Öğrenilmiş (lógios) biçimler
Katharevusa mirası basında, hukukta ve kalıp ifadelerde yaşar: fosilleşmiş datifler, antik edatlar, üslup ikilileri.
Bu biçimler nereden gelir
1976’ya dek resmî dil, arkaikleştirici katharevusa idi. Dimotiki onun yerini aldı, ama binlerce öğrenilmiş biçim kaldı — gazete, sözleşme ya da resmî tabela okumak için vazgeçilmez.
- Απαγορεύεται η είσοδος εις μη έχοντας εργασίαν.Görevli olmayanların girmesi yasaktır.
- Ο υπογεγραμμένος δηλώνω υπευθύνως ότι τα ανωτέρω στοιχεία είναι αληθή.Aşağıda imzası bulunan ben, yukarıdaki bilgilerin doğru olduğunu beyan ederim.
- Ουδεμία απάντηση εδόθη από το αρμόδιο υπουργείο.Yetkili bakanlıktan hiçbir yanıt verilmedi.
Fosil datifler
Datif canlı dilbilgisinden silindi ama hazır ifadelerde yaşıyor. Bunları sözcük gibi öğrenin — sıklıkları şaşırtıcıdır.
- Εν τω μεταξύ, η κατάσταση είχε αλλάξει άρδην.Bu arada durum kökten değişmişti.
- Πλήρωσε τοις μετρητοίς, χωρίς να ζητήσει απόδειξη.Fiş istemeden nakit ödedi.
- Εν πάση περιπτώσει, το θέμα θα επανεξεταστεί την Τρίτη.Her hâlükârda konu salı günü yeniden ele alınacak.
- Δόξα τω Θεώ, όλα πήγαν καλά.Çok şükür, her şey yolunda gitti.
| έκφραση | σημασία |
|---|---|
| εν τω μεταξύ | στο μεταξύ |
| εν πάση περιπτώσει | όπως και να έχει |
| τοις μετρητοίς | με μετρητά |
| δόξα τω Θεώ | ευτυχώς |
| εν ολίγοις | με λίγα λόγια |
| επί τη ευκαιρία | με την ευκαιρία |
| τοις εκατό (%) | στα εκατό |
| εν τέλει | τελικά |
Antik edatlar
υπέρ (lehinde) ve κατά (aleyhinde) + tamlayan; προ (önce), περί (hakkında), επί (zamanında, üzerinde), εκ/εξ (–den), διά (aracılığıyla). En çok basında ve başlıklarda: υπέρ της ειρήνης, κατά της βίας.
- Οργανώθηκε συλλαλητήριο υπέρ της ειρήνης.Barış lehine bir miting düzenlendi.
- Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών.Yasa tasarısı birkaç gün önce kabul edildi.
- Το αίτημα διαβιβάστηκε διά της αρμόδιας υπηρεσίας.Talep, yetkili birim aracılığıyla iletildi.
- Ο φάκελος εξετάστηκε εκ νέου από την επιτροπή.Dosya komisyonca yeniden incelendi.
Öğrenilmiş ad ve sıfatlar
Arkaik tamlayanlar: της πόλεως (της πόλης yanında), της κυβερνήσεως. Öğrenilmiş çekimli ortaçlar: ο ενδιαφερόμενος, η προϊσταμένη, το λεχθέν. ενδιαφέρων / ενδιαφέρουσα / ενδιαφέρον sıfatı antik usulde çekilir — nötr ενδιαφέρον yazım hatası değildir.
- Ο δήμαρχος της πόλεως παρέστη στην τελετή.Kentin belediye başkanı törende hazır bulundu.
- Η απόφαση της κυβερνήσεως ανακοινώθηκε το μεσημέρι.Hükümetin kararı öğle vakti açıklandı.
- Η προϊσταμένη του τμήματος υπέγραψε το έγγραφο.Bölüm amiri belgeyi imzaladı.
- Το λεχθέν δεν καταγράφηκε στα πρακτικά.Söylenenler tutanağa geçirilmedi.
Üslup ikilileri
Aynı anlam çoğu kez iki sözcükte yaşar: biri günlük, biri öğrenilmiş. Doğrusunu seçmek tam da Γ1 becerisidir — günlük dille yazılmış CV de, öğrenilmiş dille yazılmış samimi e-posta da yapay durur.
- Δεν έχω λεφτά μέχρι το τέλος του μήνα.Ay sonuna kadar param yok.
- Τα χρήματα θα κατατεθούν στον λογαριασμό σας εντός πέντε ημερών.Tutar beş gün içinde hesabınıza yatırılacaktır.
- Επί του παρόντος δεν προβλέπεται καμία αλλαγή.Şu an için herhangi bir değişiklik öngörülmüyor.
- Το έγγραφο ανευρέθη στο αρχείο της υπηρεσίας.Belge, birimin arşivinde bulundu.
| καθημερινό | λόγιο |
|---|---|
| λεφτά | χρήματα |
| δουλειά | εργασία |
| σπίτι | κατοικία |
| τώρα | επί του παρόντος |
| γιατρός | ιατρός |
| μαζί με | μετά + γεν. |
| πριν από | προ + γεν. |
| βρίσκω | ανευρίσκω |
Sıra sizde
Hangi üslup uyar? Uygun biçimi seçin.
Sık sorulan sorular
Gazete Yunancası neden bilgin biçimleri korur?
1976’ya kadar resmî dil katharevusaydı. Yerini demotike bıraktı, ama binlerce bilgin biçim kaldı: gazete, sözleşme ya da «Απαγορεύεται η είσοδος» gibi resmî bir tabelayı okumak için vazgeçilmezdirler.
«εν τω μεταξύ» gibi kalıplaşmış datifler nedir?
Datif, yaşayan dilbilgisinden kayboldu ama hazır kalıplarda yaşıyor: «Εν τω μεταξύ, η κατάσταση είχε αλλάξει» (bu arada…), «Πλήρωσε τοις μετρητοίς» (peşin ödedi), «Εν πάση περιπτώσει». Bunları sözcük gibi öğrenin.
Ne zaman της πόλης yerine της πόλεως yazılır?
Bilgin tamlayan durumu resmî yazıya aittir: «Ο δήμαρχος της πόλεως παρέστη στην τελετή», «Εφημερίδα της Κυβερνήσεως». Konuşmada «της πόλης» denir — ve en önemlisi, iki düzey aynı cümlede karıştırılmaz.