Książkowe formy czasownika: -θείς, -όμενος, το ζην
W języku sądów i gazet występują imiesłowy nieobecne już w mowie. Trzeba umieć je czytać; pisać je samemu rzadko jest konieczne.
Imiesłowy na -θείς i -όμενος
«-θείς» to imiesłów bierny aorystu («ο συλληφθείς» = „ten, którego aresztowano”), a «-όμενος» to imiesłów bierny czasu teraźniejszego («ο εξεταζόμενος» = „ten, którego egzaminują”). Oba się odmieniają i mogą zastąpić zdanie względne: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» = „pracownicy, których mianowano”.
- Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα.Aresztowanego przewieziono na komisariat.
- Οι διορισθέντες υπάλληλοι αναλαμβάνουν καθήκοντα τη Δευτέρα.Mianowani pracownicy obejmują obowiązki w poniedziałek.
- Ο εξεταζόμενος έχει δικαίωμα σε δεκαπέντε λεπτά προετοιμασίας.Osoba egzaminowana ma prawo do piętnastu minut przygotowania.
| λόγιος τύπος | ισοδύναμο | χρήση |
|---|---|---|
| ο συλληφθείς | αυτός που συνελήφθη | αστυνομικό ρεπορτάζ |
| οι διορισθέντες | αυτοί που διορίστηκαν | διοικητικό |
| ο εξεταζόμενος | αυτός που εξετάζεται | εκπαίδευση, νομικά |
| τα διαλαμβανόμενα | όσα αναφέρονται | νομικά κείμενα |
| ο ενδιαφερόμενος | αυτός που ενδιαφέρεται | αιτήσεις, έντυπα |
| ο υπογράφων | αυτός που υπογράφει | επιστολές, συμβάσεις |
Skostniałe bezokoliczniki
Nowogrecki nie ma produktywnego bezokolicznika, lecz zachował kilka utrwalonych dawnych form: «το ζην», «το ευ ζην», «το είναι» i «εν τω γίγνεσθαι». Funkcjonują jako słowa lub zwroty i nie odmieniają się jak czasowniki. Rozpoznanie ich pozwala uniknąć mylenia ich ze zwykłymi formami nowogreckich czasowników.
Ten sam temat na innych poziomach
Najczęstsze pytania
Co znaczy «ο συλληφθείς» w reportażu?
Oznacza „osobę, którą aresztowano”. Końcówka «-θείς» tworzy książkowy imiesłów bierny aorystu: «Ο συλληφθείς οδηγήθηκε στο αστυνομικό τμήμα» („Aresztowanego przewieziono na komisariat”). Odmienia się i może zastąpić całe zdanie względne: «οι διορισθέντες υπάλληλοι» znaczy „pracownicy, których mianowano”.
Jaka jest różnica między «-θείς» a «-όμενος»?
«-θείς» to imiesłów bierny aorystu, wskazujący czynność dokonaną: «ο συλληφθείς» („ten, którego aresztowano”). «-όμενος» to imiesłów bierny czasu teraźniejszego, wskazujący czynność trwającą: «ο εξεταζόμενος» („ten, którego właśnie egzaminują”).
Czy w języku nowogreckim istnieje bezokolicznik?
Nie ma produktywnego bezokolicznika takiego jak w wielu innych językach. Dawne formy przetrwały jednak w stałych zwrotach: «το ζην» („życie”), «το ευ ζην» („dobre życie”), «το είναι» („byt”) i «εν τω γίγνεσθαι» („w procesie powstawania”). Funkcjonują jako utrwalone słowa lub zwroty, a nie odmieniają się jak czasowniki.