Βασικές προθέσεις: σε, με, από, για, μέχρι, χωρίς
Οι συχνότερες σημασίες και συνδυασμοί των προθέσεων που συντάσσονται με αιτιατική.
Οι έξι βασικές
Κάθε πρόθεση μπορεί να εκφράζει περισσότερες από μία σχέσεις. Το σε δηλώνει συχνά τόπο, προορισμό ή χρόνο, το με συνοδεία ή μέσο, το από προέλευση ή αφετηρία και το για σκοπό, αποδέκτη ή διάρκεια. Οι έξι προθέσεις αυτού του πίνακα συντάσσονται με αιτιατική. Μπροστά από ρήμα χρησιμοποιούμε ειδική δομή: χωρίς ζάχαρη, αλλά χωρίς να βάλω ζάχαρη.
- Μένω στην Αθήνα με την οικογένειά μου.Μένω στην Αθήνα με την οικογένειά μου.
- Είμαι από την Κύπρο.Είμαι από την Κύπρο.
- Αυτό το δώρο είναι για σένα.Αυτό το δώρο είναι για σένα.
- Έναν καφέ χωρίς ζάχαρη, παρακαλώ.Έναν καφέ χωρίς ζάχαρη, παρακαλώ.
| πρόθεση | σημασίες | παράδειγμα |
|---|---|---|
| σε | τόπος, προορισμός, χρόνος | Μένω στην Αθήνα. |
| με | συνοδεία, μέσο | Πάω με το λεωφορείο. |
| από | προέλευση, αφετηρία, δράστης | Είμαι από την Κύπρο. |
| για | σκοπός, αποδέκτης, διάρκεια | Ένα δώρο για σένα. |
| μέχρι | τελικό όριο | Μέχρι το βράδυ. |
| χωρίς | απουσία | Καφές χωρίς ζάχαρη. |
σε + άρθρο = στον, στην, στο
Όταν μετά το σε υπάρχει οριστικό άρθρο, τα δύο ενώνονται υποχρεωτικά: σε + τον → στον, σε + την → στην, σε + το → στο· στον κήπο, στην παραλία, στο σπίτι. Στον πληθυντικό: στους φίλους, στις γυναίκες, στα παιδιά. Χωρίς άρθρο, το σε μένει χωριστό: σε φίλους, σε δύο μέρες.
- Τα παιδιά παίζουν στον κήπο.Τα παιδιά παίζουν στον κήπο.
- Πάμε στην παραλία το Σαββατοκύριακο.Πάμε στην παραλία το Σαββατοκύριακο.
- Θα σε δω σε δύο μέρες.Θα σε δω σε δύο μέρες.
Οι σύνθετες: μαζί με, κοντά σε…
Πολλές σχέσεις εκφράζονται με σταθερούς συνδυασμούς: μαζί με, κοντά σε, μακριά από, πάνω σε, κάτω από, μπροστά από, πίσω από, δίπλα σε, ανάμεσα σε. Όταν ακολουθεί άρθρο, το σε συγχωνεύεται και εδώ: κοντά στη θάλασσα, δίπλα στο σχολείο, πάνω στο τραπέζι.
- Το φαρμακείο είναι δίπλα στο σούπερ μάρκετ.Το φαρμακείο είναι δίπλα στο σούπερ μάρκετ.
- Μένουμε κοντά στη θάλασσα.Μένουμε κοντά στη θάλασσα.
- Τα κλειδιά είναι πάνω στο τραπέζι.Τα κλειδιά είναι πάνω στο τραπέζι.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.