Απρόσωπες εκφράσεις και ρήματα: πρέπει να, μου αρέσει
Πώς λειτουργούν οι απρόσωπες εκφράσεις και τα ρήματα όπου το υποκείμενο εμφανίζεται μετά ή εννοείται.
Τα απρόσωπα της καθημερινής και της γραπτής γλώσσας
Στην απρόσωπη χρήση εμφανίζονται συνήθως σε γ΄ ενικό, συχνά με «να»: «πρέπει να», «πρόκειται να», «αξίζει να», «συμφέρει να», «απαγορεύεται να», «επιτρέπεται να». Με ουσιαστικό μπορούν να σχηματίσουν απρόσωπη πρόταση χωρίς «να»: «Απαγορεύεται το κάπνισμα», «Επιτρέπεται η είσοδος».
- Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς χώρους.Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς χώρους.
- Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα την Παρασκευή.Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα την Παρασκευή.
- Αξίζει να δεις την έκθεση πριν κλείσει.Αξίζει να δεις την έκθεση πριν κλείσει.
Τα ρήματα του καιρού
Σε πολλές εκφράσεις του καιρού δεν δηλώνεται γραμματικό υποκείμενο: «βρέχει», «χιονίζει», «φυσάει», «έχει ζέστη/κρύο», «νυχτώνει». Υπάρχουν όμως και προσωπικές διατυπώσεις, όπως «ο άνεμος φυσάει». Στο παρελθόν λέμε «έβρεχε/έβρεξε» και «χιόνιζε/χιόνισε», ανάλογα με τη χρονική σημασία.
- Βρέχει από το πρωί.Βρέχει από το πρωί.
- Χθες έβρεχε όλη μέρα, ενώ σήμερα απλώς φυσάει.Χθες έβρεχε όλη μέρα, ενώ σήμερα απλώς φυσάει.
- Τον Δεκέμβριο νυχτώνει νωρίς.Τον Δεκέμβριο νυχτώνει νωρίς.
Το υποκείμενο αλλού: μου αρέσει, μου φαίνεται
Στο Μου αρέσουν τα σουβλάκια, υποκείμενο είναι τα σουβλάκια — το ρήμα συμφωνεί με αυτά. Ίδιο σχήμα: μου φαίνεται, μου πάει, μου λείπει: Μου λείπουν οι φίλοι μου.
- Μου αρέσουν τα σουβλάκια.Μου αρέσουν τα σουβλάκια.
- Μου λείπουν οι φίλοι μου.Μου λείπουν οι φίλοι μου.
- Μου φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.Μου φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς συντάσσονται τα απρόσωπα ρήματα όπως το «πρέπει»;
Πάντα σε γ΄ πρόσωπο, με «να»: «Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα». Σε πινακίδες, με ουσιαστικό και χωρίς «να»: «Απαγορεύεται το κάπνισμα».
Γιατί λέμε «μου αρέσουν» στον πληθυντικό;
Επειδή γραμματικό υποκείμενο είναι αυτό που αρέσει, όχι εγώ: στο «Μου αρέσουν τα σουβλάκια» το ρήμα συμφωνεί με το «τα σουβλάκια». Ίδιο σχήμα: «Μου λείπουν οι φίλοι μου».
Πώς λειτουργούν τα καιρικά ρήματα στα ελληνικά;
Δεν δέχονται υποκείμενο: «βρέχει», «χιονίζει», «φυσάει», «νυχτώνει». Στο παρελθόν: «Χθες έβρεχε όλη μέρα».