Czasowniki bezosobowe i stałe konstrukcje
πρόκειται να, αξίζει να, απαγορεύεται, μου αρέσει: czasowniki bez podmiotu — oraz takie, których podmiot znajduje się gdzie indziej.
Konstrukcje bezosobowe w mowie i piśmie
W użyciu bezosobowym czasowniki te zwykle stoją w trzeciej osobie liczby pojedynczej, często z «να»: «πρέπει να» (trzeba), «πρόκειται να» (ma nastąpić), «αξίζει να» (warto), «συμφέρει να» (opłaca się), «απαγορεύεται να» (nie wolno) i «επιτρέπεται να» (wolno). Z rzeczownikiem mogą tworzyć zdanie bez «να»: «Απαγορεύεται το κάπνισμα», «Επιτρέπεται η είσοδος».
- Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς χώρους.Palenie jest zabronione we wszystkich zamkniętych pomieszczeniach.
- Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα την Παρασκευή.Wyniki mają zostać ogłoszone w piątek.
- Αξίζει να δεις την έκθεση πριν κλείσει.Warto zobaczyć wystawę, zanim zostanie zamknięta.
Czasowniki opisujące pogodę
W wielu wyrażeniach pogodowych nie podaje się podmiotu gramatycznego: «βρέχει», «χιονίζει», «φυσάει», «έχει ζέστη/κρύο», «νυχτώνει». Możliwe są też sformułowania osobowe, np. «ο άνεμος φυσάει» („wieje wiatr”). W przeszłości używamy «έβρεχε/έβρεξε» i «χιόνιζε/χιόνισε» zależnie od znaczenia czasowego.
- Βρέχει από το πρωί.Pada deszcz od rana.
- Χθες έβρεχε όλη μέρα, ενώ σήμερα απλώς φυσάει.Wczoraj padało cały dzień, a dziś tylko wieje.
- Τον Δεκέμβριο νυχτώνει νωρίς.W grudniu wcześnie zapada noc.
Podmiot jest gdzie indziej: «μου αρέσει», «μου φαίνεται»
W «Μου αρέσουν τα σουβλάκια» podmiotem jest «τα σουβλάκια», z którym zgadza się czasownik. Ten sam schemat widać w «μου φαίνεται» („wydaje mi się”), «μου πάει» („pasuje mi”) i «μου λείπει» („brakuje mi”): «Μου λείπουν οι φίλοι μου» („Tęsknię za przyjaciółmi”).
- Μου αρέσουν τα σουβλάκια.Lubię souvlaki.
- Μου λείπουν οι φίλοι μου.Tęsknię za przyjaciółmi.
- Μου φαίνεται ότι κάτι δεν πάει καλά.Wydaje mi się, że coś jest nie tak.
Twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Jak buduje się konstrukcje bezosobowe takie jak «πρέπει»?
W użyciu bezosobowym takie czasowniki zwykle występują w trzeciej osobie liczby pojedynczej, często z «να»: «Πρόκειται να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα» („Wyniki zostaną ogłoszone”). Przy rzeczowniku «να» może zniknąć, jak na tabliczce: «Απαγορεύεται το κάπνισμα» („Palenie zabronione”).
Dlaczego mówimy «μου αρέσουν» w liczbie mnogiej?
Ponieważ podmiotem gramatycznym jest to, co się podoba, a nie mówiący. W «Μου αρέσουν τα σουβλάκια» („Lubię souvlaki”) czasownik zgadza się z «τα σουβλάκια». Ten sam wzór występuje w «Μου λείπουν οι φίλοι μου» („Tęsknię za przyjaciółmi”).
Jak działają greckie czasowniki opisujące pogodę?
W wielu wyrażeniach pogodowych nie ma wyrażonego podmiotu: «βρέχει» („pada deszcz”), «χιονίζει» („pada śnieg”), «φυσάει» („wieje”) i «νυχτώνει» („zapada noc”). Istnieją też zdania osobowe, np. «ο άνεμος φυσάει» („wieje wiatr”). W przeszłości wybieramy np. «έβρεχε» albo «έβρεξε» zależnie od znaczenia czasowego.