Knjiški oblici

Odakle potiču ovi oblici?

Do 1976. arhaična katarevusa bila je zvanična jezička varijanta države. Zatim je njeno mesto zauzeo narodni grčki, ali su mnogi knjiški i ustaljeni oblici ostali u novinama, zakonima, ugovorima i javnim natpisima. Nisu potrebni u svakom tekstu; važno je prepoznati njihov stil.

• Απαγορεύεται η είσοδος εις μη έχοντας εργασίαν.Ulaz zabranjen osobama koje ovde nemaju posla.
• Ο υπογεγραμμένος δηλώνω υπευθύνως ότι τα ανωτέρω στοιχεία είναι αληθή.Ja, dolepotpisani, odgovorno izjavljujem da su gorenavedeni podaci tačni.
• Ουδεμία απάντηση εδόθη από το αρμόδιο υπουργείο.Nadležno ministarstvo nije dalo nikakav odgovor.

Okamenjeni oblici dativa

Starogrčki dativ više nije produktivan padež u savremenom grčkom, ali neki oblici opstaju u ustaljenim izrazima, kao «εν τω μεταξύ» i «τοις μετρητοίς». Uči te izraze kao deo rečnika i obrati pažnju na njihov stil.

• Εν τω μεταξύ, η κατάσταση είχε αλλάξει άρδην.U međuvremenu se situacija iz korena promenila.
• Πλήρωσε τοις μετρητοίς, χωρίς να ζητήσει απόδειξη.Platio je gotovinom, ne tražeći račun.
• Εν πάση περιπτώσει, το θέμα θα επανεξεταστεί την Τρίτη.U svakom slučaju, pitanje će ponovo biti razmotreno u utorak.
• Δόξα τω Θεώ, όλα πήγαν καλά.Hvala Bogu, sve je prošlo dobro.

Knjiški predlozi

Knjiški predlozi i predloški izrazi često se javljaju u formalnom jeziku: «υπέρ της ειρήνης» („za mir”), «κατά της βίας» („protiv nasilja”), «προ της συνεδρίασης» („pre sednice”), «περί το θέμα» („oko teme”), «εκ/εξ Αθηνών» („iz Atine”) i «διά της παρούσης» („ovim putem”). Značenje i padež zavise od predloga; nemoj pretpostaviti da uvek sledi genitiv.

• Οργανώθηκε συλλαλητήριο υπέρ της ειρήνης.Organizovan je skup podrške miru.
• Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών.Predlog zakona usvojen je pre nekoliko dana.
• Το αίτημα διαβιβάστηκε διά της αρμόδιας υπηρεσίας.Zahtev je prosleđen preko nadležne službe.
• Ο φάκελος εξετάστηκε εκ νέου από την επιτροπή.Komisija je ponovo razmotrila predmet.

Knjiške imenice i pridevi

U formalnom stilu mogu se sresti genitivi «της πόλεως» i «της κυβερνήσεως» uz uobičajenije «της πόλης» i «της κυβέρνησης». Česti knjiški participi su «ο ενδιαφερόμενος» („zainteresovana strana”), «η προϊσταμένη» („rukovoditeljka”) i «το λεχθέν» („ono što je rečeno”). Pridev «ενδιαφέρων/ενδιαφέρουσα/ενδιαφέρον» ima posebnu promenu.

• Ο δήμαρχος της πόλεως παρέστη στην τελετή.Gradonačelnik grada prisustvovao je svečanosti.
• Η απόφαση της κυβερνήσεως ανακοινώθηκε το μεσημέρι.Odluka vlade objavljena je u podne.
• Η προϊσταμένη του τμήματος υπέγραψε το έγγραφο.Rukovoditeljka odeljenja potpisala je dokument.
• Το λεχθέν δεν καταγράφηκε στα πρακτικά.Ono što je rečeno nije uneto u zapisnik.

Dvojni oblici za različite registre

Mnoge reči imaju svakodnevni i formalniji oblik. Oni nisu uvek potpuni sinonimi niti odgovaraju istom kontekstu. Izbor zavisi od primaoca, vrste teksta i cilja: «γιατρός» je prirodno u svakodnevnom govoru, dok je «ιατρός» češće u formalnom ili naučnom kontekstu.

• Δεν έχω λεφτά μέχρι το τέλος του μήνα.Nemam novca do kraja meseca.
• Τα χρήματα θα κατατεθούν στον λογαριασμό σας εντός πέντε ημερών.Sredstva će biti uplaćena na Vaš račun u roku od pet dana.
• Επί του παρόντος δεν προβλέπεται καμία αλλαγή.Za sada se ne predviđa nikakva promena.
• Το έγγραφο ανευρέθη στο αρχείο της υπηρεσίας.Dokument je pronađen u arhivi službe.

Tvoj red

Koji stil odgovara? Izaberi odgovarajući oblik.