Οι χαιρετισμοί είναι τα πρώτα ελληνικά που χρησιμοποιεί κάθε μαθητής και οι λέξεις που εκτιμούν περισσότερο οι Έλληνες από έναν επισκέπτη. Είναι σύντομοι, αλλά κουβαλούν δύο πληροφορίες που λείπουν από πολλές άλλες γλώσσες: την ώρα της μέρας και το αν μιλάμε στον ενικό ή στον πληθυντικό ευγενείας. Στη μεταγραφή που ακολουθεί ο τόνος δείχνει την τονισμένη συλλαβή, το ch αποδίδει το χ και το d το δ.
| Ελληνικά | Προφορά | Σημασία | Πότε το λέμε |
|---|---|---|---|
| Καλημέρα | kaliméra | Πρωινός χαιρετισμός | Από το ξύπνημα ως το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα |
| Καλησπέρα | kalispéra | Απογευματινός και βραδινός χαιρετισμός | Από αργά το απόγευμα και μετά, όταν φτάνουμε ή συναντάμε κάποιον |
| Καληνύχτα | kaliníchta | Νυχτερινός αποχαιρετισμός | Μόνο όταν φεύγουμε το βράδυ ή πάμε για ύπνο, ποτέ ως χαιρετισμός άφιξης |
| Γεια σου | yia su | Χαιρετισμός και αποχαιρετισμός (στον ενικό) | Σε ένα πρόσωπο που γνωρίζουμε, σε παιδί, σε φίλο |
| Γεια σας | yia sas | Χαιρετισμός και αποχαιρετισμός (ευγενικά ή στον πληθυντικό) | Σε άγνωστο, σε μεγαλύτερο, σε κατάστημα, σε παρέα |
| Χαίρετε | chérete | Επίσημος χαιρετισμός και αποχαιρετισμός | Ευγενικό και λίγο παλιομοδίτικο, σε καταστήματα και γραφεία |
Γεια σημαίνει «υγεία», άρα το γεια σου είναι κυριολεκτικά «υγεία σε σένα». Λέγεται και όταν φτάνουμε και όταν φεύγουμε, οποιαδήποτε ώρα. Μεταξύ φίλων ακούγεται και σκέτο γεια!. Στο καλημέρα απαντάμε συνήθως με την ίδια λέξη ή, πιο ευγενικά, με καλημέρα σας.
Ενικός ή πληθυντικός ευγενείας: γεια σου ή γεια σας;
Στα ελληνικά απευθυνόμαστε σε κάποιον με δύο τρόπους: με το εσύ σε ένα πρόσωπο που γνωρίζουμε καλά και με το εσείς σε πολλά πρόσωπα ή σε ένα πρόσωπο στο οποίο μιλάμε με ευγένεια. Οι χαιρετισμοί ακολουθούν την ίδια διάκριση: γεια σου / γεια σας, τι κάνεις / τι κάνετε. Ο πληθυντικός ευγενείας ταιριάζει σε αγνώστους, σε μεγαλύτερους, στο προσωπικό καταστημάτων, ξενοδοχείων και υπηρεσιών και σε όποιον θα προσφωνούσαμε με το κύριε ή κυρία. Περνάμε στον ενικό όταν το κάνει ο άλλος ή όταν το προτείνει: Να μιλάμε στον ενικό;. Ανάμεσα σε νέους και φίλους ο ενικός έρχεται γρήγορα.
