Zaimki nieokreślone: κάποιος, κανείς, τίποτα
Ktoś, coś, nikt, nic — i podwójne znaczenie κανείς: „nikt” z δεν, lecz „ktokolwiek” w pytaniu.
Formy w zdaniach twierdzących
Do osoby lub rzeczy nieokreślonej odnoszą się «κάποιος, κάποια, κάποιο» oraz nieodmienne «κάτι»: «Κάποιος σε ζητάει» (Ktoś o ciebie pyta). «Θέλω κάτι να φάω» (Chcę coś zjeść). «κάποιος» odmienia się i uzgadnia z rzeczownikiem: «κάποια μέρα», «κάποιο πρόβλημα». Przy większej liczbie osób lub rzeczy: «κάποιοι άνθρωποι», «μερικές ιδέες». Do szerszej grupy należą też «κάθε», «όλος» i «άλλος», ale używa się ich inaczej.
- Κάποιος σε ζητάει στο τηλέφωνο.Ktoś pyta o ciebie przez telefon.
- Θέλω κάτι να φάω πριν από το μάθημα.Chcę coś zjeść przed lekcją.
- Κάποια μέρα θα πάμε μαζί στην Κρήτη.Pewnego dnia pojedziemy razem na Kretę.
Dwa znaczenia «κανείς» i «τίποτα»
W zdaniu przeczącym używa się dla osób «κανείς/κανένας, καμία, κανένα», a dla rzeczy «τίποτα», razem z «δεν»: «Δεν ήρθε κανείς» (Nikt nie przyszedł), «Δεν θέλω τίποτα» (Niczego nie chcę). Takie podwójne przeczenie jest w grece poprawne; przeczenia się nie znoszą. W pytaniach te same formy znaczą „ktokolwiek” lub „cokolwiek”: «Ήρθε κανείς;» (Czy ktoś przyszedł?), «Θέλεις τίποτα;» (Chcesz coś?). Bardziej neutralna propozycja to «Θέλεις κάτι;».
- Δεν ήρθε κανείς στη συνάντηση.Nikt nie przyszedł na spotkanie.
- Ήρθε κανείς όσο έλειπα;Czy ktoś przyszedł, kiedy mnie nie było?
- Δεν θέλω τίποτα, ευχαριστώ.Niczego nie chcę, dziękuję.
- Θέλεις τίποτα από το περίπτερο;Chcesz coś z kiosku?
«όλος» i «κάθε»
«όλος» odmienia się i zwykle stoi przed rodzajnikiem: «όλη η μέρα», «όλοι οι φίλοι μου», «όλος ο κόσμος». «κάθε» jest nieodmienne, występuje z liczbą pojedynczą i bez rodzajnika: «κάθε μέρα», «κάθε παιδί». Miejsce nieokreślone wyraża się przez «κάπου» w zdaniu twierdzącym, a «πουθενά» w przeczeniu lub pytaniu: «Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ. Δεν τα βρίσκω πουθενά. Μήπως τα είδες πουθενά;»
- Όλοι οι φίλοι μου ήρθαν στα γενέθλιά μου.Wszyscy moi przyjaciele przyszli na moje urodziny.
- Πηγαίνω στη δουλειά με το ποδήλατο κάθε μέρα.Codziennie jeżdżę do pracy rowerem.
- Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ, αλλά δεν τα βρίσκω πουθενά.Klucze są gdzieś tutaj, ale nigdzie nie mogę ich znaleźć.
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Czy «κανείς» znaczy „nikt” czy „ktoś”?
Oba znaczenia zależą od kontekstu. Z «δεν» ma znaczenie przeczące: «Δεν ήρθε κανείς» (Nikt nie przyszedł). W pytaniu znaczy „ktoś”: «Ήρθε κανείς;» (Czy ktoś przyszedł?). Tak samo działa «τίποτα».
Jaka jest różnica między «κάθε» a «όλος»?
«κάθε» jest nieodmienne, występuje bez rodzajnika i znaczy „każdy z osobna”: «κάθε μέρα» (każdego dnia). «όλος» odmienia się i łączy z rodzajnikiem: «όλη η μέρα» (cały dzień), «όλοι οι φίλοι μου» (wszyscy moi przyjaciele). „Wszyscy” to «όλος ο κόσμος».
Jak po grecku powiedzieć „ktoś” i „coś”?
«κάποιος» (ktoś) odmienia się jak przymiotnik: «κάποια μέρα» (pewnego dnia), «κάποιο πρόβλημα» (jakiś problem). «κάτι» (coś) jest nieodmienne: «Θέλω κάτι να φάω» (Chcę coś zjeść).