Tam durum sistemi
Dört durum, iki sayı: tam çekim tabloları, vurguyu kaydıran -ων tamlayan çoğulu ve seslenme durumu.
Dört durum ve görevleri
Yalın = özne. Tamlayan = iyelik (του πατέρα) ve konuşma dilinde dolaylı nesne (θα του πω). Belirtme = nesne ve edatlardan sonra. Seslenme = hitap. Antik datif kayboldu — yerini σε + belirtme ve tamlayan aldı.
- Ο Νίκος είναι μαθητής.Nikos öğrencidir.
- Το σπίτι του πατέρα είναι παλιό.Babanın evi eski.
- Θα του πω την αλήθεια.Ona gerçeği söyleyeceğim.
- Νίκο, έλα εδώ!Nikos, buraya gel!
Eril çekim: ο φίλος
-ος erillerinin kalıbı, sistemin en zengini: tekilde dört ayrı biçim.
- Ο φίλος μου μένει στη Θεσσαλονίκη.Arkadaşım Selanik’te oturuyor.
- Το αυτοκίνητο του φίλου μου είναι καινούριο.Arkadaşımın arabası yeni.
- Είδα τους φίλους σου χθες.Dün arkadaşlarını gördüm.
- Φίλε, τι κάνεις;Dostum, nasılsın?
| πτώση | ενικός | πληθυντικός |
|---|---|---|
| ονομαστική | ο φίλος | οι φίλοι |
| γενική | του φίλου | των φίλων |
| αιτιατική | τον φίλο | τους φίλους |
| κλητική | φίλε! | φίλοι! |
Dişil ve nötr: η γυναίκα, το παιδί
Dişil tekilde ayrımı yalnız artikel yapar; nötrde yalın, belirtme ve seslenme hep aynıdır — sayı başına gerçekte iki biçim.
- Η γυναίκα με το κόκκινο παλτό περιμένει.Kırmızı paltolu kadın bekliyor.
- Η τσάντα της γυναίκας έμεινε στο τραπέζι.Kadının çantası masada kaldı.
- Βλέπω το παιδί στην αυλή.Çocuğu avluda görüyorum.
- Τα παιχνίδια του παιδιού είναι παντού.Çocuğun oyuncakları her yerde.
| πτώση | η γυναίκα | το παιδί |
|---|---|---|
| ονομαστική | η γυναίκα / οι γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| γενική | της γυναίκας / των γυναικών | του παιδιού / των παιδιών |
| αιτιατική | τη γυναίκα / τις γυναίκες | το παιδί / τα παιδιά |
| κλητική | γυναίκα! / γυναίκες! | παιδί! / παιδιά! |
Tamlayan çoğul: -ων ve yer değiştiren vurgu
Tamlayan çoğulda tüm cinsler -ων ile biter. Birçok dişilde vurgu sona iner: η θάλασσα → των θαλασσών, η γλώσσα → των γλωσσών. Antik vurgulu -ῶν’un mirası.
- Αγαπώ το χρώμα των ελληνικών θαλασσών.Yunan denizlerinin rengine bayılırım.
- Η διδασκαλία των ξένων γλωσσών θέλει υπομονή.Yabancı dil öğretmek sabır ister.
- Τα δωμάτια των παιδιών είναι στον πρώτο όροφο.Çocukların odaları birinci kattadır.
Seslenme: Γιώργο! κύριε!
Yalnızca -ος erillerinin kendi biçimi vardır: -ε (κύριος → κύριε!) veya çoğu adda -ο (Γιώργος → Γιώργο!). Diğer tüm adlar artikelsiz yalın biçimi kullanır: Μαρία! παιδιά!
- Καλημέρα, κύριε!Günaydın, beyefendi!
- Γιώργο, σε ζητάει η μητέρα σου.Yorgo, annen seni soruyor.
- Μαρία, τι ώρα φεύγουμε;Maria, saat kaçta çıkıyoruz?
- Παιδιά, ελάτε στο τραπέζι!Çocuklar, sofraya gelin!
Sıra sizde
Doğru biçimi seçin.
Aynı konu diğer seviyelerde
Sık sorulan sorular
Modern Yunancada kaç durum var ve ne işe yarar?
Dört: yalın hâl özne için, tamlayan hâli iyelik («το σπίτι του πατέρα») ve konuşma dilindeki dolaylı nesne («θα του πω») için, belirtme hâli nesne ve edatlardan sonra, seslenme hâli ise hitap için. Eski “-e hâli” yok olmuş, yerini «σε» + belirtme hâli almıştır.
«των θαλασσών» biçiminde vurgu neden kayar?
Çünkü çoğul tamlayan hâli eki -ων vurguyu sona çeker; bu, eski vurgulu -ῶν ekinin mirasıdır: «η θάλασσα → των θαλασσών», «η γλώσσα → των γλωσσών». Bütün cinsler çoğul tamlayan hâlinde -ων ile biter.
Yunancada seslenme hâli nasıl kurulur?
Birçok eril adın ayrı seslenme biçimi vardır: «κύριος → κύριε!», «Γιώργος → Γιώργο!», «πατέρας → πατέρα!», «μαθητής → μαθητή!». Dişil ve nötr adların çoğu tanımlıksız yalın hâli kullanır: «Μαρία!», «παιδιά!».