«Που» ή «ο οποίος»; σαφείς αναφορικές προτάσεις
Το «που» είναι φυσικό και άκλιτο στην καθημερινή γλώσσα· το «ο οποίος» βοηθά όταν χρειάζεται πτώση, πρόθεση ή μεγαλύτερη σαφήνεια.
Τι δεν μπορεί να κάνει το «που»
Το «που» είναι άκλιτο: δεν δείχνει γένος, αριθμό ή πτώση. Όταν χρειάζεται πρόθεση ή συγκεκριμένη πτώση, χρησιμοποιούμε συχνά «ο οποίος»: «το θέμα για το οποίο συζητήσαμε», «η επιτροπή στην οποία ανήκει». Σε προφορικό λόγο είναι δυνατή και η επαναληπτική αντωνυμία με «που», αλλά σε προσεγμένο γραπτό ύφος προτιμάται συνήθως ο κλιτός τύπος.
- Η επιτροπή στην οποία ανήκει συνεδριάζει αύριο.Η επιτροπή στην οποία ανήκει συνεδριάζει αύριο.
- Το θέμα για το οποίο συζητήσαμε παραμένει ανοιχτό.Το θέμα για το οποίο συζητήσαμε παραμένει ανοιχτό.
- Ο συγγραφέας τα βιβλία του οποίου διαβάζουμε είναι Κύπριος.Ο συγγραφέας τα βιβλία του οποίου διαβάζουμε είναι Κύπριος.
Άρση της αμφισημίας
Η φράση «Η αδελφή του φίλου μου που ήρθε» μπορεί να αφήσει ασαφές ποιος ήρθε. Το «ο οποίος» βοηθά επειδή συμφωνεί με το πρόσωπο ή το πράγμα που προσδιορίζει: «η οποία ήρθε» ή «ο οποίος ήρθε». Το γένος και ο αριθμός συμφωνούν με τη λέξη αναφοράς, ενώ η πτώση εξαρτάται από τον ρόλο της αναφορικής πρότασης.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το «ο οποίος» αντί για το «που»;
Μόλις χρειαστεί να μπει πρόθεση πριν από την αναφορική αντωνυμία: «το θέμα για το οποίο συζητήσαμε». Το «που» είναι άκλιτο και δεν παίρνει πρόθεση.
Πώς το «ο οποίος» αίρει την αμφισημία;
Συμφωνεί σε γένος και αριθμό, άρα δείχνει τον προσδιοριζόμενο όρο: στο «η αδελφή του φίλου μου», το «η οποία ήρθε» δηλώνει την αδελφή, το «ο οποίος ήρθε» τον φίλο. Με το «που» η πρόταση μένει αμφίσημη.
Μπορούμε να κρατήσουμε το «που» όταν υπάρχει πρόθεση;
Ναι, αλλά μόνο στον προφορικό λόγο, με επαναληπτική αντωνυμία: «το θέμα που συζητήσαμε γι’ αυτό». Στον φροντισμένο γραπτό λόγο γράφουμε «το θέμα για το οποίο συζητήσαμε».