Rzeczowniki nieodmienne i podwójne liczby mnogie
το ταξί i το σινεμά się nie odmieniają; ο χρόνος ma dwie liczby mnogie o różnych znaczeniach: οι χρόνοι i τα χρόνια.
Wyrazy nieodmienne: słowa z podróży
Wiele nowszych zapożyczeń jest nieodmiennych: «το ταξί — του ταξί — τα ταξί», «το σινεμά — του σινεμά — τα σινεμά», «το μετρό», «η σεζόν». Nie każdy obcy wyraz pozostaje jednak nieodmienny: starsze zapożyczenia mogły wejść do greckiej odmiany, np. «ο καφές — του καφέ — οι καφέδες». Przy wyrazach nieodmiennych zmienia się rodzajnik, a w razie potrzeby składnia: «των πάρτι», «με δύο ταξί».
- Πήγαμε στο κέντρο με δύο ταξί.Pojechaliśmy do centrum dwiema taksówkami.
- Η ταινία παίζει σε τρία σινεμά.Film grają w trzech kinach.
- Ο θόρυβος των πάρτι ενοχλεί τους γείτονες.Hałas imprez przeszkadza sąsiadom.
- Ήπια δύο καφέδες σήμερα.Dziś wypiłem dwie kawy.
Rzeczowniki o dwóch formach liczby mnogiej
Niektóre rzeczowniki męskie mają dwie utrwalone formy liczby mnogiej: męską i nijaką, różniące się znaczeniem lub stylem. «ο χρόνος» daje «οι χρόνοι» dla okresów i czasów gramatycznych, a «τα χρόνια» dla lat i wieku. «ο λόγος» daje «οι λόγοι» dla powodów lub rozumowań, a «τα λόγια» dla wypowiedzianych słów. Przy «ο βράχος» istnieją «οι βράχοι» i «τα βράχια», nie zawsze z wyraźną różnicą znaczenia. Każdą parę poznawaj wraz ze znaczeniem; nie jest to ogólna reguła.
- Μένω εδώ πέντε χρόνια.Mieszkam tu od pięciu lat.
- Οι χρόνοι του ρήματος είναι οκτώ.Czasownik ma osiem czasów.
- Για ποιους λόγους άργησες;Z jakich powodów się spóźniłeś?
- Τα λόγια του με έπεισαν.Jego słowa mnie przekonały.
| ενικός | πληθυντικός Ι | πληθυντικός ΙΙ |
|---|---|---|
| ο χρόνος | οι χρόνοι (περίοδοι, γραμματική) | τα χρόνια (έτη, ηλικία, διάρκεια) |
| ο λόγος | οι λόγοι (αιτίες) | τα λόγια (κουβέντες) |
| ο βράχος | οι βράχοι | τα βράχια |
| ο δεσμός | οι δεσμοί | τα δεσμά (αλυσίδες) |
W codziennych wyrażeniach
«Πόσων χρονών είσαι;» znaczy „Ile masz lat?”; «χρονών» to dopełniacz liczby mnogiej od «τα χρόνια». Inne wyrażenia to «Χρόνια πολλά!» (Wszystkiego najlepszego!), «Τα λόγια σου με πλήγωσαν» (Twoje słowa mnie zraniły) i «Για ποιους λόγους;» (Z jakich powodów?).
- Πόσων χρονών είσαι;Ile masz lat?
- Χρόνια πολλά!Wszystkiego najlepszego!
- Τα λόγια σου με πλήγωσαν.Twoje słowa mnie zraniły.
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Dlaczego «το ταξί» nie zmienia formy w liczbie mnogiej?
«ταξί» to nieodmienny wyraz zapożyczony; zmienia się tylko rodzajnik: «το ταξί / του ταξί / τα ταξί». Podobnie jest z «το σινεμά», «το μετρό» i «η σεζόν». Na przykład: «Πήγαμε στο κέντρο με δύο ταξί» (Pojechaliśmy do centrum dwiema taksówkami). Nie wszystkie zapożyczenia są jednak nieodmienne.
Jaka jest różnica między «οι χρόνοι» a «τα χρόνια»?
Obie formy są liczbą mnogą od «ο χρόνος», lecz mają różne znaczenia. «οι χρόνοι» oznacza m.in. czasy gramatyczne («Οι χρόνοι του ρήματος είναι οκτώ») lub okresy, a «τα χρόνια» lata i wiek («Μένω εδώ πέντε χρόνια» — Mieszkam tu od pięciu lat).
Jak zapytać kogoś po grecku o wiek?
Mówi się «Πόσων χρονών είσαι;» (Ile masz lat?). «χρονών» to dopełniacz liczby mnogiej od «τα χρόνια». Tę formę słychać też w «Χρόνια πολλά!». Podobna para to «ο λόγος → τα λόγια»: «Τα λόγια σου με πλήγωσαν» (Twoje słowa mnie zraniły).