‘Θα πρέπει’ en ‘μπορεί’: verplichting of vermoeden?
Dezelfde woorden drukken zowel verplichting als een gevolgtrekking uit. De volgende werkwoordstijd bepaalt welke betekenis geldt — een verkeerde keuze verandert een vermoeden in een bevel.
«Θα πρέπει»: twee betekenissen
Met «να» en een werkwoordsvorm die naar heden of toekomst verwijst, drukt «θα πρέπει» meestal een verzachte verplichting uit: «Θα πρέπει να φύγεις» (je zou moeten vertrekken). Met een verleden of voltooide vorm kan het een gevolgtrekking zijn: «Θα πρέπει να έφυγε» (hij zal wel vertrokken zijn). De context maakt het verschil duidelijk.
- Θα πρέπει να φύγεις νωρίς αύριο.Je zou morgen vroeg moeten vertrekken.
- Θα πρέπει να έχει φύγει ήδη· το φως είναι σβηστό.Hij zal wel al vertrokken zijn; het licht is uit.
- Πρέπει να πληρώσεις μέχρι την Παρασκευή.Je moet uiterlijk vrijdag betalen.
- Έπρεπε να το είχες πει νωρίτερα.Je had dat eerder moeten zeggen.
| δομή | σημασία | παράδειγμα |
|---|---|---|
| θα πρέπει να + ενεστώτας | ήπια υποχρέωση | Θα πρέπει να προσέχεις. |
| θα πρέπει να + αόριστος | υποχρέωση, συνοπτικά | Θα πρέπει να φύγεις τώρα. |
| θα πρέπει να + παρακείμενος | συμπέρασμα για το παρελθόν | Θα πρέπει να έχει φύγει. |
| πρέπει να + ενεστώτας | ρητή υποχρέωση | Πρέπει να πληρώσεις. |
| έπρεπε να + … | υποχρέωση που δεν τηρήθηκε | Έπρεπε να το είχες πει. |
«Μπορεί»: toestemming, vermogen of mogelijkheid
Met een persoonlijk onderwerp drukt «μπορώ» vermogen of toestemming uit: «Μπορώ να κολυμπήσω» (ik kan zwemmen). Het onpersoonlijke «μπορεί να…» duidt op mogelijkheid: «Μπορεί να βρέξει» (het kan regenen). Bij een concreet onderwerp wordt het werkwoord met dat onderwerp vervoegd: «Μπορούν να έρθουν» (ze kunnen komen), niet «μπορούν να βρέξει».
Hetzelfde onderwerp op andere niveaus
Veelgestelde vragen
Drukt «θα πρέπει» een verplichting of een gevolgtrekking uit?
Beide zijn mogelijk; de werkwoordsvorm en de context bepalen de betekenis. In «Θα πρέπει να φύγεις νωρίς αύριο» is het een verzachte verplichting: je zou morgen vroeg moeten vertrekken. In «Θα πρέπει να έχει φύγει ήδη· το φως είναι σβηστό» is het een gevolgtrekking: hij zal wel al weg zijn, want het licht is uit.
Wat is het verschil tussen «μπορώ» en het onpersoonlijke «μπορεί»?
Als persoonlijk werkwoord drukt «μπορώ» vermogen of toestemming uit: «Μπορώ να κολυμπήσω» (ik kan zwemmen). Het onpersoonlijke «μπορεί» drukt mogelijkheid uit: «Μπορεί να βρέξει» (het kan regenen). Voor die onpersoonlijke betekenis gebruik je niet «μπορούν να βρέξει».
Waarom verandert verwarring tussen deze betekenissen de boodschap?
Omdat een instructie iets anders is dan een vermoeden. «Θα πρέπει να πληρώσεις μέχρι την Παρασκευή» zegt dat je uiterlijk vrijdag moet betalen. «Θα πρέπει να πλήρωσε» is een vermoeden over een eerdere betaling. Dezelfde woorden kunnen dus een andere taalhandeling uitdrukken.