I genitivi dotti: της πόλεως, του καθεστώτος
Il greco amministrativo, giuridico e giornalistico conserva genitivi antichi accanto a quelli correnti. Come leggerli e quando scriverli.
Il genitivo in -εως
I femminili in -η hanno due genitivi: της πόλης (corrente) e της πόλεως (dotto). Il secondo non è più «corretto» — è più formale ed è obbligatorio nelle espressioni fisse: Υπουργείο Εξωτερικών.
- Το κέντρο της πόλης έχει αλλάξει πολύ.Il centro della città è cambiato molto.
- Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.La decisione è stata pubblicata nella Gazzetta ufficiale.
- Κατηγορήθηκε για διατάραξη της κοινής τάξεως.È stato accusato di turbamento dell’ordine pubblico.
| ονομαστική | καθημερινή γενική | λόγια γενική | παγιωμένη χρήση |
|---|---|---|---|
| η πόλη | της πόλης | της πόλεως | Διευθυντής της πόλεως |
| η δύναμη | της δύναμης | της δυνάμεως | ανωτέρα βία / δυνάμεως |
| η τάξη | της τάξης | της τάξεως | διατάραξη της τάξεως |
| η κυβέρνηση | της κυβέρνησης | της κυβερνήσεως | απόφαση της κυβερνήσεως |
| η αίτηση | της αίτησης | της αιτήσεως | επί της αιτήσεως |
Neutri in -ος e -ως
Questi nomi non hanno una forma popolare di ripiego: il genitivo dotto è l’unica forma. το κράτος → του κράτους, το φως → του φωτός, το γεγονός → του γεγονότος.
- Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός.Il ruolo dello Stato nell’economia resta decisivo.
- Η πτώση του καθεστώτος άλλαξε τη χώρα.La caduta del regime ha cambiato il paese.
- Η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή.La velocità della luce è costante.
- Η σημασία του γεγονότος φάνηκε πολύ αργότερα.L’importanza dell’evento è emersa molto più tardi.
| ενικός | γενική ενικού | πληθυντικός | γενική πληθυντικού |
|---|---|---|---|
| το κράτος | του κράτους | τα κράτη | των κρατών |
| το καθεστώς | του καθεστώτος | τα καθεστώτα | των καθεστώτων |
| το φως | του φωτός | τα φώτα | των φώτων |
| το γεγονός | του γεγονότος | τα γεγονότα | των γεγονότων |
| το μέλος | του μέλους | τα μέλη | των μελών |
Scegliere il registro
Regola pratica: in conversazione της πόλης. In una lettera ufficiale, un contratto, un articolo o un saggio, της πόλεως suona meglio — ma restate coerenti nello stesso testo. Mescolare i due registri in una frase è l’errore più visibile a questo livello.
Lo stesso argomento ad altri livelli
Domande frequenti
Perché alcuni nomi hanno due genitivi, της πόλης e της πόλεως?
I femminili in -η ne hanno due: «της πόλης» nell’uso quotidiano e «της πόλεως» in quello dotto. Il secondo non è “più corretto”, è più formale — ed è obbligatorio nelle espressioni fisse: «Υπουργείο Εξωτερικών», «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Qual è il genitivo di το κράτος e το φως?
«Του κράτους» e «του φωτός»: questi neutri in -ος e -ως non hanno un’alternativa quotidiana, il genitivo dotto è l’unica forma. Così anche «του καθεστώτος», «του γεγονότος»: «Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός».
Qual è l’errore più vistoso con questi genitivi?
Mescolare i due registri nella stessa frase. Regola semplice: nel parlato «της πόλης»; in una lettera ufficiale, un contratto, un articolo o un tema «της πόλεως» — ma restando coerenti in tutto il testo.