Είμαι, είσαι — έχω, έχεις: δύο βασικά ρήματα
Μάθε τους τύπους και τις βασικές χρήσεις των ρημάτων «είμαι» και «έχω» για να μιλάς για ταυτότητα, καταγωγή, ηλικία και κατοχή.
είμαι
Το « είμαι » είναι ανώμαλο και οι τύποι του μαθαίνονται ως ξεχωριστή σειρά. Πρόσεξε ότι το «είναι» χρησιμοποιείται τόσο στο γ΄ πρόσωπο του ενικού όσο και στο γ΄ πρόσωπο του πληθυντικού: Η Μαρία είναι εδώ. Οι φίλοι είναι εδώ. Το υποκείμενο και τα συμφραζόμενα δείχνουν ποιο πρόσωπο εννοούμε.
Ποιο ρήμα δηλώνει ταυτότητα: «είμαι δάσκαλος»;
είμαι
Το «είμαι» είναι ανώμαλο και οι τύποι του μαθαίνονται ως ξεχωριστή σειρά. Πρόσεξε ότι το «είναι» χρησιμοποιείται τόσο στο γ΄ πρόσωπο του ενικού όσο και στο γ΄ πρόσωπο του πληθυντικού: Η Μαρία είναι εδώ. Οι φίλοι είναι εδώ. Το υποκείμενο και τα συμφραζόμενα δείχνουν ποιο πρόσωπο εννοούμε.
- Είμαι από την Ελβετία.Είμαι από την Ελβετία.
- Η Μαρία είναι εδώ.Η Μαρία είναι εδώ.
- Οι φίλοι είναι εδώ.Οι φίλοι είναι εδώ.
| πρόσωπο | είμαι |
|---|---|
| εγώ | είμαι |
| εσύ | είσαι |
| αυτός/αυτή/αυτό | είναι |
| εμείς | είμαστε |
| εσείς | είστε |
| αυτοί/αυτές/αυτά | είναι |
έχω
Στον ενεστώτα, το «έχω» παίρνει τις συνηθισμένες καταλήξεις πολλών ρημάτων: έχω, έχεις, έχει, έχουμε, έχετε, έχουν. Δηλώνει κυρίως κατοχή ή σχέση: Έχω ένα βιβλίο. Έχουμε δύο παιδιά. Αργότερα θα το συναντήσεις και ως βοηθητικό ρήμα σε τύπους όπως «έχω φάει».
- Έχουμε ένα σπίτι στη θάλασσα.Έχουμε ένα σπίτι στη θάλασσα.
- Έχω ένα βιβλίο.Έχω ένα βιβλίο.
- Έχουμε δύο παιδιά.Έχουμε δύο παιδιά.
| πρόσωπο | έχω |
|---|---|
| εγώ | έχω |
| εσύ | έχεις |
| αυτός/αυτή | έχει |
| εμείς | έχουμε |
| εσείς | έχετε |
| αυτοί | έχουν |
Τι εκφράζουν
Με το «είμαι» μιλάμε για ταυτότητα, ιδιότητα, καταγωγή, επάγγελμα και ηλικία: Είμαι η Άννα. Είμαι κουρασμένος. Είμαι από την Κύπρο. Είμαι γιατρός. Είμαι είκοσι χρονών. Με το «έχω» δηλώνουμε κατοχή, σχέση ή ορισμένες καταστάσεις: Έχω αυτοκίνητο. Έχω δύο αδερφές. Έχω δίκιο. Τι έχεις; Για τον καιρό λέμε συνήθως «κάνει ζέστη», όχι «είναι ζέστη».
- Είμαι γιατρός.Είμαι γιατρός.
- Είμαι είκοσι χρονών.Είμαι είκοσι χρονών.
- Έχω δύο αδερφές.Έχω δύο αδερφές.
- Τι έχεις;Τι έχεις;
Υπάρχει ή υπάρχουν;
Για να δηλώσουμε ότι κάτι υπάρχει, χρησιμοποιούμε «υπάρχει» στον ενικό και «υπάρχουν» στον πληθυντικό: Υπάρχει ένα φαρμακείο εδώ. Υπάρχουν δύο στάσεις κοντά. Στον καθημερινό λόγο ακούμε επίσης το απρόσωπο «έχει», ιδιαίτερα με εκφράσεις ποσότητας: Έχει πολύ κόσμο σήμερα. Στην προσεγμένη ουδέτερη διατύπωση μπορείς να πεις «Υπάρχει πολύς κόσμος σήμερα».
- Υπάρχει ένα φαρμακείο εδώ κοντά.Υπάρχει ένα φαρμακείο εδώ κοντά.
- Υπάρχουν δύο στάσεις κοντά.Υπάρχουν δύο στάσεις κοντά.
- Έχει πολύ κόσμο σήμερα.Έχει πολύ κόσμο σήμερα.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς κλίνεται το «είμαι» στον ενεστώτα;
«Είμαι, είσαι, είναι, είμαστε, είστε, είναι» — είναι το μόνο ελληνικό ρήμα με δικές του καταλήξεις και το μαθαίνουμε απέξω. Το «είναι» καλύπτει και το τρίτο ενικό και το τρίτο πληθυντικό: «Η Μαρία είναι εδώ», «Οι φίλοι είναι εδώ».
Πώς λέμε «υπάρχει» κάτι στα ελληνικά;
Λέμε «υπάρχει» στον ενικό και «υπάρχουν» στον πληθυντικό: «Υπάρχει ένα φαρμακείο εδώ κοντά». Στον προφορικό λόγο ακούγεται και το «έχει»: «Έχει πολύ κόσμο σήμερα».
Πότε χρησιμοποιούμε το «έχω» για καταστάσεις;
Το «έχω» δηλώνει κατοχή αλλά και καταστάσεις: «έχω δίκιο», «έχει ζέστη», «τι έχεις;». Το «είμαι» δηλώνει ταυτότητα, καταγωγή, επάγγελμα και ηλικία: «Είμαι είκοσι χρονών».