Lastige spellingkeuzes
λίπη of λύπη? κτίριο of κτήριο? Gelijkklinkende i-klanken en woorden met twee officiële spellingen.
Zes schrijfwijzen, één klank [i]
De schrijfwijzen ι, η, υ, ει, οι en υι klinken allemaal als [i], maar zijn in de spelling niet uitwisselbaar: die bewaart de geschiedenis en de woordfamilie. Kijk daarom naar verwante vormen — λείπω → έλειψα, λύπη → λυπημένος — en naar de betekenis in de zin. Vergelijk de gelijkklinkende woorden λίπη (vetten) / λύπη (verdriet), φύλο (geslacht) / φύλλο (blad) / φίλο (vriend, lijdend voorwerp), κλίμα (klimaat) / κλήμα (wijnstok) en ψηλός (lang) / ψιλός (fijn, dun). Alleen de uitspraak is niet genoeg.
- Η λύπη βαραίνει την ψυχή, τα λίπη την καρδιά.Verdriet drukt op de ziel, vetten op het hart.
- Το φύλο δηλώνεται στην ταυτότητα, το φύλλο πέφτει από το δέντρο.Het geslacht staat op de identiteitskaart; het blad valt van de boom.
- Ο ψηλός άντρας φορούσε ένα ψιλό χρυσό αλυσιδάκι.De lange man droeg een fijn gouden kettinkje.
- Το κλίμα άλλαξε και το κλήμα δεν έδεσε φέτος.Het klimaat is veranderd en de wijnstok droeg dit jaar geen vruchten.
Woorden met twee aanvaarde spellingen
Enkele woorden hebben twee aanvaarde spellingen doordat verschillende spellingstradities naast elkaar bestaan: κτίριο/κτήριο, αυγό/αβγό en τρένο/τραίνο. De eerste vormen zijn tegenwoordig gebruikelijker. Dat betekent niet dat elke fonetische spelling goed is: schrijf «μαζί», nooit «μαζύ». Kies in een verzorgde tekst één aanvaarde vorm en blijf daarbij.
- Το νέο κτίριο του υπουργείου εγκαινιάστηκε χθες.Het nieuwe gebouw van het ministerie werd gisteren geopend.
- Θέλω δύο αυγά για την ομελέτα.Ik heb twee eieren nodig voor de omelet.
- Πήραμε το τρένο των έξι.We namen de trein van zes uur.
- Ήρθαμε μαζί και θα φύγουμε μαζί.We kwamen samen en vertrekken samen.
Veelvoorkomende valkuilen
De functie in de zin bepaalt de schrijfwijze. «Ότι» leidt een bijzin in (‘dat’); «ό,τι» betekent ‘wat dan ook’. «Πως» is een voegwoord en «που» een betrekkelijk woord; «πώς» (‘hoe?’) en «πού» (‘waar?’) zijn vragend. «Η» is het lidwoord, «ή» betekent ‘of’. Zowel «μια» als «μία» is juist; de tweelettergrepige vorm «μία» helpt bij nadruk of om dubbelzinnigheid te vermijden. Bepaal dus eerst de grammaticale functie, niet alleen de plaats van het accent.
- Είπε ότι θα έρθει· πάρε ό,τι θέλεις.Hij zei dat hij zou komen; neem wat je wilt.
- Το σπίτι που αγόρασε — πού βρίσκεται;Het huis dat hij kocht — waar is het?
- Μου είπε πως τα κατάφερε, αλλά δεν μου είπε πώς.Hij zei dat het hem gelukt was, maar niet hoe.
- Θα έρθει η Άννα ή η Μαρία;Komt Anna of Maria?
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Waarom klinken «λίπη» en «λύπη» hetzelfde?
Zes schrijfwijzen — ι, η, υ, ει, οι, υι — geven allemaal de klank [i] weer. De Griekse spelling weerspiegelt de herkomst van woorden, niet alleen hun uitspraak. Daarom klinken «λίπη» (vetten) en «λύπη» (verdriet) hetzelfde: «Η λύπη βαραίνει την ψυχή, τα λίπη την καρδιά».
Schrijf je «κτίριο» of «κτήριο»?
Beide spellingen zijn aanvaard, net als «αυγό/αβγό» en «τρένο/τραίνο»; bij het laatste paar is de eerste vorm nu gebruikelijker. Kies één schrijfwijze en gebruik die consequent in dezelfde tekst. «Μαζί» schrijf je daarentegen nooit als «μαζύ».
Wat is het verschil tussen «ότι» en «ό,τι»?
«Ότι» betekent ‘dat’: «Είπε ότι θα έρθει» (hij zei dat hij zou komen). «Ό,τι» betekent ‘wat dan ook’: «Πάρε ό,τι θέλεις» (neem wat je wilt). Vergelijkbare valkuilen zijn «πως/πώς», «που/πού» en «η/ή»: ook Griekstaligen verwarren die soms.