Onbepaalde woorden: κάποιος, κανείς, τίποτα
Iemand, iets, niemand, niets — en de dubbele betekenis van κανείς: ‘niemand’ met δεν, maar ‘iemand’ in een vraag.
De bevestigende vormen
Voor een onbepaalde persoon of zaak gebruik je «κάποιος, κάποια, κάποιο» en het onveranderlijke «κάτι»: «Κάποιος σε ζητάει» (Iemand vraagt naar je). «Θέλω κάτι να φάω» (Ik wil iets eten). «κάποιος» wordt verbogen en komt met een zelfstandig naamwoord overeen: «κάποια μέρα», «κάποιο πρόβλημα». Voor meerdere personen of dingen: «κάποιοι άνθρωποι», «μερικές ιδέες». Ook «κάθε», «όλος» en «άλλος» horen bij deze bredere groep, maar hebben een andere zinsbouw.
- Κάποιος σε ζητάει στο τηλέφωνο.Iemand vraagt aan de telefoon naar je.
- Θέλω κάτι να φάω πριν από το μάθημα.Ik wil iets eten voor de les.
- Κάποια μέρα θα πάμε μαζί στην Κρήτη.Op een dag gaan we samen naar Kreta.
De twee betekenissen van «κανείς» en «τίποτα»
In een ontkennende zin gebruik je voor personen «κανείς/κανένας, καμία, κανένα» en voor dingen «τίποτα», samen met «δεν»: «Δεν ήρθε κανείς» (Niemand kwam). «Δεν θέλω τίποτα» (Ik wil niets). Die dubbele ontkenning is normaal Grieks; de twee ontkenningen heffen elkaar niet op. In vragen betekenen dezelfde vormen ‘wie dan ook’ of ‘wat dan ook’: «Ήρθε κανείς;» (Is er iemand gekomen?), «Θέλεις τίποτα;» (Wil je iets?). Voor een neutraler aanbod kun je ook «Θέλεις κάτι;» zeggen.
- Δεν ήρθε κανείς στη συνάντηση.Er kwam niemand naar de vergadering.
- Ήρθε κανείς όσο έλειπα;Is er iemand gekomen terwijl ik weg was?
- Δεν θέλω τίποτα, ευχαριστώ.Ik wil niets, bedankt.
- Θέλεις τίποτα από το περίπτερο;Wil je iets uit de kiosk?
«όλος» en «κάθε»
«όλος» wordt verbogen en staat gewoonlijk vóór het lidwoord: «όλη η μέρα», «όλοι οι φίλοι μου», «όλος ο κόσμος». «κάθε» verandert niet van vorm, wordt gevolgd door een enkelvoud en heeft geen lidwoord: «κάθε μέρα», «κάθε παιδί». Voor een onbepaalde plaats gebruik je «κάπου» in een bevestigende zin en «πουθενά» bij ontkenning of in een vraag: «Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ. Δεν τα βρίσκω πουθενά. Μήπως τα είδες πουθενά;»
- Όλοι οι φίλοι μου ήρθαν στα γενέθλιά μου.Al mijn vrienden kwamen naar mijn verjaardag.
- Πηγαίνω στη δουλειά με το ποδήλατο κάθε μέρα.Ik ga elke dag met de fiets naar mijn werk.
- Τα κλειδιά είναι κάπου εδώ, αλλά δεν τα βρίσκω πουθενά.De sleutels zijn hier ergens, maar ik kan ze nergens vinden.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Betekent «κανείς» ‘niemand’ of ‘iemand’?
Allebei: de context bepaalt het. Met «δεν» is het ontkennend: «Δεν ήρθε κανείς» (Er kwam niemand). In een vraag betekent het ‘iemand’: «Ήρθε κανείς;» (Is er iemand gekomen?). Hetzelfde geldt voor «τίποτα».
Wat is het verschil tussen «κάθε» en «όλος»?
«κάθε» verandert niet van vorm, staat zonder lidwoord en betekent ‘elk afzonderlijk’: «κάθε μέρα» (elke dag). «όλος» past zich aan en gaat samen met een lidwoord: «όλη η μέρα» (de hele dag), «όλοι οι φίλοι μου» (al mijn vrienden). ‘Iedereen’ is «όλος ο κόσμος».
Hoe zeg je ‘iemand’ en ‘iets’ in het Grieks?
«κάποιος» (iemand) wordt als een bijvoeglijk naamwoord verbogen: «κάποια μέρα» (op een dag), «κάποιο πρόβλημα» (een probleem). «κάτι» (iets) verandert niet van vorm: «Θέλω κάτι να φάω» (Ik wil iets eten).