Bezlični glagoli i ustaljene konstrukcije
πρόκειται να, αξίζει να, απαγορεύεται, μου αρέσει: glagoli bez subjekta — i oni čiji je subjekat na drugom mestu.
Bezlične konstrukcije u govoru i pisanju
U bezličnoj upotrebi ovi glagoli obično stoje u trećem licu jednine, često uz «να»: «πρέπει να» (treba), «πρόκειται να» (predstoji), «αξίζει να» (vredi), «συμφέρει να» (isplati se), «απαγορεύεται να» (zabranjeno je) i «επιτρέπεται να» (dozvoljeno je). Uz imenicu mogu da grade rečenicu bez «να»: «Απαγορεύεται το κάπνισμα», «Επιτρέπεται η είσοδος».
- Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς χώρους.Pušenje je zabranjeno u svim zatvorenim prostorijama.
- Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα την Παρασκευή.Rezultati bi trebalo da budu objavljeni u petak.
- Αξίζει να δεις την έκθεση πριν κλείσει.Vredi pogledati izložbu pre nego što se zatvori.
Glagoli koji opisuju vreme
U mnogim izrazima za vreme ne navodi se gramatički subjekat: «βρέχει», «χιονίζει», «φυσάει», «έχει ζέστη/κρύο», «νυχτώνει». Moguće su i lične formulacije, kao «ο άνεμος φυσάει» („vetar duva”). U prošlosti se koriste «έβρεχε/έβρεξε» i «χιόνιζε/χιόνισε», zavisno od vremenskog značenja.
- Βρέχει από το πρωί.Kiša pada od jutros.
- Χθες έβρεχε όλη μέρα, ενώ σήμερα απλώς φυσάει.Juče je kiša padala ceo dan, a danas samo duva vetar.
- Τον Δεκέμβριο νυχτώνει νωρίς.U decembru se rano smrkava.
Subjekat je drugde: «μου αρέσει», «μου φαίνεται»
U «Μου αρέσουν τα σουβλάκια» subjekat je «τα σουβλάκια» i glagol se slaže s njim. Isti obrazac važi za «μου φαίνεται» („čini mi se”), «μου πάει» („pristaje mi”) i «μου λείπει» („nedostaje mi”): «Μου λείπουν οι φίλοι μου» („Nedostaju mi prijatelji”).
- Μου αρέσουν τα σουβλάκια.Volim suvlaki.
- Μου λείπουν οι φίλοι μου.Nedostaju mi prijatelji.
- Μου φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.Čini mi se da nešto nije u redu.
Tvoj red
Izaberi pravilan oblik.
Česta pitanja
Kako se grade bezlične konstrukcije poput «πρέπει»?
U bezličnoj upotrebi takvi glagoli obično stoje u trećem licu jednine, često uz «να»: «Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα» („Rezultati će biti objavljeni”). Uz imenicu «να» može da izostane, kao na natpisu: «Απαγορεύεται το κάπνισμα» („Zabranjeno pušenje”).
Zašto se kaže «μου αρέσουν» u množini?
Zato što je gramatički subjekat ono što se dopada, a ne osoba koja govori. U «Μου αρέσουν τα σουβλάκια» („Volim suvlaki”) glagol se slaže sa «τα σουβλάκια». Isti obrazac je u «Μου λείπουν οι φίλοι μου» („Nedostaju mi prijatelji”).
Kako funkcionišu grčki glagoli koji opisuju vreme?
U mnogim izrazima za vreme nema izrečenog subjekta: «βρέχει» („pada kiša”), «χιονίζει» („pada sneg”), «φυσάει» („duva vetar”) i «νυχτώνει» („smrkava se”). Postoje i lične rečenice, kao «ο άνεμος φυσάει» („vetar duva”). Za prošlost biramo, na primer, «έβρεχε» ili «έβρεξε», prema vremenskom značenju.