„Θα πρέπει” i „μπορεί”: obaveza ili pretpostavka?
Iste reči mogu da izraze obavezu ili zaključak. Vreme glagola koji sledi određuje značenje — pogrešan izbor pretvara pretpostavku u naredbu.
«Θα πρέπει»: dva značenja
Uz «να» i oblik koji se odnosi na sadašnjost ili budućnost «θα πρέπει» obično izražava ublaženu obavezu: «Θα πρέπει να φύγεις» (trebalo bi da odeš). Uz prošli ili perfektni oblik može izražavati zaključak: «Θα πρέπει να έφυγε» (verovatno je otišao). Kontekst razjašnjava razliku.
- Θα πρέπει να φύγεις νωρίς αύριο.Trebalo bi da odeš rano sutra.
- Θα πρέπει να έχει φύγει ήδη· το φως είναι σβηστό.Verovatno je već otišao; svetlo je ugašeno.
- Πρέπει να πληρώσεις μέχρι την Παρασκευή.Moraš da platiš do petka.
- Έπρεπε να το είχες πει νωρίτερα.Trebalo je da to kažeš ranije.
| δομή | σημασία | παράδειγμα |
|---|---|---|
| θα πρέπει να + ενεστώτας | ήπια υποχρέωση | Θα πρέπει να προσέχεις. |
| θα πρέπει να + αόριστος | υποχρέωση, συνοπτικά | Θα πρέπει να φύγεις τώρα. |
| θα πρέπει να + παρακείμενος | συμπέρασμα για το παρελθόν | Θα πρέπει να έχει φύγει. |
| πρέπει να + ενεστώτας | ρητή υποχρέωση | Πρέπει να πληρώσεις. |
| έπρεπε να + … | υποχρέωση που δεν τηρήθηκε | Έπρεπε να το είχες πει. |
«Μπορεί»: dozvola, sposobnost ili mogućnost
Uz lični subjekat «μπορώ» izražava sposobnost ili dozvolu: «Μπορώ να κολυμπήσω» (umem da plivam). Bezlično «μπορεί να…» označava mogućnost: «Μπορεί να βρέξει» (možda će padati kiša). Uz konkretan subjekat glagol se slaže s njim: «Μπορούν να έρθουν» (mogu da dođu), a ne «μπορούν να βρέξει».
Ista tema na drugim nivoima
Česta pitanja
Da li «θα πρέπει» izražava obavezu ili zaključak?
Oba značenja su moguća; odlučuju glagolski oblik i kontekst. U «Θα πρέπει να φύγεις νωρίς αύριο» to je ublažena obaveza: trebalo bi da odeš rano sutra. U «Θα πρέπει να έχει φύγει ήδη· το φως είναι σβηστό» to je zaključak: verovatno je već otišao jer je svetlo ugašeno.
Koja je razlika između «μπορώ» i bezličnog «μπορεί»?
Kao lični glagol «μπορώ» označava sposobnost ili dozvolu: «Μπορώ να κολυμπήσω» (umem da plivam). Bezlično «μπορεί» označava mogućnost: «Μπορεί να βρέξει» (možda će padati kiša). U tom bezličnom značenju ne kaže se «μπορούν να βρέξει».
Zašto mešanje ova dva značenja menja poruku?
Zato što uputstvo nije isto što i pretpostavka. «Θα πρέπει να πληρώσεις μέχρι την Παρασκευή» znači da moraš da platiš do petka. «Θα πρέπει να πλήρωσε» je pretpostavka o ranijem plaćanju. Slične reči tako mogu izraziti različit govorni čin.