Użycie przypadków: biernik i dopełniacz
Na B1 nauczyłeś się tworzyć przypadki. Na C1 wybierasz, którego użyć — i tu poprawność gramatyczna może różnić się od naturalnego języka.
Do czego służy biernik?
Oprócz dopełnienia bliższego biernik wyraża między innymi czas trwania, miarę, cenę i kierunek: «Έμεινα τρεις μέρες» („Zostałem trzy dni”), «Πάω στην Αθήνα» („Jadę do Aten”). Jest bardzo częsty w nowogreckim, ale nie pasuje do każdej sytuacji ani po każdym przyimku; o wyborze decydują przyimek i dane wyrażenie.
- Έμεινα τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη.Spędziłem trzy dni w Salonikach.
- Θα έρθω το Σάββατο το απόγευμα.Przyjdę w sobotę po południu.
- Το εισιτήριο κοστίζει δώδεκα ευρώ.Bilet kosztuje dwanaście euro.
- Πάμε βόλτα στην παλιά πόλη;Przejdziemy się po starym mieście?
| λειτουργία | παράδειγμα | σχόλιο |
|---|---|---|
| αντικείμενο | Είδα τον Γιώργο. | η βασική χρήση |
| διάρκεια | Έμεινα τρεις μέρες. | χωρίς πρόθεση |
| χρονικό σημείο | Θα έρθω το Σάββατο. | χωρίς πρόθεση |
| μέτρο / τιμή | Κοστίζει δέκα ευρώ. | ποσό |
| κατεύθυνση | Πάω στην Αθήνα. | σε + αιτιατική |
| επιρρηματική | Πάμε βόλτα / περίπατο. | παγιωμένο |
Do czego służy dopełniacz?
Dopełniacz wyraża przynależność, część całości, cechę i pewne relacje czasowe («του χρόνου»). W słabej formie zaimka osobowego wskazuje też odbiorcę: «Του έδωσα το βιβλίο» („Dałem mu książkę”). Przy pełnym rzeczowniku naturalniejsze jest zwykle «σε» z biernikiem: «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο».
- Δεν βρίσκω τα κλειδιά του αυτοκινήτου.Nie mogę znaleźć kluczyków do samochodu.
- Ήπιαμε ένα ποτήρι κρασιού πριν από το φαγητό.Wypiliśmy kieliszek wina przed posiłkiem.
- Του έδωσα το βιβλίο χθες το βράδυ.Dałem mu książkę wczoraj wieczorem.
- Πρόκειται για άνθρωπο μεγάλης αξίας.Chodzi o człowieka wielkiej wartości.
| λειτουργία | παράδειγμα | σχόλιο |
|---|---|---|
| κτήση | το βιβλίο του Νίκου | η πιο συχνή |
| διαιρετική | ένα ποτήρι κρασιού | μέρος συνόλου |
| ιδιότητα | άνθρωπος μεγάλης αξίας | λόγιο ύφος |
| χρόνος | του χρόνου, της Δευτέρας | παγιωμένο |
| έμμεσο αντικείμενο | Του έδωσα το βιβλίο. | δίπτωτα ρήματα |
| μετά από επίθετο | άξιος λόγου, γεμάτος χαράς | συγκεκριμένα επίθετα |
Dopełniacz czy «σε»?
Przy słabej formie zaimka osobowego używa się dopełniacza: «Του μίλησα», «Της έδωσα το βιβλίο». Przy pełnej formie zaimka lub rzeczowniku zwykle stosuje się «σε» z biernikiem: «Μίλησα σε αυτόν», «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο». W niektórych utrwalonych lub bardziej książkowych wyrażeniach dopełniacz po czasowniku się zachował. Dopełniacz przed rzeczownikiem oznacza zwykle przynależność: «το βιβλίο του Νίκου» („książka Nikosa”).
Ten sam temat na innych poziomach
Najczęstsze pytania
Co poza dopełnieniem bliższym może wyrażać biernik?
Między innymi czas trwania, miarę, cenę, kierunek i okoliczniki czasu: «Έμεινα τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη» („Spędziłem trzy dni w Salonikach”), «Το εισιτήριο κοστίζει δώδεκα ευρώ» („Bilet kosztuje dwanaście euro”) oraz «Θα έρθω το Σάββατο το απόγευμα» („Przyjdę w sobotę po południu”). Biernik występuje w nowogreckim bardzo często.
Do czego służy dopełniacz w języku nowogreckim?
Dopełniacz może wyrażać przynależność, część całości, cechę lub relację czasową, jak w «του χρόνου». Występuje też w słabej formie zaimka osobowego oznaczającego odbiorcę: «Του έδωσα το βιβλίο χθες το βράδυ» („Dałem mu książkę wczoraj wieczorem”). Przy pełnej frazie rzeczownikowej naturalniejsze jest zwykle «σε» z biernikiem.
Dopełniacz czy «σε» przy dopełnieniu dalszym?
Przy słabej formie zaimka osobowego używaj dopełniacza: «Του μίλησα» („Rozmawiałem z nim”). Przy pełnej formie zaimka lub rzeczowniku zwykle używa się «σε» z biernikiem: «Μίλησα σε αυτόν» (z naciskiem) i «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο» („Dałem książkę Nikosowi”). «Το βιβλίο του Νίκου» oznacza zazwyczaj „książkę Nikosa”, a nie to, że Nikos ją otrzymuje.