Geleerde werkwoordsvormen: -θείς, -όμενος, το ζην
In juridische teksten en kranten staan deelwoorden die uit de spreektaal verdwenen zijn. Ze kunnen lezen is belangrijk; ze zelf schrijven is zelden nodig.
Deelwoorden op -θείς en -όμενος
«-θείς» is een passief deelwoord van de aoristus («ο συλληφθείς» = ‘degene die is gearresteerd’); «-όμενος» is een passief deelwoord van de tegenwoordige tijd («ο εξεταζόμενος» = ‘degene die wordt geëxamineerd’). Beide worden verbogen en kunnen een betrekkelijke bijzin vervangen: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» = ‘de werknemers die werden aangesteld’.
- Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα.De gearresteerde werd naar het politiebureau gebracht.
- Οι διορισθέντες υπάλληλοι αναλαμβάνουν καθήκοντα τη Δευτέρα.De aangestelde medewerkers beginnen maandag met hun taken.
- Ο εξεταζόμενος έχει δικαίωμα σε δεκαπέντε λεπτά προετοιμασίας.De examenkandidaat heeft recht op vijftien minuten voorbereiding.
| λόγιος τύπος | ισοδύναμο | χρήση |
|---|---|---|
| ο συλληφθείς | αυτός που συνελήφθη | αστυνομικό ρεπορτάζ |
| οι διορισθέντες | αυτοί που διορίστηκαν | διοικητικό |
| ο εξεταζόμενος | αυτός που εξετάζεται | εκπαίδευση, νομικά |
| τα διαλαμβανόμενα | όσα αναφέρονται | νομικά κείμενα |
| ο ενδιαφερόμενος | αυτός που ενδιαφέρεται | αιτήσεις, έντυπα |
| ο υπογράφων | αυτός που υπογράφει | επιστολές, συμβάσεις |
Versteende infinitieven
Het Nieuwgrieks heeft geen productieve infinitief, maar bewaart enkele vaste oude vormen: «το ζην», «το ευ ζην», «το είναι» en «εν τω γίγνεσθαι». Ze functioneren als woorden of uitdrukkingen en worden niet vervoegd. Als je ze herkent, verwar je ze niet met vormen van gewone Nieuwgriekse werkwoorden.
Hetzelfde onderwerp op andere niveaus
Veelgestelde vragen
Wat betekent «ο συλληφθείς» in een nieuwsbericht?
Het betekent ‘de persoon die is gearresteerd’. De uitgang «-θείς» vormt een geleerd passief deelwoord van de aoristus: «Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα» (‘De gearresteerde werd naar het politiebureau gebracht’). Het wordt verbogen en kan een hele betrekkelijke bijzin vervangen: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» betekent ‘de werknemers die werden aangesteld’.
Wat is het verschil tussen «-θείς» en «-όμενος»?
«-θείς» is een passief deelwoord van de aoristus en duidt een voltooide handeling aan: «ο συλληφθείς» (‘degene die is gearresteerd’). «-όμενος» is een passief deelwoord van de tegenwoordige tijd en duidt een lopende handeling aan: «ο εξεταζόμενος» (‘degene die wordt geëxamineerd’).
Heeft het Nieuwgrieks een infinitief?
Er is geen productieve infinitief zoals in veel andere talen. Wel leven oude vormen voort in vaste uitdrukkingen: «το ζην» (‘het leven’), «το ευ ζην» (‘het goede leven’), «το είναι» (‘het zijn’) en «εν τω γίγνεσθαι» (‘in wording’). Ze functioneren als vaste woorden of uitdrukkingen en worden niet als werkwoorden vervoegd.