Knjiški glagolski oblici: -θείς, -όμενος, το ζην
U pravnom i novinskom grčkom koriste se participi nestali iz govornog jezika. Važno ih je čitati; retko je potrebno pisati ih.
Participi na -θείς i -όμενος
«-θείς» je pasivni particip aorista («ο συλληφθείς» = „onaj koji je uhapšen”), a «-όμενος» pasivni particip prezenta («ο εξεταζόμενος» = „onaj koji se ispituje”). Oba se menjaju i mogu da zamene odnosnu rečenicu: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» = „zaposleni koji su imenovani”.
- Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα.Uhapšeni je odveden u policijsku stanicu.
- Οι διορισθέντες υπάλληλοι αναλαμβάνουν καθήκοντα τη Δευτέρα.Imenovani zaposleni stupaju na dužnost u ponedeljak.
- Ο εξεταζόμενος έχει δικαίωμα σε δεκαπέντε λεπτά προετοιμασίας.Kandidat koji se ispituje ima pravo na petnaest minuta pripreme.
| λόγιος τύπος | ισοδύναμο | χρήση |
|---|---|---|
| ο συλληφθείς | αυτός που συνελήφθη | αστυνομικό ρεπορτάζ |
| οι διορισθέντες | αυτοί που διορίστηκαν | διοικητικό |
| ο εξεταζόμενος | αυτός που εξετάζεται | εκπαίδευση, νομικά |
| τα διαλαμβανόμενα | όσα αναφέρονται | νομικά κείμενα |
| ο ενδιαφερόμενος | αυτός που ενδιαφέρεται | αιτήσεις, έντυπα |
| ο υπογράφων | αυτός που υπογράφει | επιστολές, συμβάσεις |
Okamenjeni infinitivi
Savremeni grčki nema produktivan infinitiv, ali čuva neke ustaljene stare oblike: «το ζην», «το ευ ζην», «το είναι» i «εν τω γίγνεσθαι». Funkcionišu kao reči ili izrazi i ne menjaju se kao glagoli. Ako ih prepoznaš, nećeš ih pomešati s običnim oblicima savremenih grčkih glagola.
Ista tema na drugim nivoima
Česta pitanja
Šta znači «ο συλληφθείς» u novinskom izveštaju?
Znači „osoba koja je uhapšena”. Nastavak «-θείς» gradi knjiški pasivni particip aorista: «Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα» („Uhapšeni je odveden u policijsku stanicu”). Menja se i može da zameni celu odnosnu rečenicu: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» znači „zaposleni koji su imenovani”.
Koja je razlika između «-θείς» i «-όμενος»?
«-θείς» je pasivni particip aorista i označava završenu radnju: «ο συλληφθείς» („onaj koji je uhapšen”). «-όμενος» je pasivni particip prezenta i označava radnju u toku: «ο εξεταζόμενος» („onaj koji se ispituje”).
Da li u savremenom grčkom postoji infinitiv?
Nema produktivnog infinitiva kao u mnogim drugim jezicima. Stari oblici ipak opstaju u ustaljenim izrazima: «το ζην» („život”), «το ευ ζην» („dobar život”), «το είναι» („biće”) i «εν τω γίγνεσθαι» („u nastajanju”). Funkcionišu kao ustaljene reči ili izrazi i ne menjaju se kao glagoli.