Formy książkowe

Skąd pochodzą te formy?

Do 1976 roku archaizująca katharewusa była oficjalną odmianą języka państwowego. Potem jej miejsce zajęła greka ludowa, lecz wiele form książkowych i utrwalonych pozostało w gazetach, ustawach, umowach i publicznych napisach. Nie są potrzebne w każdym tekście; ważne jest rozpoznawanie ich stylu.

• Απαγορεύεται η είσοδος εις μη έχοντας εργασίαν.Wstęp wzbroniony osobom niemającym tu żadnej sprawy.
• Ο υπογεγραμμένος δηλώνω υπευθύνως ότι τα ανωτέρω στοιχεία είναι αληθή.Ja, niżej podpisany, oświadczam, że powyższe dane są prawdziwe.
• Ουδεμία απάντηση εδόθη από το αρμόδιο υπουργείο.Właściwe ministerstwo nie udzieliło żadnej odpowiedzi.

Skostniałe formy celownika

Starożytny celownik nie jest już produktywnym przypadkiem w nowogreckim, ale niektóre jego formy przetrwały w stałych zwrotach, takich jak «εν τω μεταξύ» i «τοις μετρητοίς». Ucz się tych zwrotów jako słownictwa i zwracaj uwagę na ich styl.

• Εν τω μεταξύ, η κατάσταση είχε αλλάξει άρδην.W międzyczasie sytuacja zmieniła się radykalnie.
• Πλήρωσε τοις μετρητοίς, χωρίς να ζητήσει απόδειξη.Zapłacił gotówką, nie prosząc o paragon.
• Εν πάση περιπτώσει, το θέμα θα επανεξεταστεί την Τρίτη.W każdym razie sprawa zostanie ponownie rozpatrzona we wtorek.
• Δόξα τω Θεώ, όλα πήγαν καλά.Na szczęście wszystko poszło dobrze.

Przyimki książkowe

Przyimki i wyrażenia przyimkowe o charakterze książkowym często występują w oficjalnym stylu: «υπέρ της ειρήνης» („za pokojem”), «κατά της βίας» („przeciw przemocy”), «προ της συνεδρίασης» („przed posiedzeniem”), «περί το θέμα» („wokół tematu”), «εκ/εξ Αθηνών» („z Aten”) i «διά της παρούσης» („niniejszym”). Znaczenie i przypadek zależą od przyimka; nie zakładaj, że zawsze będzie to dopełniacz.

• Οργανώθηκε συλλαλητήριο υπέρ της ειρήνης.Zorganizowano demonstrację na rzecz pokoju.
• Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών.Projekt ustawy uchwalono kilka dni temu.
• Το αίτημα διαβιβάστηκε διά της αρμόδιας υπηρεσίας.Wniosek przekazano za pośrednictwem właściwego wydziału.
• Ο φάκελος εξετάστηκε εκ νέου από την επιτροπή.Komisja ponownie rozpatrzyła akta.

Rzeczowniki i przymiotniki książkowe

W stylu oficjalnym można spotkać dopełniacze «της πόλεως» i «της κυβερνήσεως» obok częstszych form «της πόλης» i «της κυβέρνησης». Często występują imiesłowy książkowe: «ο ενδιαφερόμενος» („osoba zainteresowana”), «η προϊσταμένη» („kierowniczka”) i «το λεχθέν» („to, co powiedziano”). Przymiotnik «ενδιαφέρων/ενδιαφέρουσα/ενδιαφέρον» ma szczególną odmianę.

• Ο δήμαρχος της πόλεως παρέστη στην τελετή.Burmistrz miasta uczestniczył w uroczystości.
• Η απόφαση της κυβερνήσεως ανακοινώθηκε το μεσημέρι.Decyzję rządu ogłoszono w południe.
• Η προϊσταμένη του τμήματος υπέγραψε το έγγραφο.Kierowniczka wydziału podpisała dokument.
• Το λεχθέν δεν καταγράφηκε στα πρακτικά.Tego, co powiedziano, nie wpisano do protokołu.

Podwójne formy w różnych rejestrach

Wiele słów ma wariant codzienny i bardziej oficjalny. Nie zawsze są one całkowitymi synonimami ani nie pasują do tych samych kontekstów. Wybór zależy od odbiorcy, rodzaju tekstu i celu: «γιατρός» brzmi naturalnie na co dzień, a «ιατρός» częściej pojawia się w kontekście oficjalnym lub naukowym.

• Δεν έχω λεφτά μέχρι το τέλος του μήνα.Do końca miesiąca nie mam pieniędzy.
• Τα χρήματα θα κατατεθούν στον λογαριασμό σας εντός πέντε ημερών.Środki zostaną wpłacone na Państwa konto w ciągu pięciu dni.
• Επί του παρόντος δεν προβλέπεται καμία αλλαγή.Obecnie nie przewiduje się żadnych zmian.
• Το έγγραφο ανευρέθη στο αρχείο της υπηρεσίας.Dokument odnaleziono w archiwum urzędu.

Twoja kolej

Który styl pasuje? Wybierz odpowiednią formę.