Imenice sa starom deklinacijom
Το ύδωρ, το γάλα, το τέρας: imenice čija se osnova menja u genitivu, sačuvane uglavnom u složenicama i ustaljenim izrazima.
Skrivena osnova
Genitiv ponekad otkriva osnovu koju nije lako pogoditi iz nominativa. Upravo ta osnova javlja se u knjiškim i naučnim složenicama.
- Η ποιότητα του πόσιμου ύδατος ελέγχεται τακτικά.Kvalitet vode za piće redovno se proverava.
- Αποφεύγει τα προϊόντα γάλακτος.Izbegava mlečne proizvode.
- Πάσχει από χρόνια νόσο του ήπατος.Boluje od hronične bolesti jetre.
| ονομαστική | γενική | θέμα | σύνθετα |
|---|---|---|---|
| το ύδωρ | του ύδατος | υδατ- | υδάτινος, υδατογραφία |
| το γάλα | του γάλακτος | γαλακτ- | γαλακτοκομικά |
| το τέρας | του τέρατος | τερατ- | τεράστιος, τερατώδης |
| το ήπαρ | του ήπατος | ηπατ- | ηπατίτιδα |
| το φρέαρ | του φρέατος | φρεατ- | φρεάτιο |
| το κρέας | του κρέατος | κρεατ- | κρεατοφαγία |
| το πυρ | του πυρός | πυρ- | πυροσβέστης, πυρκαγιά |
Gde se ovi oblici još sreću?
Obična reč je često zamenjena («το νερό» umesto «το ύδωρ»), ali stara osnova opstaje u rečima kao «υδραυλικός», «ύδρευση» i «αφυδάτωση». Njeno prepoznavanje pomaže da razumeš mnoge knjiške reči.
Ista tema na drugim nivoima
Česta pitanja
Zašto «το ύδωρ» u genitivu postaje «του ύδατος»?
To su imenice sa starom promenom; njihova osnova postaje vidljiva u drugim padežima, naročito u genitivu: «το ύδωρ» → «του ύδατος», «το γάλα» → «του γάλακτος», «το ήπαρ» → «του ήπατος». Ta osnova javlja se i u knjiškim složenicama.
Da li Grci još koriste «ύδωρ» u svakodnevnom govoru?
Retko. U svakodnevnom grčkom kaže se «το νερό» („voda”). Stara osnova ipak se javlja u mnogim izvedenim rečima: «ύδρευση» (vodosnabdevanje), «υδραυλικός» (vodoinstalater) i «αφυδάτωση» (dehidratacija).
Kako poznavanje ovih osnova pomaže u učenju reči?
Prepoznavanje manje očigledne osnove pomaže da razumeš mnoge knjiške reči bez stalnog gledanja u rečnik. S «γάλακτος» povezano je «γαλακτοκομικά» („mlečni proizvodi”), a osnova od «ήπατος» javlja se u «ηπατίτιδα» („hepatitis”).