De twee deelwoorden: γράφοντας / γραμμένος
De ene vorm beschrijft wat je tegelijk met iets anders doet, de andere de toestand waarin je verkeert. Twee vormen met een tegengestelde grammaticale functie.
De actieve vorm op -οντας: onverbuigbaar
De vorm op -οντας verandert niet: «γράφοντας», «τρέχοντας», «βλέποντας», «έχοντας». Als de klemtoon op de uitgang valt, schrijf je -ώντας: «μιλώντας», «αγαπώντας», «ζητώντας». De vorm geeft vaak een gelijktijdige handeling, een manier of een middel aan en heeft meestal hetzelfde onderwerp als het hoofdwerkwoord: «Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν».
- Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν.Terwijl ik over het strand liep, dacht ik na.
- Έμαθα ελληνικά ακούγοντας τραγούδια.Ik leerde Grieks door naar liedjes te luisteren.
- Έφυγε τρέχοντας χωρίς να πει τίποτα.Hij ging rennend weg zonder iets te zeggen.
- Μιλώντας πιο αργά, θα γίνεις πιο κατανοητός.Als je langzamer spreekt, zullen mensen je beter begrijpen.
De vorm op -μένος: verbogen als bijvoeglijk naamwoord
De vorm op -μένος wordt als een bijvoeglijk naamwoord verbogen: «γραμμένος», «γραμμένη», «γραμμένο», «γραμμένοι»… Vaak beschrijft hij een resultaat of toestand: «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» (de deur zit op slot), «Τα πιάτα είναι πλυμένα» (de borden zijn afgewassen). De vorm houdt vaak verband met de passieve stam, maar is niet altijd mechanisch te voorspellen: «γράφτηκα → γραμμένος», «ετοιμάστηκα → ετοιμασμένος».
- Τα πιάτα είναι πλυμένα.De borden zijn afgewassen.
- Ο κουρασμένος δρομέας κάθισε στο παγκάκι.De vermoeide hardloper ging op het bankje zitten.
- Το τραπέζι είναι ήδη ετοιμασμένο.De tafel is al gedekt.
- Είναι μια καλά γραμμένη ιστορία.Het is een goed geschreven verhaal.
| ρήμα | ενεργητική μετοχή | παθητική μετοχή |
|---|---|---|
| γράφω | γράφοντας | γραμμένος, -η, -ο |
| κλειδώνω | κλειδώνοντας | κλειδωμένος, -η, -ο |
| πλένω | πλένοντας | πλυμένος, -η, -ο |
| ετοιμάζω | ετοιμάζοντας | ετοιμασμένος, -η, -ο |
| μιλάω | μιλώντας | — |
Toestand of handeling?
«Η πόρτα είναι κλειδωμένη» legt de nadruk op de huidige toestand: de deur zit op slot. «Η πόρτα κλειδώθηκε» benadrukt de gebeurtenis dat de deur op slot werd gedaan. Het onderscheid hangt af van de context en is niet altijd absoluut: een vorm op -μένος kan als bijvoeglijk naamwoord functioneren, terwijl de passieve aoristus de gebeurtenis benoemt.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.De deur zit op slot.
- Η πόρτα κλειδώθηκε στις δέκα.De deur werd om tien uur op slot gedaan.
- Το γράμμα είναι γραμμένο στα ελληνικά.De brief is in het Grieks geschreven.
- Το γράμμα γράφτηκε μέσα σε δέκα λεπτά.De brief werd in tien minuten geschreven.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen «γράφοντας» en «γραμμένος»?
«Γράφοντας» is een onverbuigbaar actief deelwoord; het kan gelijktijdigheid of een middel aangeven, zoals in «Έμαθα ελληνικά ακούγοντας τραγούδια» (ik leerde Grieks door naar liedjes te luisteren). «Γραμμένος» wordt als een bijvoeglijk naamwoord verbogen en kan een toestand na een handeling beschrijven, zoals «πλυμένα» in «Τα πιάτα είναι πλυμένα» (de borden zijn afgewassen).
Past een Grieks deelwoord op -οντας zich aan het onderwerp aan?
Nee, de vorm verandert niet: «γράφοντας», «τρέχοντας», «βλέποντας», «έχοντας». Als de klemtoon op de uitgang valt, schrijf je -ώντας: «μιλώντας», «αγαπώντας», «ζητώντας». Bijvoorbeeld: «Περπατώντας στην παραλία, σκεφτόμουν» (terwijl ik over het strand liep, dacht ik na).
Wat is het verschil tussen «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» en «Η πόρτα κλειδώθηκε»?
«Η πόρτα είναι κλειδωμένη» legt de nadruk op de toestand: de deur zit op slot. «Η πόρτα κλειδώθηκε» benoemt de handeling of gebeurtenis: de deur werd op slot gedaan. De precieze betekenis hangt van de context af.