Αναφορικές λέξεις: που, ο οποίος, ό,τι, όποιος
Πώς συνδέουμε μια πληροφορία με ένα πρόσωπο, πράγμα ή τόπο και πώς ξεχωρίζουμε το που, το πού, το ότι και το ό,τι.
Το που
Το αναφορικό που είναι άκλιτο και μπορεί να αναφέρεται σε πρόσωπο ή πράγμα, ανεξάρτητα από γένος, αριθμό και πτώση: ο άντρας που ήρθε, η ταινία που είδαμε, τα παιδιά που γνωρίζεις. Στον καθημερινό λόγο χρησιμοποιείται και για τόπο (το σπίτι που μένω), ενώ το όπου ή το στο οποίο κάνει τη σχέση σαφέστερη: το σπίτι όπου / στο οποίο μένω. Μην το μπερδεύεις με το τονισμένο ερωτηματικό πού: Πού μένεις; Δεν ξέρω πού μένει.
- Η ταινία που είδαμε χθες ήταν υπέροχη.Η ταινία που είδαμε χθες ήταν υπέροχη.
- Το σπίτι που μένω είναι κοντά στο κέντρο.Το σπίτι που μένω είναι κοντά στο κέντρο.
- Δεν ξέρω πού μένει τώρα.Δεν ξέρω πού μένει τώρα.
Ο οποίος
Το ο οποίος κλίνεται. Συμφωνεί με τη λέξη στην οποία αναφέρεται ως προς το γένος και τον αριθμό, αλλά η πτώση του εξαρτάται από τον ρόλο του μέσα στην αναφορική πρόταση: η γυναίκα η οποία ήρθε / η γυναίκα την οποία είδα. Μπορεί να ακολουθήσει πρόθεση: ο φίλος με τον οποίο ταξιδεύω. Είναι συχνότερο στον επίσημο γραπτό λόγο ή όταν αποφεύγει ασάφεια. Στον καθημερινό λόγο λέμε φυσικά: ο φίλος που ταξιδεύω μαζί του.
- Ο φίλος με τον οποίο ταξιδεύω είναι Ελβετός.Ο φίλος με τον οποίο ταξιδεύω είναι Ελβετός.
- Η γυναίκα την οποία είδα χθες είναι δικηγόρος.Η γυναίκα την οποία είδα χθες είναι δικηγόρος.
- Ο φίλος που ταξιδεύω μαζί του είναι Ελβετός.Ο φίλος που ταξιδεύω μαζί του είναι Ελβετός.
ό,τι, όποιος, όσος
Το ό,τι σημαίνει «οτιδήποτε» και γράφεται με υποδιαστολή: Πάρε ό,τι θέλεις. Έτσι ξεχωρίζει από τον ειδικό σύνδεσμο ότι: Νομίζω ότι έχεις δίκιο. Το όποιος αναφέρεται ελεύθερα σε πρόσωπο και κλίνεται: Όποιος θέλει μπορεί να έρθει· Μίλησε με όποιον θέλεις. Το όσος συμφωνεί με ουσιαστικό: Πάρε όσα βιβλία θέλεις. Το άκλιτο όσο δηλώνει ποσότητα ή βαθμό χωρίς ουσιαστικό: Φάε όσο θέλεις.
- Πάρε ό,τι θέλεις από το ψυγείο.Πάρε ό,τι θέλεις από το ψυγείο.
- Όποιος θέλει μπορεί να έρθει μαζί μας.Όποιος θέλει μπορεί να έρθει μαζί μας.
- Πάρε όσα βιβλία θέλεις.Πάρε όσα βιβλία θέλεις.
- Νομίζω ότι έχεις δίκιο.Νομίζω ότι έχεις δίκιο.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «που» και στο «πού»;
Το «που» χωρίς τόνο είναι η αναφορική αντωνυμία: «Η ταινία που είδαμε ήταν υπέροχη». Το «πού» με τόνο είναι ερωτηματικό: «Πού μένεις;». Στη γραφή μόνο ο τόνος τα ξεχωρίζει.
Πότε χρησιμοποιούμε το «ο οποίος» αντί για το «που»;
Όταν θέλουμε ακρίβεια ή μετά από πρόθεση, γιατί το «ο οποίος» κλίνεται: «ο φίλος με τον οποίο ταξιδεύω». Είναι πιο επίσημο· στον προφορικό λόγο ακούγεται και «ο φίλος που ταξιδεύω μαζί του».
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «ότι» και στο «ό,τι»;
Το «ότι» σημαίνει «πως» και εισάγει πρόταση: «Νομίζω ότι έχεις δίκιο». Το «ό,τι» με το κόμμα σημαίνει «οτιδήποτε»: «Πάρε ό,τι θέλεις». Το κόμμα είναι όλη η διαφορά.