Fabricar palavras: a derivação
Um verbo dá quatro nomes, um adjetivo dá uma qualidade: os sufixos e prefixos que quintuplicam o seu vocabulário.
Do verbo ao nome
-ση dá a ação abstrata (μεταφράζω → μετάφραση), -μα o resultado concreto (γράφω → γράμμα), -σιμο a atividade quotidiana (τρέξιμο), -τής/-τρια o agente (τραγουδιστής, τραγουδίστρια).
- Η μετάφραση του κειμένου πήρε δύο εβδομάδες.A tradução do texto levou duas semanas.
- Το δίδαγμα αυτής της ιστορίας είναι απλό.A lição desta história é simples.
- Το τρέξιμο με ξεκουράζει περισσότερο από τον ύπνο.Correr descansa-me mais do que dormir.
- Δουλεύει ως μεταφράστρια σε εκδοτικό οίκο.Trabalha como tradutora numa editora.
| ρήμα | -ση | -μα / -σιμο | πρόσωπο |
|---|---|---|---|
| μεταφράζω | μετάφραση | μετάφρασμα | μεταφραστής/-άστρια |
| διδάσκω | διδασκαλία | δίδαγμα | δάσκαλος/δασκάλα |
| τρέχω | — | τρέξιμο | δρομέας |
| μαγειρεύω | μαγειρική | μαγείρεμα | μάγειρας/μαγείρισσα |
Do adjetivo à qualidade
ταχύς → ταχύτητα (velocidade), πιθανός → πιθανότητα, ζεστός → ζεστασιά (calor humano), καλός → καλοσύνη (bondade), δίκαιος → δικαιοσύνη (justiça). -ότητα é o sufixo produtivo moderno: βιωσιμότητα (sustentabilidade).
- Η βιωσιμότητα του έργου εξαρτάται από τη χρηματοδότηση.A viabilidade do projeto depende do financiamento.
- Η πιθανότητα βροχής για αύριο είναι μικρή.A probabilidade de chuva para amanhã é baixa.
- Μου λείπει η ζεστασιά του πατρικού μου σπιτιού.Tenho saudades do calor da casa dos meus pais.
- Μας βοήθησε από καθαρή καλοσύνη.Ajudou-nos por pura bondade.
Os prefixos que mudam tudo
ξε- desfaz ou intensifica: κλειδώνω → ξεκλειδώνω (destrancar), ξεκουράζομαι (descansar). ανα- refaz: ανανεώνω (renovar). συν- une: συνεργάζομαι (colaborar). κατα- intensifica: καταπληκτικός. α(ν)- nega: άγνωστος (desconhecido), ανήσυχος.
- Ξεκλείδωσε την πόρτα και μπήκε χωρίς να χτυπήσει.Destrancou a porta e entrou sem bater.
- Πρέπει να ανανεώσω το διαβατήριό μου πριν από το ταξίδι.Tenho de renovar o passaporte antes da viagem.
- Συνεργαζόμαστε στενά με δύο πανεπιστήμια του εξωτερικού.Colaboramos de perto com duas universidades estrangeiras.
- Ο δράστης παραμένει άγνωστος στις αρχές.O autor permanece desconhecido das autoridades.
É a sua vez
Escolha a forma correta.
Perguntas frequentes
Que sufixos transformam um verbo num nome?
«-ση» dá a ação abstrata («μεταφράζω» → «μετάφραση»), «-μα» o resultado concreto («γράφω» → «γράμμα»), «-σιμο» a atividade quotidiana («τρέξιμο»), «-τής/-τρια» o agente («τραγουδιστής», «τραγουδίστρια»).
Como se forma um nome de qualidade a partir de um adjetivo?
Com «-ότητα», «-ιά» ou «-οσύνη»: «ταχύς» → «ταχύτητα», «ζεστός» → «ζεστασιά», «καλός» → «καλοσύνη». «-ότητα» é o sufixo produtivo moderno: todo adjetivo novo passa por ele, como «βιωσιμότητα» (sustentabilidade).
O que fazem os prefixos ξε-, ανα- e συν-?
«Ξε-» desfaz ou intensifica («κλειδώνω» → «ξεκλειδώνω», destrancar), «ανα-» refaz («ανανεώνω», renovar), «συν-» junta («συνεργάζομαι», colaborar). Acrescente «κατα-», que intensifica («καταπληκτικός»), e «α(ν)-», que nega («άγνωστος»).