Ο Νίκος, τον Νίκο, Νίκο! Άρθρα και κύρια ονόματα
Μάθε πότε βάζουμε άρθρο μπροστά από ονόματα ανθρώπων και τόπων και πώς αλλάζει ένα όνομα όταν μιλάμε σε κάποιον.
Το άρθρο μπροστά από τα ονόματα
Στον καθημερινό λόγο, τα ονόματα ανθρώπων παίρνουν συνήθως οριστικό άρθρο: Ο Νίκος δουλεύει. Η Μαρία διαβάζει. Το άρθρο και όσα ονόματα κλίνονται αλλάζουν ανάλογα με την πτώση: ο Νίκος → βλέπω τον Νίκο → το σπίτι του Νίκου. Το άρθρο μπορεί να λείπει σε προσφωνήσεις, υπογραφές, καταλόγους και ορισμένα επίσημα ή σύντομα συμφραζόμενα.
- Ο Νίκος δουλεύει.Ο Νίκος δουλεύει.
- Η Μαρία διαβάζει.Η Μαρία διαβάζει.
- Βλέπω τον Νίκο κάθε μέρα.Βλέπω τον Νίκο κάθε μέρα.
Χώρες, πόλεις, γλώσσες
Τα ονόματα χωρών και πόλεων χρησιμοποιούνται επίσης συνήθως με άρθρο: η Ελλάδα, η Ελβετία, το Παρίσι, η Αθήνα. Με την πρόθεση «σε» λέμε: Μένω στην Ελβετία. Πάω στην Αθήνα. Όταν δηλώνουμε ποια γλώσσα μιλάμε, χρησιμοποιούμε συχνά έναν άκλιτο τύπο σε ουδέτερο πληθυντικό και με μικρό αρχικό: Μιλάω ελληνικά και γαλλικά. Το επίθετο, όμως, κλίνεται κανονικά: η ελληνική γλώσσα.
- Μένω στην Ελβετία.Μένω στην Ελβετία.
- Πάω στην Αθήνα.Πάω στην Αθήνα.
- Μιλάω ελληνικά και γαλλικά.Μιλάω ελληνικά και γαλλικά.
Φωνάζω κάποιον: Νίκο! Μαρία!
Όταν απευθυνόμαστε άμεσα σε κάποιον, χρησιμοποιούμε κλητική χωρίς άρθρο: Νίκο, έλα εδώ! Πολλά αντρικά ονόματα αλλάζουν κατάληξη: ο Νίκος → Νίκο!, ο Γιάννης → Γιάννη!, ο Κώστας → Κώστα! Πολλά γυναικεία ονόματα μένουν ίδια: Μαρία! Ελένη! Σε ευγενική προσφώνηση λέμε: Κύριε Παπαδόπουλε! Κυρία Δήμου!
- Νίκο, έλα εδώ!Νίκο, έλα εδώ!
- Γιάννη, τι κάνεις;Γιάννη, τι κάνεις;
- Ελένη, πού είσαι;Ελένη, πού είσαι;
- Καλημέρα, κύριε Παπαδόπουλε!Καλημέρα, κύριε Παπαδόπουλε!
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί βάζουμε άρθρο πριν από τα κύρια ονόματα;
Γιατί στα ελληνικά το κύριο όνομα λειτουργεί σαν κάθε άλλο ουσιαστικό: «Ο Νίκος δουλεύει», «Η Μαρία διαβάζει». Και κλίνεται κανονικά: «Βλέπω τον Νίκο».
Παίρνουν άρθρο οι χώρες και οι πόλεις;
Ναι: «η Ελλάδα», «η Ελβετία», «η Αθήνα», «το Παρίσι». Τα συναντάμε κυρίως με το «σε»: «Μένω στην Ελβετία», «Πάω στην Αθήνα». Οι γλώσσες όμως είναι ουδέτερα στον πληθυντικό και γράφονται με μικρό: «Μιλάω ελληνικά».
Πώς φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του;
Χωρίς άρθρο, και τα ονόματα σε «-ος» χάνουν το «-ς»: «Νίκο, έλα εδώ!», «Γιάννη, τι κάνεις;». Τα γυναικεία ονόματα μένουν ίδια: «Μαρία!», «Ελένη!». Ευγενικά: «Κύριε Παπαδόπουλε!», «Κυρία Δήμου!».