Dwa imiesłowy: γράφοντας / γραμμένος
Jeden opisuje czynność wykonywaną równocześnie z inną, drugi — stan. Dwie formy o odmiennych funkcjach gramatycznych.
Czynna forma na -οντας: nieodmienna
Forma na -οντας jest nieodmienna: «γράφοντας», «τρέχοντας», «βλέποντας», «έχοντας». Gdy akcent pada na końcówkę, zapisuje się -ώντας: «μιλώντας», «αγαπώντας», «ζητώντας». Często oznacza czynność równoczesną, sposób lub środek i zwykle ma ten sam podmiot co czasownik zdania głównego: «Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν».
- Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν.Idąc plażą, rozmyślałem.
- Έμαθα ελληνικά ακούγοντας τραγούδια.Nauczyłem się greckiego, słuchając piosenek.
- Έφυγε τρέχοντας χωρίς να πει τίποτα.Odbiegł, nic nie mówiąc.
- Μιλώντας πιο αργά, θα γίνεις πιο κατανοητός.Jeśli będziesz mówić wolniej, łatwiej będzie cię zrozumieć.
Forma na -μένος: odmieniana jak przymiotnik
Forma na -μένος odmienia się jak przymiotnik: «γραμμένος», «γραμμένη», «γραμμένο», «γραμμένοι»… Często opisuje wynik czynności lub stan: «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» (drzwi są zamknięte na klucz), «Τα πιάτα είναι πλυμένα» (talerze są umyte). Nierzadko wiąże się z tematem strony biernej, ale nie zawsze da się ją przewidzieć mechanicznie: «γράφτηκα → γραμμένος», «ετοιμάστηκα → ετοιμασμένος».
- Τα πιάτα είναι πλυμένα.Talerze są umyte.
- Ο κουρασμένος δρομέας κάθισε στο παγκάκι.Zmęczony biegacz usiadł na ławce.
- Το τραπέζι είναι ήδη ετοιμασμένο.Stół jest już nakryty.
- Είναι μια καλά γραμμένη ιστορία.To dobrze napisana historia.
| ρήμα | ενεργητική μετοχή | παθητική μετοχή |
|---|---|---|
| γράφω | γράφοντας | γραμμένος, -η, -ο |
| κλειδώνω | κλειδώνοντας | κλειδωμένος, -η, -ο |
| πλένω | πλένοντας | πλυμένος, -η, -ο |
| ετοιμάζω | ετοιμάζοντας | ετοιμασμένος, -η, -ο |
| μιλάω | μιλώντας | — |
Stan czy czynność?
«Η πόρτα είναι κλειδωμένη» podkreśla obecny stan: drzwi są zamknięte na klucz. «Η πόρτα κλειδώθηκε» wskazuje na zdarzenie: drzwi zostały zamknięte na klucz. Rozróżnienie zależy od kontekstu i nie zawsze jest bezwzględne: forma na -μένος może działać jak przymiotnik, a bierny aoryst nazywa zdarzenie.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.Drzwi są zamknięte na klucz.
- Η πόρτα κλειδώθηκε στις δέκα.Drzwi zamknięto na klucz o dziesiątej.
- Το γράμμα είναι γραμμένο στα ελληνικά.List jest napisany po grecku.
- Το γράμμα γράφτηκε μέσα σε δέκα λεπτά.List napisano w dziesięć minut.
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Jaka jest różnica między «γράφοντας» a «γραμμένος»?
«Γράφοντας» to nieodmienny imiesłów czynny; może wskazywać czynność równoczesną lub sposób wykonania czegoś, jak w «Έμαθα ελληνικά ακούγοντας τραγούδια» (nauczyłem się greckiego, słuchając piosenek). «Γραμμένος» odmienia się jak przymiotnik i może opisywać stan będący wynikiem czynności, podobnie jak «πλυμένα» w «Τα πιάτα είναι πλυμένα» (talerze są umyte).
Czy grecki imiesłów na -οντας uzgadnia się z podmiotem?
Nie, ta forma jest nieodmienna: «γράφοντας», «τρέχοντας», «βλέποντας», «έχοντας». Gdy akcent pada na końcówkę, zapisuje się -ώντας: «μιλώντας», «αγαπώντας», «ζητώντας». Na przykład: «Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν» (idąc plażą, rozmyślałem).
Jaka jest różnica między «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» a «Η πόρτα κλειδώθηκε»?
«Η πόρτα είναι κλειδωμένη» podkreśla stan: drzwi są zamknięte na klucz. «Η πόρτα κλειδώθηκε» nazywa czynność lub zdarzenie: drzwi zostały zamknięte na klucz. Dokładne znaczenie zależy od kontekstu.