Τι κάνεις; Πώς ρωτάμε και πώς απαντάμε
| Ελληνικά | Προφορά | Σημασία |
|---|---|---|
| Τι κάνεις; | ti kánis? | Ερώτηση για το πώς είναι κάποιος (στον ενικό) |
| Τι κάνετε; | ti kánete? | Η ίδια ερώτηση (ευγενικά ή στον πληθυντικό) |
| Πώς είσαι; / Πώς είστε; | pos íse? / pos íste? | Παραλλαγή της ίδιας ερώτησης (ενικός / ευγενικά) |
| Τι γίνεται; | ti yínete? | Χαλαρή, φιλική εκδοχή: «τι νέα;» |
| Καλά, ευχαριστώ. | kalá, efcharistó. | Η συνηθισμένη απάντηση |
| Πολύ καλά. / Μια χαρά. | polí kalá. / mia chará. | Θετική, ενθουσιώδης απάντηση |
| Έτσι κι έτσι. | étsi ki étsi. | Μέτρια διάθεση |
| Δεν είμαι καλά. | den íme kalá. | Αρνητική απάντηση |
| Εσύ; / Εσείς; | esí? / esís? | Ανταπόδοση της ερώτησης (ενικός / ευγενικά) |
Το τι κάνεις κυριολεκτικά ρωτά «με τι ασχολείσαι;», αλλά ως χαιρετισμός σημαίνει πάντα «πώς είσαι;». Ένας τυπικός διάλογος: Γεια σου, Νίκο! Τι κάνεις; — Καλά, ευχαριστώ. Εσύ; — Μια χαρά! Προσέξτε το Νίκο αντί για Νίκος: όταν απευθυνόμαστε σε κάποιον, πολλά ονόματα αλλάζουν κατάληξη (κλητική), κάτι που δυσκολεύει τους ξένους. Το γραμματικό σημείωμα για τα κύρια ονόματα το εξηγεί.
Ευχαριστώ, παρακαλώ και συγγνώμη
- Ευχαριστώ (efcharistó): η βασική λέξη ευγνωμοσύνης· με ευχαριστώ πολύ δίνουμε περισσότερη έμφαση.
- Παρακαλώ (parakaló): συνοδεύει ένα αίτημα, αλλά σημαίνει και «τίποτα», «ορίστε» και, με ανιόντα τόνο σε κατάστημα ή στο τηλέφωνο, «τι θα θέλατε;» ή «εμπρός;».
- Τίποτα (típota): άλλη μια απάντηση στο ευχαριστώ. Πιο ζεστό: να 'σαι καλά (na 'se kalá).
- Συγγνώμη (signómi): για να ζητήσουμε συγγνώμη, αλλά και για να τραβήξουμε την προσοχή ή να περάσουμε ανάμεσα σε κόσμο. Πιο επίσημα: με συγχωρείτε (me sinchoríte).
- Δεν πειράζει (den pirázi): η συνηθισμένη απάντηση σε μια συγγνώμη.
Πώς συστηνόμαστε στα ελληνικά
| Ελληνικά | Προφορά | Σημασία |
|---|---|---|
| Πώς σε λένε; / Πώς σας λένε; | pos se léne? / pos sas léne? | Ερώτηση για το όνομα (ενικός / ευγενικά) |
| Με λένε Άννα. | me léne Ánna. | Λέμε το όνομά μας |
| Είμαι ο Πέτρος. / Είμαι η Μαρία. | íme o Pétros. / íme i María. | Συστηνόμαστε με το άρθρο πριν από το όνομα |
| Χαίρω πολύ. | chéro polí. | Η ευγενική φράση της γνωριμίας |
| Κι εγώ. / Επίσης. | ki egó. / epísis. | Η απάντηση στο χαίρω πολύ |
| Από πού είσαι; | apó pu íse? | Ερώτηση για την καταγωγή |
| Είμαι από την Ελβετία. | íme apó tin Elvetía. | Λέμε από ποια χώρα είμαστε |
| Μιλάω λίγα ελληνικά. | miláo líga elliniká. | Η χρησιμότερη φράση για αρχάριους |
Στα ελληνικά βάζουμε άρθρο μπροστά από τα ονόματα: είμαι ο Πέτρος, κάτι που δεν κάνουν οι περισσότερες γλώσσες. Το με λένε σημαίνει κυριολεκτικά «έτσι με αποκαλούν». Για περισσότερα σχετικά με το είμαι, δείτε το σημείωμα είμαι και έχω.
Πώς αποχαιρετάμε στα ελληνικά
- Γεια σου / γεια σας: ο καθημερινός αποχαιρετισμός.
- Τα λέμε (ta léme): «θα ξαναβρεθούμε»· τα λέμε αύριο για την επόμενη μέρα.
- Αντίο (adío): πιο οριστικό ή πιο επίσημο.
- Καλή συνέχεια (kalí sinéchia): πολύ συνηθισμένο όταν φεύγουμε από ένα κατάστημα ή κλείνουμε ένα τηλεφώνημα.
