Grzeczność w praktyce
Uprzejma liczba mnoga, łagodzenie prośby przez θα ήθελα i μήπως oraz wybór między εσύ i εσείς — społeczna gramatyka greki.
«εσείς»: uprzejma liczba mnoga
Uprzejmej liczby mnogiej często używa się przy pierwszym lub formalnym spotkaniu: «Πώς είστε;», «Θέλετε καφέ;». Przymiotnik zgadza się z osobą, do której mówimy: «Είστε κουρασμένη;» do kobiety, «Είστε κουρασμένος;» do mężczyzny. Wybór «εσύ» lub «εσείς» zależy od wieku, zażyłości, sytuacji i preferencji; nie ma jednej zasady dla wszystkich współpracowników.
- Πώς είστε, κύριε Δημητρίου;Jak się pan ma, panie Dimitriou?
- Είστε κουρασμένη, κυρία Ελένη;Czy jest pani zmęczona, pani Eleni?
- Είστε κουρασμένος, κύριε Νίκο;Czy jest pan zmęczony, panie Nikosie?
- Μπορούμε να μιλάμε στον ενικό;Możemy mówić sobie na ty?
Łagodzenie prośby
Prośbę można formułować coraz grzeczniej: «Θέλω έναν καφέ» (chcę kawę) → «Θα ήθελα έναν καφέ» (poproszę kawę) → «Μήπως θα μπορούσατε να…;» (czy można by…?). «Μήπως» często wyraża ostrożność lub niepewność, lecz nie pasuje do każdego pytania. «Παρακαλώ» pozostaje najprostszym wyrazem uprzejmości.
- Θέλω έναν καφέ.Chcę kawę.
- Θα ήθελα έναν καφέ, παρακαλώ.Poproszę kawę.
- Μήπως θα μπορούσατε να με βοηθήσετε;Czy mogę prosić o pomoc?
- Μήπως ξέρετε πού είναι η στάση;Czy wie pan/pani może, gdzie jest przystanek?
Zwroty na różne okazje
«Καλή όρεξη» znaczy smacznego, «στην υγειά μας/σας» na zdrowie, «καλό ταξίδι» szczęśliwej podróży, «καλή εβδομάδα» dobrego tygodnia, «καλό μήνα» dobrego nowego miesiąca, «περαστικά» wracaj do zdrowia, «συλλυπητήρια» kondolencje, a «με γεια» mówi się przy okazji czegoś nowego. Właściwy zwrot w odpowiedniej chwili jest ważną częścią codziennej greki.
- Καλή όρεξη!Smacznego!
- Στην υγειά μας!Na zdrowie!
- Περαστικά!Wracaj do zdrowia!
- Με γεια το καινούριο σου παλτό!Noś z przyjemnością nowy płaszcz!
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Kiedy używa się «εσείς» zamiast «εσύ»?
W uprzejmym zwracaniu się do kogoś używa się drugiej osoby liczby mnogiej: «Πώς είστε;» (jak się pan/pani ma?), «Θέλετε καφέ;» (czy chce pan/pani kawy?). Gdy zwracamy się do jednej osoby, czasownik jest w liczbie mnogiej, a przymiotnik w pojedynczej: «Είστε κουρασμένη;» do kobiety. Wybór między «εσύ» a «εσείς» zależy od sytuacji i preferencji rozmówców.
Jak sformułować prośbę grzeczniej po grecku?
Prośbę można stopniowo łagodzić: «Θέλω έναν καφέ» (chcę kawę) → «Θα ήθελα έναν καφέ» (poproszę kawę) → «Μήπως θα μπορούσατε να…;» (czy można by…?). «Μήπως» może nadać pytaniu ostrożniejszy ton, np. «Μήπως ξέρετε πού είναι…;». «Παρακαλώ» pozostaje prostym wyrazem uprzejmości.
Jakie greckie zwroty grzecznościowe warto znać?
W codziennych sytuacjach przydają się «Καλή όρεξη!» (smacznego), «Στην υγειά μας!» (na zdrowie), «καλό ταξίδι» (szczęśliwej podróży), «καλή εβδομάδα» (dobrego tygodnia), «καλό μήνα» (dobrego miesiąca, zwłaszcza pierwszego dnia), «Περαστικά!» (wracaj do zdrowia), «συλλυπητήρια» (kondolencje) i «με γεια» (życzenie przy okazji czegoś nowego). Warto użyć właściwego zwrotu we właściwej chwili.