Pravopisne nedoumice

Šest načina pisanja, jedan glas [i]

Načini pisanja ι, η, υ, ει, οι i υι izgovaraju se isto, kao [i], ali nisu međusobno zamenljivi u pisanju: pravopis čuva istoriju reči i njenu porodicu. Zato proveri srodne oblike — λείπω → έλειψα, λύπη → λυπημένος — i značenje u rečenici. Uporedi homofone: λίπη (masti) / λύπη (tuga), φύλο (pol) / φύλλο (list) / φίλο (prijatelja), κλίμα (klima) / κλήμα (vinova loza), ψηλός (visok) / ψιλός (tanak, sitan). Sam izgovor nije dovoljan.

• Η λύπη βαραίνει την ψυχή, τα λίπη την καρδιά.Tuga pritiska dušu, a masti srce.
• Το φύλο δηλώνεται στην ταυτότητα, το φύλλο πέφτει από το δέντρο.Pol je naveden na ličnoj karti; list pada s drveta.
• Ο ψηλός άντρας φορούσε ένα ψιλό χρυσό αλυσιδάκι.Visoki muškarac nosio je tanak zlatni lančić.
• Το κλίμα άλλαξε και το κλήμα δεν έδεσε φέτος.Klima se promenila, a vinova loza ove godine nije rodila.

Reči s dva prihvaćena načina pisanja

Nekoliko reči ima dva prihvaćena načina pisanja jer istovremeno postoje različite pravopisne tradicije: κτίριο/κτήριο, αυγό/αβγό i τρένο/τραίνο. Prvi oblici su danas češći. To ne znači da je svaki fonetski zapis ispravan: piši «μαζί», nikada «μαζύ». U pažljivo pisanom tekstu izaberi jedan prihvaćen oblik i koristi ga dosledno.

• Το νέο κτίριο του υπουργείου εγκαινιάστηκε χθες.Nova zgrada ministarstva otvorena je juče.
• Θέλω δύο αυγά για την ομελέτα.Potrebna su mi dva jajeta za omlet.
• Πήραμε το τρένο των έξι.Ušli smo u voz u šest sati.
• Ήρθαμε μαζί και θα φύγουμε μαζί.Došli smo zajedno i zajedno ćemo otići.

Najčešće zamke

O pisanju odlučuje uloga reči u rečenici. «Ότι» uvodi zavisnu rečenicu („da”), a «ό,τι» znači „šta god”. «Πως» je veznik, a «που» odnosna reč; «πώς» („kako?”) i «πού» („gde?”) imaju upitnu ulogu. «Η» je član, a «ή» znači „ili”. I «μια» i «μία» su pravilni oblici; dvosložni «μία» pomaže pri naglašavanju ili izbegavanju dvosmislenosti. Zato prvo utvrdi gramatičku ulogu, a tek onda mesto akcenta.

• Είπε ότι θα έρθει· πάρε ό,τι θέλεις.Rekao je da će doći; uzmi šta god želiš.
• Το σπίτι που αγόρασε — πού βρίσκεται;Kuća koju je kupio — gde je?
• Μου είπε πως τα κατάφερε, αλλά δεν μου είπε πώς.Rekao mi je da je uspeo, ali mi nije rekao kako.
• Θα έρθει η Άννα ή η Μαρία;Dolazi Ana ili Marija?

Sada ti

Izaberi tačan oblik.