Αόριστες λέξεις: κάποιος, κάτι, κανείς, τίποτα
Πώς επιλέγουμε θετικούς και αρνητικούς τύπους για άγνωστα ή αόριστα πρόσωπα, πράγματα, τόπους και ποσότητες.
Η θετική σειρά
Για ένα αόριστο πρόσωπο ή πράγμα χρησιμοποιούμε κάποιος, κάποια, κάποιο και το άκλιτο κάτι: Κάποιος σε ζητάει. Θέλω κάτι να φάω. Το κάποιος κλίνεται και συμφωνεί όταν συνοδεύει ουσιαστικό: κάποια μέρα, κάποιο πρόβλημα. Για περισσότερα πρόσωπα ή πράγματα: κάποιοι άνθρωποι, μερικές ιδέες. Στην ίδια ευρύτερη ομάδα ανήκουν τα κάθε, όλος και άλλος, αλλά έχουν διαφορετική σύνταξη.
- Κάποιος σε ζητάει στο τηλέφωνο.Κάποιος σε ζητάει στο τηλέφωνο.
- Θέλω κάτι να φάω πριν από το μάθημα.Θέλω κάτι να φάω πριν από το μάθημα.
- Κάποια μέρα θα πάμε μαζί στην Κρήτη.Κάποια μέρα θα πάμε μαζί στην Κρήτη.
Η διπλή ζωή των κανείς και τίποτα
Σε αρνητική πρόταση χρησιμοποιούμε κανείς/κανένας, καμία, κανένα για πρόσωπα και τίποτα για πράγματα, μαζί με το δεν: Δεν ήρθε κανείς. Δεν θέλω τίποτα. Η διπλή άρνηση είναι η κανονική ελληνική σύνταξη, όχι δύο αρνήσεις που αλληλοαναιρούνται. Σε ερωτήσεις οι ίδιοι τύποι σημαίνουν «οποιοσδήποτε/οτιδήποτε» και συχνά δείχνουν ότι δεν ξέρουμε αν η απάντηση είναι θετική: Ήρθε κανείς; Θέλεις τίποτα; Για μια πιο ουδέτερη προσφορά μπορούμε να πούμε και Θέλεις κάτι;
- Δεν ήρθε κανείς στη συνάντηση.άρνηση: κανείς = ούτε ένας
- Ήρθε κανείς όσο έλειπα;ερώτηση: κανείς = οποιοσδήποτε
- Δεν θέλω τίποτα, ευχαριστώ.άρνηση: τίποτα = ούτε ένα πράγμα
- Θέλεις τίποτα από το περίπτερο;ερώτηση: τίποτα = οτιδήποτε
Όλος και κάθε
Το όλος κλίνεται και συνήθως μπαίνει πριν από το άρθρο: όλη η μέρα, όλοι οι φίλοι μου, όλος ο κόσμος. Το κάθε είναι άκλιτο, ακολουθείται από ενικό και δεν παίρνει άρθρο: κάθε μέρα, κάθε παιδί. Για αόριστο τόπο χρησιμοποιούμε κάπου σε θετική πρόταση και πουθενά με άρνηση ή σε ερώτηση: Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ. Δεν τα βρίσκω πουθενά. Μήπως τα είδες πουθενά;
- Όλοι οι φίλοι μου ήρθαν στα γενέθλιά μου.Όλοι οι φίλοι μου ήρθαν στα γενέθλιά μου.
- Πηγαίνω στη δουλειά με το ποδήλατο κάθε μέρα.Πηγαίνω στη δουλειά με το ποδήλατο κάθε μέρα.
- Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ, αλλά δεν τα βρίσκω πουθενά.Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ, αλλά δεν τα βρίσκω πουθενά.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.