Λόγιες αντωνυμίες: εαυτού, αλλήλων, ουδείς
Η παγιωμένη αυτοπαθής, η αλληλοπαθής που δεν έχει ονομαστική, και η απόλυτη άρνηση του επίσημου λόγου.
Αλλήλων: η αλληλοπάθεια
Το «αλλήλων» δεν έχει ονομαστική — λογικά: το «ο ένας τον άλλον» δεν μπορεί να είναι υποκείμενο. Το συναντάμε σε γενική και αιτιατική, και κυρίως σε σύνθετα: αλληλεγγύη, αλληλοβοήθεια, αλληλεπίδραση.
- Οι δύο πλευρές κατηγόρησαν η μία την άλλη.Οι δύο πλευρές κατηγόρησαν η μία την άλλη.
- Η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών.Η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών.
Το «ουδείς» και η παγιωμένη αυτοπαθής
Το «ουδείς / ουδεμία / ουδέν» αντικαθιστά το «κανένας» στο επίσημο ύφος: «ουδεμία ευθύνη», «ουδέν σχόλιο». Η αρχαία αυτοπαθής επιβιώνει κυρίως στα καθ’ εαυτόν, δι’ εαυτού, αφ’ εαυτού — αναλύονται δύσκολα, μαθαίνονται ως έχουν.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει το «αλλήλων» και γιατί δεν έχει ονομαστική;
Το «αλλήλων» δηλώνει αμοιβαιότητα, «ο ένας τον άλλον». Δεν έχει ονομαστική επειδή το «ο ένας τον άλλον» δεν μπορεί ποτέ να είναι υποκείμενο: το συναντάμε σε γενική, σε αιτιατική και κυρίως σε σύνθετα όπως «αλληλεγγύη».
Πότε λέμε «ουδείς» αντί για «κανένας»;
Το «ουδείς / ουδεμία / ουδέν» είναι το «κανένας» του επίσημου ύφους: «ουδεμία ευθύνη», «ουδέν σχόλιο». Στον καθημερινό λόγο λέμε «κανένας».
Τι σημαίνει το «καθ’ εαυτόν»;
Είναι παγιωμένος αρχαίος αυτοπαθής τύπος και σημαίνει «από μόνο του»: «το πρόβλημα καθ’ εαυτό». Τέτοιες εκφράσεις («δι’ εαυτού», «αφ’ εαυτού») τις μαθαίνουμε ως έχουν, γιατί δεν αναλύονται πια στα νέα ελληνικά.