Ceo padežni sistem
Četiri padeža i dva broja: potpune paradigme, genitiv množine na -ων koji pomera akcenat i vokativ.
Četiri padeža i njihove uloge
Nominativ se koristi uglavnom za subjekat i imenski deo predikata: „Ο Νίκος είναι μαθητής”. Genitiv često izražava pripadnost ili odnos („το σπίτι του πατέρα”) i javlja se u nenaglašenim zamenicama za posredni objekat („θα του πω”). Akuzativ je uglavnom za direktni objekat i posle većine predloga. Vokativ služi za obraćanje: „Νίκο, έλα!”. To su osnovne uloge, ne potpuna lista.
- Ο Νίκος είναι μαθητής.Nikos je učenik.
- Το σπίτι του πατέρα είναι παλιό.Očeva kuća je stara.
- Θα του πω την αλήθεια.Reći ću mu istinu.
- Νίκο, έλα εδώ!Nikose, dođi ovamo!
Muški rod: „ο φίλος”
„φίλος” pokazuje čest obrazac promene imenica muškog roda na „-ος”. U jednini ima četiri oblika: „φίλος, φίλου, φίλο, φίλε”. Nemaju sve reči na „-ος” isti vokativ; mnoga imena dobijaju „-ο”, kao „Γιώργος → Γιώργο”.
- Ο φίλος μου μένει στη Θεσσαλονίκη.Moj prijatelj živi u Solunu.
- Το αυτοκίνητο του φίλου μου είναι καινούριο.Automobil mog prijatelja je nov.
- Είδα τους φίλους σου χθες.Juče sam video tvoje prijatelje.
- Φίλε, τι κάνεις;Prijatelju, kako si?
| πτώση | ενικός | πληθυντικός |
|---|---|---|
| ονομαστική | ο φίλος | οι φίλοι |
| γενική | του φίλου | των φίλων |
| αιτιατική | τον φίλο | τους φίλους |
| κλητική | φίλε! | φίλοι! |
Ženski i srednji rod: „η γυναίκα”, „το παιδί”
Kod imenica poput „γυναίκα” nominativ, akuzativ i vokativ imaju isti oblik; razlikuju ih član ili mesto u rečenici: „η γυναίκα / τη γυναίκα / γυναίκα!”. Genitiv je „της γυναίκας”. Kod srednjeg roda nominativ, akuzativ i vokativ se poklapaju: „το παιδί / βλέπω το παιδί / παιδί!”. Genitiv je „του παιδιού”.
- Η γυναίκα με το κόκκινο παλτό περιμένει.Žena u crvenom kaputu čeka.
- Η τσάντα της γυναίκας έμεινε στο τραπέζι.Ženina torba je ostala na stolu.
- Βλέπω το παιδί στην αυλή.Vidim dete u dvorištu.
- Τα παιχνίδια του παιδιού είναι παντού.Detetove igračke su svuda.
| πτώση | η γυναίκα | το παιδί |
|---|---|---|
| ονομαστική | η γυναίκα / οι γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| γενική | της γυναίκας / των γυναικών | του παιδιού / των παιδιών |
| αιτιατική | τη γυναίκα / τις γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| κλητική | γυναίκα! / γυναίκες! | παιδί! / παιδιά! |
Genitiv množine: „-ων” i akcenat
Promenljive imenice sva tri roda imaju u genitivu množine nastavak na „-ων”: „φίλων, γυναικών, παιδιών, ονομάτων”. Tačan nastavak i akcenat zavise od obrasca promene. Kod mnogih imenica ženskog roda akcenat se pomera na poslednji slog: „θάλασσα → θαλασσών”, „γλώσσα → γλωσσών”. Uči ovaj oblik uz svaku reč jer pomeranje nije uvek predvidljivo.
- Αγαπώ το χρώμα των ελληνικών θαλασσών.Volim boju grčkih mora.
- Η διδασκαλία των ξένων γλωσσών θέλει υπομονή.Predavanje stranih jezika zahteva strpljenje.
- Τα δωμάτια των παιδιών είναι στον πρώτο όροφο.Dečje sobe su na prvom spratu.
Vokativ: „Γιώργο! κύριε!”
Mnoge imenice muškog roda imaju poseban vokativ: „κύριος → κύριε”, „Γιώργος → Γιώργο”, „πατέρας → πατέρα”, „μαθητής → μαθητή”. Većina imenica ženskog i srednjeg roda koristi nominativ bez člana: „Μαρία!”, „παιδιά!”.
- Καλημέρα, κύριε!Dobro jutro, gospodine!
- Γιώργο, σε ζητάει η μητέρα σου.Jorgose, majka te traži.
- Μαρία, τι ώρα φεύγουμε;Marija, u koliko sati polazimo?
- Παιδιά, ελάτε στο τραπέζι!Deco, dođite za sto!
Sada ti
Izaberi pravilan oblik.
Ista tema na drugim nivoima
Česta pitanja
Koliko padeža ima savremeni grčki?
Četiri: nominativ za subjekat; genitiv za pripadnost („το σπίτι του πατέρα”) i posredne zamenice („θα του πω”); akuzativ za direktni objekat i posle većine predloga; vokativ za obraćanje. Starogrčki dativ je nestao; mnoge njegove funkcije izražavaju se pomoću „σε” + akuzativ ili zamenice u genitivu.
Zašto se akcenat pomera u „των θαλασσών”?
Kod mnogih reči akcenat se u genitivu množine pomera ka kraju: „η θάλασσα → των θαλασσών”, „η γλώσσα → των γλωσσών”. To je povezano sa starijim obrascima promene. Sva tri roda tu imaju nastavak na „-ων”, ali položaj akcenta zavisi od obrasca.
Kako se gradi vokativ u grčkom?
Mnoge imenice muškog roda imaju poseban vokativ: „κύριος → κύριε!”, „Γιώργος → Γιώργο!”, „πατέρας → πατέρα!”, „μαθητής → μαθητή!”. Većina imenica ženskog i srednjeg roda koristi nominativ bez člana: „Μαρία!”, „παιδιά!”.