手), βασιλεύς → βασιλιάς (国王), πόλις → πόλη (城市), μέγας → μεγάλος (大)
• 小词: οὐδέν → δεν (不), εἰς → σε (在、到), διά → για (为了)

这里今天的日常用词是另一个词，它取代了旧词，并非由旧词演变而来。请成对记忆。柏拉图《申辩篇》开头（17a）有 οὐκ οἶδα；今天的希腊人说 δεν ξέρω，而 ξέρω 并非来自 οἶδα。

• ὁράω：今天用 βλέπω，它也是古代动词。但过去时 είδα 延续 εἶδον，όραση 延续 ὅρασις。
• ποιέω：今天用 κάνω，来自 κάμνω，“制作、劳作”。ποίημα（诗）保留了下来。
• οἶδα：今天用 ξέρω，来自 ἐξεῦρον，即 ἐξευρίσκω（“查明”）的不定过去时。
• λαμβάνω：今天用 παίρνω，来自 ἐπαίρω，“举起”。λαμβάνω 保留在正式语体中。
• βούλομαι：今天用 θέλω，是 ἐθέλω 的并行形式。βούληση（意志）保留了下来。
• ὕδωρ：今天用 νερό，来自 νηρὸν ὕδωρ，“新鲜的水”。
• ναῦς：今天用 πλοίο，来自另一个古词 πλοῖον。ναύτης（水手）保留了下来。
• οἶκος：今天用 σπίτι，来自希腊化时期的 ὁσπίτιον（源自拉丁语 hospitium）。οίκος 保留在正式语体中。
• ἵππος：今天用 άλογο，来自希腊化时期的 ἄλογον，“无理性者”。
• ἀγαθός：表示“好”的日常用词现在是 καλός。αγαθός 多指温和无害的人。