Ευγένεια και προσφώνηση: εσύ, εσείς, θα ήθελα
Πώς επιλέγουμε εσύ ή εσείς και πώς κάνουμε ένα αίτημα πιο ευγενικό με θα ήθελα, θα μπορούσατε και παρακαλώ.
Ο πληθυντικός ευγενείας
Ο πληθυντικός ευγενείας χρησιμοποιείται συχνά σε επίσημες ή πρώτες επαφές: «Πώς είστε;», «Θέλετε καφέ;». Το επίθετο συμφωνεί με το πρόσωπο που απευθυνόμαστε: «Είστε κουρασμένη;» σε γυναίκα, «Είστε κουρασμένος;» σε άντρα. Το εσύ ή το εσείς εξαρτάται από την ηλικία, την οικειότητα, τον χώρο και την προτίμηση των συνομιλητών· δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλους τους συναδέλφους.
- Πώς είστε, κύριε Δημητρίου;Πώς είστε, κύριε Δημητρίου;
- Είστε κουρασμένη, κυρία Ελένη;Είστε κουρασμένη; (ρήμα στον πληθυντικό, επίθετο στον ενικό θηλυκό)
- Είστε κουρασμένος, κύριε Νίκο;Είστε κουρασμένος; (το ρήμα μένει πληθυντικό, αλλάζει μόνο το επίθετο)
- Μπορούμε να μιλάμε στον ενικό;Μπορούμε να μιλάμε στον ενικό;
Πώς μαλακώνει το αίτημα
Μπορούμε να κάνουμε το αίτημα σταδιακά πιο ευγενικό: «Θέλω έναν καφέ» → «Θα ήθελα έναν καφέ» → «Μήπως θα μπορούσατε να…;». Το «μήπως» δηλώνει συχνά διακριτικότητα ή αβεβαιότητα, αλλά δεν ταιριάζει σε κάθε ερώτηση. Η λέξη «παρακαλώ» παραμένει ο πιο απλός δείκτης ευγένειας.
- Θέλω έναν καφέ.Θέλω έναν καφέ. (άμεσο)
- Θα ήθελα έναν καφέ, παρακαλώ.Θα ήθελα έναν καφέ, παρακαλώ. (πιο ευγενικό)
- Μήπως θα μπορούσατε να με βοηθήσετε;Μήπως θα μπορούσατε να με βοηθήσετε; (το πιο διακριτικό)
- Μήπως ξέρετε πού είναι η στάση;Μήπως ξέρετε πού είναι η στάση;
Κοινωνικά τελετουργικά
Καλή όρεξη, στην υγειά μας/σας, καλό ταξίδι, καλή εβδομάδα, καλό μήνα, περαστικά, συλλυπητήρια, με γεια. Το σωστό ευχετικό στη σωστή στιγμή αξίζει όσο όλες οι δευτερεύουσες του κόσμου.
- Καλή όρεξη!Καλή όρεξη!
- Στην υγειά μας!Στην υγειά μας!
- Περαστικά!Περαστικά!
- Με γεια το καινούριο σου παλτό!Με γεια το καινούριο σου παλτό!
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε λέμε «εσείς» και πότε «εσύ» στα ελληνικά;
Ο ευγενικός πληθυντικός γίνεται με το δεύτερο πρόσωπο πληθυντικού: «Πώς είστε;», «Θέλετε καφέ;». Πρόσεξε τη μεικτή συμφωνία όταν μιλάμε σε ένα άτομο: ρήμα στον πληθυντικό, επίθετο στον ενικό — «Είστε κουρασμένη;». Οι Έλληνες περνούν γρήγορα στο «εσύ».
Πώς κάνουμε ένα αίτημα πιο ευγενικό στα ελληνικά;
Τρεις βαθμίδες ευγένειας: «Θέλω έναν καφέ» (άμεσο) → «Θα ήθελα έναν καφέ» → «Μήπως θα μπορούσατε να…;». Το «μήπως» ελαφρύνει οποιαδήποτε ερώτηση: «Μήπως ξέρετε πού είναι…;». Και η μαγική λέξη παραμένει το «παρακαλώ».
Ποιες κοινωνικές φράσεις πρέπει να ξέρουμε στα ελληνικά;
Αυτές των καθημερινών τελετουργιών: «Καλή όρεξη!», «Στην υγειά μας!», «καλό ταξίδι», «καλή εβδομάδα», «καλό μήνα» (την πρώτη του μήνα!), «Περαστικά!», «συλλυπητήρια», «με γεια» (για κάτι καινούργιο). Το να τις λες τη σωστή στιγμή αξίζει όσο όλες οι δευτερεύουσες προτάσεις.