Pełny system przypadków
Cztery przypadki i dwie liczby: pełne wzorce odmiany, dopełniacz liczby mnogiej na -ων ze zmianą akcentu oraz wołacz.
Cztery przypadki i ich funkcje
Mianownik służy głównie do wyrażania podmiotu i orzecznika: «Ο Νίκος είναι μαθητής». Dopełniacz często oznacza własność lub relację («το σπίτι του πατέρα») i pojawia się w nieakcentowanych zaimkach dopełnienia pośredniego («θα του πω»). Biernik wyraża głównie dopełnienie bliższe i występuje po większości przyimków. Wołacz służy do zwrotu: «Νίκο, έλα!». To podstawowe funkcje, nie pełna lista.
- Ο Νίκος είναι μαθητής.Nikos jest uczniem.
- Το σπίτι του πατέρα είναι παλιό.Dom ojca jest stary.
- Θα του πω την αλήθεια.Powiem mu prawdę.
- Νίκο, έλα εδώ!Nikos, chodź tutaj!
Rodzaj męski: «ο φίλος»
«φίλος» pokazuje częsty wzór odmiany rzeczowników męskich na «-ος». W liczbie pojedynczej ma cztery formy: «φίλος, φίλου, φίλο, φίλε». Nie wszystkie wyrazy na «-ος» mają taki sam wołacz; wiele imion kończy się na «-ο», np. «Γιώργος → Γιώργο».
- Ο φίλος μου μένει στη Θεσσαλονίκη.Mój przyjaciel mieszka w Salonikach.
- Το αυτοκίνητο του φίλου μου είναι καινούριο.Samochód mojego przyjaciela jest nowy.
- Είδα τους φίλους σου χθες.Wczoraj widziałem twoich przyjaciół.
- Φίλε, τι κάνεις;Przyjacielu, co u ciebie?
| πτώση | ενικός | πληθυντικός |
|---|---|---|
| ονομαστική | ο φίλος | οι φίλοι |
| γενική | του φίλου | των φίλων |
| αιτιατική | τον φίλο | τους φίλους |
| κλητική | φίλε! | φίλοι! |
Rodzaj żeński i nijaki: «η γυναίκα», «το παιδί»
W wyrazach typu «γυναίκα» mianownik, biernik i wołacz mają tę samą formę; rozróżnia je rodzajnik lub miejsce w zdaniu: «η γυναίκα / τη γυναίκα / γυναίκα!». Dopełniacz to «της γυναίκας». W rodzaju nijakim mianownik, biernik i wołacz są jednakowe: «το παιδί / βλέπω το παιδί / παιδί!». Dopełniacz to «του παιδιού».
- Η γυναίκα με το κόκκινο παλτό περιμένει.Kobieta w czerwonym płaszczu czeka.
- Η τσάντα της γυναίκας έμεινε στο τραπέζι.Torebka kobiety została na stole.
- Βλέπω το παιδί στην αυλή.Widzę dziecko na podwórzu.
- Τα παιχνίδια του παιδιού είναι παντού.Zabawki dziecka są wszędzie.
| πτώση | η γυναίκα | το παιδί |
|---|---|---|
| ονομαστική | η γυναίκα / οι γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| γενική | της γυναίκας / των γυναικών | του παιδιού / των παιδιών |
| αιτιατική | τη γυναίκα / τις γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| κλητική | γυναίκα! / γυναίκες! | παιδί! / παιδιά! |
Dopełniacz liczby mnogiej: «-ων» i akcent
Odmienne rzeczowniki wszystkich rodzajów mają w dopełniaczu liczby mnogiej końcówkę na «-ων»: «φίλων, γυναικών, παιδιών, ονομάτων». Dokładna końcówka i akcent zależą od wzoru odmiany. W wielu rzeczownikach żeńskich akcent przesuwa się na ostatnią sylabę: «θάλασσα → θαλασσών», «γλώσσα → γλωσσών». Ucz się tej formy z każdym wyrazem, bo przesunięcie nie zawsze jest przewidywalne.
- Αγαπώ το χρώμα των ελληνικών θαλασσών.Uwielbiam kolor greckich mórz.
- Η διδασκαλία των ξένων γλωσσών θέλει υπομονή.Nauczanie języków obcych wymaga cierpliwości.
- Τα δωμάτια των παιδιών είναι στον πρώτο όροφο.Pokoje dzieci są na pierwszym piętrze.
Wołacz: «Γιώργο! κύριε!»
Wiele rzeczowników męskich ma osobny wołacz: «κύριος → κύριε», «Γιώργος → Γιώργο», «πατέρας → πατέρα», «μαθητής → μαθητή». Większość żeńskich i nijakich używa mianownika bez rodzajnika: «Μαρία!», «παιδιά!».
- Καλημέρα, κύριε!Dzień dobry, proszę pana!
- Γιώργο, σε ζητάει η μητέρα σου.Jorgos, mama cię woła.
- Μαρία, τι ώρα φεύγουμε;Mario, o której wychodzimy?
- Παιδιά, ελάτε στο τραπέζι!Dzieci, chodźcie do stołu!
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Ten sam temat na innych poziomach
Najczęstsze pytania
Ile przypadków ma współczesny grecki?
Cztery: mianownik dla podmiotu; dopełniacz dla własności («το σπίτι του πατέρα») i zaimków dopełnienia pośredniego («θα του πω»); biernik dla dopełnienia bliższego i po większości przyimków; wołacz do zwracania się do kogoś. Starożytny celownik zanikł; wiele jego funkcji wyraża dziś «σε» + biernik lub zaimek w dopełniaczu.
Dlaczego akcent przesuwa się w «των θαλασσών»?
W wielu wyrazach akcent w dopełniaczu liczby mnogiej przesuwa się ku końcowi: «η θάλασσα → των θαλασσών», «η γλώσσα → των γλωσσών». Wynika to ze starszych wzorów odmiany. Wszystkie trzy rodzaje mają w tym przypadku końcówkę na «-ων», ale miejsce akcentu zależy od wzoru.
Jak tworzy się wołacz w grece?
Wiele rzeczowników męskich ma osobny wołacz: «κύριος → κύριε!», «Γιώργος → Γιώργο!», «πατέρας → πατέρα!», «μαθητής → μαθητή!». Większość żeńskich i nijakich używa mianownika bez rodzajnika: «Μαρία!», «παιδιά!».