Η προστακτική
Προσταγή και συμβουλή: προστακτική ενεστώτα και αορίστου (γράφε / γράψε), πληθυντικός ευγένειας και άρνηση με «μην».
Δύο θέματα
Η προστακτική σχηματίζεται από δύο θέματα: το εξακολουθητικό για επαναλαμβανόμενη πράξη (γράφε!) και το θέμα του αορίστου για στιγμιαία πράξη (γράψε!). Στον ενικό η κατάληξη είναι -ε.
- Γράψε το όνομά σου εδώ.στιγμιαία πράξη
- Πίνε νερό κάθε μέρα.επαναλαμβανόμενη πράξη
Πληθυντικός και ευγένεια
Για πολλά πρόσωπα ή στον πληθυντικό ευγένειας προσθέτουμε -τε στο θέμα του αορίστου: γράψτε, περιμένετε. Είναι ο τύπος των οδηγιών και των ανακοινώσεων.
- Ανοίξτε τα βιβλία σας, παρακαλώ.πληθυντικός ευγένειας
- Περιμένετε ένα λεπτό.ευγενική προσταγή
Άρνηση με «μην»
Η προστακτική δεν έχει δικό της αρνητικό τύπο: χρησιμοποιούμε μη(ν) + υποτακτική. «Μην γράφεις» (γενικά)· «μην γράψεις» (αυτή τη φορά).
- Μην ανησυχείς, όλα θα πάνε καλά.άρνηση με υποτακτική
Συνηθισμένοι ανώμαλοι τύποι
Μερικές πολύ συχνές προστακτικές είναι ανώμαλες και μονοσύλλαβες: έλα, πες, δες, βρες. Μάθε τες απέξω — ακούγονται καθημερινά.
- Έλα εδώ γρήγορα!ανώμαλη προστακτική
| ρήμα | εσύ | εσείς |
|---|---|---|
| γράφω | γράψε | γράψτε |
| έρχομαι | έλα | ελάτε |
| λέω | πες | πείτε |
| βλέπω | δες | δείτε |
| βρίσκω | βρες | βρείτε |