- Καλό βράδυ (kaló vrádi) το βράδυ· καλό σαββατοκύριακο στο τέλος της εβδομάδας.
- Καλή εβδομάδα τη Δευτέρα και καλό μήνα την πρώτη του μήνα: ευχές που ξαφνιάζουν ευχάριστα τους ξένους.
Ευχές: χρόνια πολλά και ονομαστικές γιορτές
Η πιο χρήσιμη ευχή είναι το Χρόνια πολλά! (chrónia pollá). Λέγεται σε γενέθλια, ονομαστικές γιορτές, Χριστούγεννα, Πάσχα και Πρωτοχρονιά. Απαντάμε ευχαριστώ ή, σε γιορτή που γιορτάζουν όλοι, επίσης. Πολλοί Έλληνες γιορτάζουν τη γιορτή τους (ονομαστική εορτή), τη μέρα του αγίου του οποίου φέρουν το όνομα, όσο και τα γενέθλιά τους: όλοι οι Νίκοι στις 6 Δεκεμβρίου, όλες οι Μαρίες στις 15 Αυγούστου. Άλλες ευχές που θα ακούσετε:
- Καλή όρεξη (kalí órexi) πριν από το φαγητό· Γεια μας! (yia mas) όταν τσουγκρίζουμε τα ποτήρια.
- Καλό ταξίδι (kaló taxídi) σε όποιον φεύγει· Περαστικά (perastiká) σε όποιον είναι άρρωστος.
- Καλά Χριστούγεννα και Καλή χρονιά στις γιορτές του Δεκεμβρίου.
- Το Πάσχα: Χριστός ανέστη, με απάντηση Αληθώς ανέστη.
Γλώσσα του σώματος: τι κάνουν οι Έλληνες με το κεφάλι και τα χέρια
Φίλοι και συγγενείς χαιρετιούνται συνήθως με φιλί και στα δύο μάγουλα· η χειραψία είναι ο κανόνας σε επίσημες περιστάσεις και στην πρώτη γνωριμία. Οι ξένοι μπερδεύονται συχνά με το ναι και το όχι: το ναι (ne) ακούγεται σε πολλούς σαν άρνηση, ενώ το όχι (óchi) σημαίνει άρνηση. Ένα γρήγορο τίναγμα του κεφαλιού προς τα πάνω, συχνά με σηκωμένα φρύδια και ένα μικρό «τσκ» με τη γλώσσα, σημαίνει επίσης όχι. Και καλό είναι να εξηγούμε στους ξένους να μην τεντώνουν την ανοιχτή παλάμη με ανοιχτά δάχτυλα προς το πρόσωπο κάποιου: η χειρονομία αυτή, η μούντζα, είναι προσβολή.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς ρωτάμε «πώς είσαι» στα ελληνικά;
Τι κάνεις; (ti kánis?) σε φίλο, τι κάνετε; (ti kánete?) σε κάποιον στον πληθυντικό ευγενείας ή σε παρέα. Η συνηθισμένη απάντηση είναι καλά, ευχαριστώ.
Το «γεια σου» είναι χαιρετισμός ή αποχαιρετισμός;
Και τα δύο. Λέγεται οποιαδήποτε ώρα, όταν φτάνουμε και όταν φεύγουμε. Σε αγνώστους και σε παρέες λέμε γεια σας.
Πότε λέμε καλησπέρα αντί για καλημέρα;
Καλημέρα ως το μεσημέρι ή νωρίς το απόγευμα, καλησπέρα από αργά το απόγευμα. Το καληνύχτα λέγεται μόνο για αποχαιρετισμό τη νύχτα.
Τι σημαίνει «χρόνια πολλά»;
Είναι η ευχή να ζήσει κανείς πολλά χρόνια. Ταιριάζει σε γενέθλια, ονομαστικές γιορτές και μεγάλες γιορτές, γι' αυτό είναι η πιο χρήσιμη ευχή για κάθε μαθητή.
Εξασκηθείτε σε αυτές τις φράσεις με ήχο στις ασκήσεις χαιρετισμοί και ευγένεια και ακούω χαιρετισμούς και μετά μάθετε τις 100 πρώτες ελληνικές λέξεις. Οι χαιρετισμοί ανοίγουν το δωρεάν μάθημα ελληνικών A1.