Woorden vormen: afleiding
Eén werkwoord levert vier zelfstandige naamwoorden op, één bijvoeglijk naamwoord een eigenschap: achter- en voorvoegsels waarmee je woordenschat sterk groeit.
Van werkwoord naar zelfstandig naamwoord
Achtervoegsels geven vaak, maar niet altijd, verschillende betekenissen: «-ση» kan een abstracte handeling aanduiden («μετάφραση»), «-μα» een resultaat of product («γράμμα», «μετάφρασμα»), «-σιμο» een activiteit («τρέξιμο») en «-τής/-τρια» een persoon («τραγουδιστής/τραγουδίστρια»). Leer elk gevormd woord ook als afzonderlijk woord.
- Η μετάφραση του κειμένου πήρε δύο εβδομάδες.De vertaling van de tekst duurde twee weken.
- Το δίδαγμα αυτής της ιστορίας είναι απλό.De moraal van dit verhaal is eenvoudig.
- Το τρέξιμο με ξεκουράζει περισσότερο από τον ύπνο.Hardlopen ontspant me meer dan slapen.
- Δουλεύει ως μεταφράστρια σε εκδοτικό οίκο.Ze werkt als vertaalster bij een uitgeverij.
| ρήμα | -ση | -μα / -σιμο | πρόσωπο |
|---|---|---|---|
| μεταφράζω | μετάφραση | μετάφρασμα | μεταφραστής/-άστρια |
| διδάσκω | διδασκαλία | δίδαγμα | δάσκαλος/δασκάλα |
| τρέχω | — | τρέξιμο | δρομέας |
| μαγειρεύω | μαγειρική | μαγείρεμα | μάγειρας/μαγείρισσα |
Van bijvoeglijk naamwoord naar eigenschap
Verschillende bijvoeglijke naamwoorden vormen zelfstandige naamwoorden met verschillende achtervoegsels: «ταχύς → ταχύτητα» (snelheid), «πιθανός → πιθανότητα» (waarschijnlijkheid), «ζεστός → ζεστασιά» (warmte), «καλός → καλοσύνη» (goedheid) en «δίκαιος → δικαιοσύνη» (rechtvaardigheid). «-ότητα» is productief, bijvoorbeeld in «βιωσιμότητα» (duurzaamheid), maar past niet automatisch bij ieder bijvoeglijk naamwoord.
- Η βιωσιμότητα του έργου εξαρτάται από τη χρηματοδότηση.De levensvatbaarheid van het project hangt af van de financiering.
- Η πιθανότητα βροχής για αύριο είναι μικρή.De kans op regen morgen is klein.
- Μου λείπει η ζεστασιά του πατρικού μου σπιτιού.Ik mis de warmte van mijn ouderlijk huis.
- Μας βοήθησε από καθαρή καλοσύνη.Hij hielp ons uit pure goedheid.
Voorvoegsels die de betekenis veranderen
Voorvoegsels veranderen vaak de betekenis, maar wat ze betekenen hangt ook van het woord af. «Ξεκλειδώνω» betekent een slot openen, «ανανεώνω» vernieuwen, «συνεργάζομαι» samenwerken en «άγνωστος» onbekend. Je kunt dus niet elke betekenis uit het voorvoegsel alleen afleiden: leer veelvoorkomende woordparen samen.
- Ξεκλείδωσε την πόρτα και μπήκε χωρίς να χτυπήσει.Hij ontgrendelde de deur en ging naar binnen zonder aan te kloppen.
- Πρέπει να ανανεώσω το διαβατήριό μου πριν από το ταξίδι.Ik moet mijn paspoort vóór de reis vernieuwen.
- Συνεργαζόμαστε στενά με δύο πανεπιστήμια του εξωτερικού.We werken nauw samen met twee universiteiten in het buitenland.
- Ο δράστης παραμένει άγνωστος στις αρχές.De identiteit van de dader is nog niet bekend bij de autoriteiten.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Welke achtervoegsels kunnen van een werkwoord een zelfstandig naamwoord maken?
Vaak duidt «-ση» een abstracte handeling aan («μεταφράζω» → «μετάφραση», vertaling), «-μα» een resultaat («γράφω» → «γράμμα», brief), «-σιμο» een activiteit («τρέξιμο», hardlopen) en «-τής/-τρια» de persoon die iets doet («τραγουδιστής», «τραγουδίστρια», zanger/zangeres). De betekenis hangt wel van het afzonderlijke woord af.
Hoe vorm ik een zelfstandig naamwoord voor een eigenschap uit een bijvoeglijk naamwoord?
Dat kan met verschillende achtervoegsels, zoals «-ότητα», «-ιά» en «-οσύνη»: «ταχύς» → «ταχύτητα» (snelheid), «ζεστός» → «ζεστασιά» (warmte), «καλός» → «καλοσύνη» (goedheid). «-ότητα» is productief, bijvoorbeeld in «βιωσιμότητα» (duurzaamheid), maar past niet automatisch bij elk bijvoeglijk naamwoord.
Wat doen de voorvoegsels «ξε-», «ανα-» en «συν-»?
«Ξε-» kan iets ongedaan maken («κλειδώνω» → «ξεκλειδώνω», ontgrendelen) of versterken. «Ανα-» kan herhaling of vernieuwing aangeven («ανανεώνω»), en «συν-» een gezamenlijke handeling («συνεργάζομαι», samenwerken). Ook «κατα-» kan versterken («καταπληκτικός»), terwijl «α(ν)-» ontkent («άγνωστος», onbekend). De precieze betekenis hangt van het woord af.