Geleerde genitieven: της πόλεως, του καθεστώτος
In bestuurlijk, juridisch en journalistiek Grieks blijven oude genitiefvormen naast alledaagse vormen bestaan. Leer ze lezen en weet wanneer je ze zelf gebruikt.
De genitief op -εως
Sommige vrouwelijke zelfstandige naamwoorden op -η hebben twee aanvaarde genitieven: «της πόλης» (gebruikelijk) en «της πόλεως» (formeel). De tweede is niet ‘correcter’, maar formeler of onderdeel van een vaste uitdrukking. In bepaalde namen en uitdrukkingen blijft de formele vorm behouden.
- Το κέντρο της πόλης έχει αλλάξει πολύ.Het stadscentrum is sterk veranderd.
- Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.Het besluit is gepubliceerd in de Staatscourant.
- Κατηγορήθηκε για διατάραξη της κοινής τάξεως.Hij werd beschuldigd van verstoring van de openbare orde.
| ονομαστική | καθημερινή γενική | λόγια γενική | παγιωμένη χρήση |
|---|---|---|---|
| η πόλη | της πόλης | της πόλεως | Διευθυντής της πόλεως |
| η δύναμη | της δύναμης | της δυνάμεως | ανωτέρα βία / δυνάμεως |
| η τάξη | της τάξης | της τάξεως | διατάραξη της τάξεως |
| η κυβέρνηση | της κυβέρνησης | της κυβερνήσεως | απόφαση της κυβερνήσεως |
| η αίτηση | της αίτησης | της αιτήσεως | επί της αιτήσεως |
Onzijdige zelfstandige naamwoorden op -ος en -ως
Veel onzijdige zelfstandige naamwoorden op -ος of -ως hebben één vaste genitiefvorm, zonder apart alledaags alternatief: «το κράτος → του κράτους», «το καθεστώς → του καθεστώτος», «το φως → του φωτός», «το γεγονός → του γεγονότος».
- Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός.De rol van de staat in de economie blijft doorslaggevend.
- Η πτώση του καθεστώτος άλλαξε τη χώρα.De val van het regime veranderde het land.
- Η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή.De lichtsnelheid is constant.
- Η σημασία του γεγονότος φάνηκε πολύ αργότερα.Het belang van deze gebeurtenis werd pas veel later duidelijk.
| ενικός | γενική ενικού | πληθυντικός | γενική πληθυντικού |
|---|---|---|---|
| το κράτος | του κράτους | τα κράτη | των κρατών |
| το καθεστώς | του καθεστώτος | τα καθεστώτα | των καθεστώτων |
| το φως | του φωτός | τα φώτα | των φώτων |
| το γεγονός | του γεγονότος | τα γεγονότα | των γεγονότων |
| το μέλος | του μέλους | τα μέλη | των μελών |
De juiste stijl kiezen
In gesprekken en de meeste hedendaagse teksten klinkt «της πόλης» natuurlijk. «Της πόλεως» past in sommige officiële of juridische contexten en in vaste uitdrukkingen, maar is niet verplicht in iedere formele brief of ieder artikel. Houd de stijl consistent, tenzij een gevestigde naam of uitdrukking een bepaalde vorm vereist.
Hetzelfde onderwerp op andere niveaus
Veelgestelde vragen
Waarom hebben sommige zelfstandige naamwoorden twee genitieven, zoals «της πόλης» en «της πόλεως»?
Sommige vrouwelijke woorden op -η hebben beide vormen: «της πόλης» in het dagelijks gebruik en «της πόλεως» in formelere taal. De tweede vorm is niet ‘correcter’. In vaste namen en uitdrukkingen blijft hij wel behouden, zoals in «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Wat zijn de genitieven van «το κράτος» en «το φως»?
«Του κράτους» en «του φωτός». Deze onzijdige woorden op -ος en -ως hebben geen aparte alledaagse genitiefvorm. Hetzelfde geldt voor «του καθεστώτος» en «του γεγονότος», bijvoorbeeld in «Ο ρόλος του κράτους στην οικονομία παραμένει καθοριστικός» (‘De rol van de staat in de economie blijft doorslaggevend’).
Wat is de opvallendste fout bij deze genitiefvormen?
De gewone en de formele vorm zonder reden door elkaar gebruiken. In gesprekken en de meeste hedendaagse teksten klinkt «της πόλης» natuurlijk. «Της πόλεως» past in bepaalde officiële, juridische of vaste uitdrukkingen. Houd je stijl consistent, behalve waar een vaste naam een bepaalde vorm vereist.