Knjiški genitivi: της πόλεως, του καθεστώτος
U administrativnom, pravnom i novinarskom grčkom stari genitivi žive uz svakodnevne oblike. Naučite da ih čitate i kada da ih koristite.
Genitiv na -εως
Neke imenice ženskog roda na -η imaju dva prihvaćena oblika genitiva: «της πόλης» (uobičajen) i «της πόλεως» (knjiški). Drugi nije „pravilniji”, već formalniji ili ustaljen. U pojedinim nazivima i izrazima zadržava se knjiški oblik.
- Το κέντρο της πόλης έχει αλλάξει πολύ.Centar grada se mnogo promenio.
- Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.Odluka je objavljena u službenom glasniku.
- Κατηγορήθηκε για διατάραξη της κοινής τάξεως.Optužen je za narušavanje javnog reda.
| ονομαστική | καθημερινή γενική | λόγια γενική | παγιωμένη χρήση |
|---|---|---|---|
| η πόλη | της πόλης | της πόλεως | Διευθυντής της πόλεως |
| η δύναμη | της δύναμης | της δυνάμεως | ανωτέρα βία / δυνάμεως |
| η τάξη | της τάξης | της τάξεως | διατάραξη της τάξεως |
| η κυβέρνηση | της κυβέρνησης | της κυβερνήσεως | απόφαση της κυβερνήσεως |
| η αίτηση | της αίτησης | της αιτήσεως | επί της αιτήσεως |
Imenice srednjeg roda na -ος i -ως
Mnoge imenice srednjeg roda na -ος ili -ως imaju jedan ustaljen oblik genitiva, bez posebne svakodnevne varijante: «το κράτος → του κράτους», «το καθεστώς → του καθεστώτος», «το φως → του φωτός», «το γεγονός → του γεγονότος».
- Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός.Uloga države u privredi ostaje presudna.
- Η πτώση του καθεστώτος άλλαξε τη χώρα.Pad režima promenio je zemlju.
- Η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή.Brzina svetlosti je konstantna.
- Η σημασία του γεγονότος φάνηκε πολύ αργότερα.Značaj tog događaja postao je jasan tek mnogo kasnije.
| ενικός | γενική ενικού | πληθυντικός | γενική πληθυντικού |
|---|---|---|---|
| το κράτος | του κράτους | τα κράτη | των κρατών |
| το καθεστώς | του καθεστώτος | τα καθεστώτα | των καθεστώτων |
| το φως | του φωτός | τα φώτα | των φώτων |
| το γεγονός | του γεγονότος | τα γεγονότα | των γεγονότων |
| το μέλος | του μέλους | τα μέλη | των μελών |
Izbor stila
U razgovoru i većini savremenih tekstova prirodan je oblik «της πόλης». «Της πόλεως» odgovara nekim službenim ili pravnim kontekstima i ustaljenim izrazima, ali nije obavezan u svakom zvaničnom pismu ili članku. Održavaj dosledan stil, osim ako ustaljen naziv ili izraz zahteva određeni oblik.
Ista tema na drugim nivoima
Česta pitanja
Zašto neke imenice imaju dva oblika genitiva, kao «της πόλης» i «της πόλεως»?
Neke imenice ženskog roda na -η imaju oba oblika: «της πόλης» u svakodnevnoj upotrebi i «της πόλεως» u formalnijem stilu. Drugi oblik nije „pravilniji”. Ipak, zadržava se u ustaljenim nazivima i izrazima, kao u «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Koji su oblici genitiva od «το κράτος» i «το φως»?
«Του κράτους» i «του φωτός». Ove imenice srednjeg roda na -ος i -ως nemaju poseban svakodnevni oblik genitiva. Isto važi za «του καθεστώτος» i «του γεγονότος», na primer u rečenici «Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός» („Uloga države u privredi ostaje presudna”).
Koja je najuočljivija greška pri upotrebi ovih oblika genitiva?
Bez razloga mešati svakodnevne i knjiške oblike. U razgovoru i većini savremenih tekstova prirodno zvuči «της πόλης». «Της πόλεως» odgovara određenim službenim, pravnim ili ustaljenim izrazima. Održavaj dosledan stil, osim kada ustaljeni naziv zahteva određeni oblik.