Građenje reči: izvođenje
Jedan glagol daje četiri imenice, jedan pridev označava osobinu: sufiksi i prefiksi koji višestruko šire rečnik.
Od glagola do imenice
Sufiksi često, ali ne uvek, daju različita značenja: «-ση» može da označi apstraktnu radnju («μετάφραση»), «-μα» rezultat ili proizvod («γράμμα», «μετάφρασμα»), «-σιμο» aktivnost («τρέξιμο»), a «-τής/-τρια» osobu («τραγουδιστής/τραγουδίστρια»). Svaku izvedenu reč treba učiti i kao posebnu reč.
- Η μετάφραση του κειμένου πήρε δύο εβδομάδες.Prevođenje teksta trajalo je dve nedelje.
- Το δίδαγμα αυτής της ιστορίας είναι απλό.Pouka ove priče je jednostavna.
- Το τρέξιμο με ξεκουράζει περισσότερο από τον ύπνο.Trčanje me odmara više nego spavanje.
- Δουλεύει ως μεταφράστρια σε εκδοτικό οίκο.Radi kao prevoditeljka u izdavačkoj kući.
| ρήμα | -ση | -μα / -σιμο | πρόσωπο |
|---|---|---|---|
| μεταφράζω | μετάφραση | μετάφρασμα | μεταφραστής/-άστρια |
| διδάσκω | διδασκαλία | δίδαγμα | δάσκαλος/δασκάλα |
| τρέχω | — | τρέξιμο | δρομέας |
| μαγειρεύω | μαγειρική | μαγείρεμα | μάγειρας/μαγείρισσα |
Od prideva do imena osobine
Različiti pridevi grade imenice pomoću različitih sufiksa: «ταχύς → ταχύτητα» (brzina), «πιθανός → πιθανότητα» (verovatnoća), «ζεστός → ζεστασιά» (toplina), «καλός → καλοσύνη» (dobrota) i «δίκαιος → δικαιοσύνη» (pravda). «-ότητα» je produktivan, na primer u «βιωσιμότητα» (održivost), ali se ne dodaje automatski svakom pridevu.
- Η βιωσιμότητα του έργου εξαρτάται από τη χρηματοδότηση.Održivost projekta zavisi od finansiranja.
- Η πιθανότητα βροχής για αύριο είναι μικρή.Verovatnoća kiše za sutra je mala.
- Μου λείπει η ζεστασιά του πατρικού μου σπιτιού.Nedostaje mi toplina roditeljskog doma.
- Μας βοήθησε από καθαρή καλοσύνη.Pomogao nam je iz čiste dobrote.
Prefiksi koji menjaju značenje
Prefiksi često menjaju značenje, ali njihova uloga zavisi i od konkretne reči. «Ξεκλειδώνω» znači otključati, «ανανεώνω» obnoviti, «συνεργάζομαι» sarađivati, a «άγνωστος» nepoznat. Zato se svako značenje ne može zaključiti samo iz prefiksa: česte parove reči uči zajedno.
- Ξεκλείδωσε την πόρτα και μπήκε χωρίς να χτυπήσει.Otključao je vrata i ušao bez kucanja.
- Πρέπει να ανανεώσω το διαβατήριό μου πριν από το ταξίδι.Moram da obnovim pasoš pre putovanja.
- Συνεργαζόμαστε στενά με δύο πανεπιστήμια του εξωτερικού.Blisko sarađujemo s dva univerziteta u inostranstvu.
- Ο δράστης παραμένει άγνωστος στις αρχές.Počinilac je i dalje nepoznat vlastima.
Tvoj red
Izaberi pravilan oblik.
Česta pitanja
Koji sufiksi mogu da naprave imenicu od glagola?
Često «-ση» označava apstraktnu radnju («μεταφράζω» → «μετάφραση», prevođenje), «-μα» rezultat («γράφω» → «γράμμα», pismo), «-σιμο» aktivnost («τρέξιμο», trčanje), a «-τής/-τρια» osobu koja vrši radnju («τραγουδιστής», «τραγουδίστρια», pevač/pevačica). Značenje ipak zavisi od konkretne reči.
Kako od prideva da napravim imenicu koja označava osobinu?
Mogu se koristiti različiti sufiksi, kao «-ότητα», «-ιά» i «-οσύνη»: «ταχύς» → «ταχύτητα» (brzina), «ζεστός» → «ζεστασιά» (toplina), «καλός» → «καλοσύνη» (dobrota). «-ότητα» je produktivan, na primer u «βιωσιμότητα» (održivost), ali se ne dodaje automatski svakom pridevu.
Šta znače prefiksi «ξε-», «ανα-» i «συν-»?
«Ξε-» može da poništi radnju («κλειδώνω» → «ξεκλειδώνω», otključati) ili pojača značenje. «Ανα-» može da označi ponavljanje ili obnavljanje («ανανεώνω»), a «συν-» zajedničku radnju («συνεργάζομαι», sarađivati). «Κατα-» takođe može da pojača značenje («καταπληκτικός»), dok «α(ν)-» negira («άγνωστος», nepoznat). Tačno značenje zavisi od reči.