Sözcük türetme
Bir fiil dört isim, bir sıfat bir nitelik verir: söz varlığınızı beşe katlayan ekler.
Fiilden isme
-ση soyut eylemi verir (μεταφράζω → μετάφραση), -μα somut sonucu (γράφω → γράμμα), -σιμο günlük uğraşı (τρέξιμο), -τής/-τρια kişiyi (τραγουδιστής, τραγουδίστρια).
- Η μετάφραση του κειμένου πήρε δύο εβδομάδες.Metnin çevirisi iki hafta sürdü.
- Το δίδαγμα αυτής της ιστορίας είναι απλό.Bu hikâyenin dersi basittir.
- Το τρέξιμο με ξεκουράζει περισσότερο από τον ύπνο.Koşmak beni uykudan daha çok dinlendiriyor.
- Δουλεύει ως μεταφράστρια σε εκδοτικό οίκο.Bir yayınevinde çevirmen olarak çalışıyor.
| ρήμα | -ση | -μα / -σιμο | πρόσωπο |
|---|---|---|---|
| μεταφράζω | μετάφραση | μετάφρασμα | μεταφραστής/-άστρια |
| διδάσκω | διδασκαλία | δίδαγμα | δάσκαλος/δασκάλα |
| τρέχω | — | τρέξιμο | δρομέας |
| μαγειρεύω | μαγειρική | μαγείρεμα | μάγειρας/μαγείρισσα |
Sıfattan niteliğe
ταχύς → ταχύτητα (hız), πιθανός → πιθανότητα, ζεστός → ζεστασιά (sıcaklık), καλός → καλοσύνη (iyilik), δίκαιος → δικαιοσύνη (adalet). -ότητα üretken çağdaş ektir: βιωσιμότητα (sürdürülebilirlik).
- Η βιωσιμότητα του έργου εξαρτάται από τη χρηματοδότηση.Projenin sürdürülebilirliği finansmana bağlı.
- Η πιθανότητα βροχής για αύριο είναι μικρή.Yarın için yağmur olasılığı düşük.
- Μου λείπει η ζεστασιά του πατρικού μου σπιτιού.Baba ocağımın sıcaklığını özlüyorum.
- Μας βοήθησε από καθαρή καλοσύνη.Bize sırf iyilik olsun diye yardım etti.
Her şeyi değiştiren önekler
ξε- geri alır ya da pekiştirir: κλειδώνω → ξεκλειδώνω (kilidi açmak), ξεκουράζομαι (dinlenmek). ανα- yeniden yapar: ανανεώνω (yenilemek). συν- birleştirir: συνεργάζομαι (iş birliği yapmak). κατα- pekiştirir: καταπληκτικός. α(ν)- olumsuzlar: άγνωστος (bilinmeyen), ανήσυχος.
- Ξεκλείδωσε την πόρτα και μπήκε χωρίς να χτυπήσει.Kapının kilidini açtı ve kapıyı çalmadan içeri girdi.
- Πρέπει να ανανεώσω το διαβατήριό μου πριν από το ταξίδι.Yolculuktan önce pasaportumu yenilemem gerekiyor.
- Συνεργαζόμαστε στενά με δύο πανεπιστήμια του εξωτερικού.Yurt dışındaki iki üniversiteyle yakın işbirliği yapıyoruz.
- Ο δράστης παραμένει άγνωστος στις αρχές.Fail yetkililerce hâlâ bilinmiyor.
Sıra sizde
Doğru biçimi seçin.
Sık sorulan sorular
Hangi ekler fiili ada dönüştürür?
«-ση» soyut eylemi verir («μεταφράζω» → «μετάφραση»), «-μα» somut sonucu («γράφω» → «γράμμα»), «-σιμο» gündelik etkinliği («τρέξιμο»), «-τής/-τρια» eyleyeni («τραγουδιστής», «τραγουδίστρια»).
Sıfattan nitelik adı nasıl kurulur?
«-ότητα», «-ιά» ya da «-οσύνη» ile: «ταχύς» → «ταχύτητα» (hız), «ζεστός» → «ζεστασιά» (sıcaklık), «καλός» → «καλοσύνη» (iyilik). «-ότητα» üretken çağdaş ektir: her yeni sıfat oradan geçer, örneğin «βιωσιμότητα» (sürdürülebilirlik).
ξε-, ανα- ve συν- önekleri ne yapar?
«Ξε-» geri alır ya da pekiştirir («κλειδώνω» → «ξεκλειδώνω», kilidi açmak), «ανα-» yeniden yapar («ανανεώνω», yenilemek), «συν-» birleştirir («συνεργάζομαι», iş birliği yapmak). Ayrıca «κατα-» pekiştirir («καταπληκτικός»), «α(ν)-» olumsuzlar («άγνωστος»).